Центральноазиатский журнал академических исследований

YOSHLAR ORASIDA YURAK KASALLIKLARINING KO’PAYISH SABABLARI

Marjona Numonova — 2026-02-04

Bu maqolada yoshlar orasida yurak-qon tomir kasalliklarining ko‘payish sabablari tahlil qilingan. Tadqiqotda noto‘g‘ri ovqatlanish, jismoniy faollikning kamligi, stress, zararli odatlar, uyqusizlik hamda irsiy omillarning yurak faoliyatiga salbiy ta’siri yoritilgan. Shuningdek, zamonaviy turmush tarzi bilan bog‘liq muammolar yurak kasalliklarining erta yoshda rivojlanishiga olib kelishi ilmiy asosda bayon etilgan. Maqolada yoshlar salomatligini saqlashda sog‘lom turmush tarzining ahamiyati, profilaktika choralari va muntazam tibbiy ko‘riklarning zarurligi ta’kidlangan. Ushbu maqola tibbiyot sohasi talabalari va keng kitobxonlar uchun foydali hisoblanadi..

NOLINGVISTIK YO‘NALISHLARDA INGLIZ TILI TA’LIMI SIFATINI BOSHQARISHDA RAQAMLI MONITORING TIZIMLARINING SAMARADORLIGI

Xusnidaxon Abdulxayeva — 2026-02-04

Ushbu maqolada nolingvistik yo‘nalishlarda ingliz tili ta’limining sifatini nazorat qilishda raqamli monitoring tizimlarining roli va samaradorligi o‘rganiladi. Raqamli monitoring tizimlari ta’lim jarayonini real vaqt rejimida kuzatish, baholash va tahlil qilish imkonini beradi, bu esa o‘qituvchilarga va ta’lim muassasalariga jarayonni samarali boshqarish imkonini yaratadi. Tadqiqot davomida elektron test platformalari, onlayn baholash vositalari va o‘quv portfoliolar kabi raqamli vositalar tahlil qilindi. Maqolada nelingvistik yo‘nalishlarda ingliz tili o‘qitishda uchraydigan muammolar, masalan: o‘quvchilarning faoliyatini individual tarzda baholashdagi qiyinchiliklar, aniq ma’lumot yetishmasligi va ta’lim jarayonining samaradorligini o‘lchashdagi cheklovlar, batafsil ko‘rib chiqilgan.

ЕТИМ ВА ОТА-ОНА ҚАРАМОҒИДАН МАҲРУМ БЎЛГАН БОЛАЛАРНИ ИЖТИМОИЙ ҚЎЛЛАБ-ҚУВВАТЛАШНИ МОЛИЯЛАШТИРИШНИНГ ЯНГИ ҲУҚУҚИЙ МЕХАНИЗМЛАРИ

Дилором Худайберганова — 2026-02-04

мақолада Ўзбекистон Республикасида етим ҳамда ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш тизимини молиялаштиришда жорий этилган янги ҳуқуқий механизмлар илмий-ҳуқуқий жиҳатдан таҳлил қилинади. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 5 майдаги 294-сон қарори асосида ижтимоий ёрдамларни молиялаштиришни марказлаштириш, рақамлаштириш ва индивидуал ривожланиш режаларига асосланган ҳолда тақдим этиш амалиёти ўрганилади.

НОТУРАР ВА ЯШАШ УЧУН МЎЛЖАЛЛАНМАГАН ЖОЙЛАРДА ЯШОВЧИ ЕТИМ ВА ОТА-ОНА ҚАРАМОҒИДАН МАҲРУМ БЎЛГАН БОЛАЛАРНИ ТУРАР ЖОЙ БИЛАН ТАЪМИНЛАШНИНГ ҲУҚУҚИЙ, ИНСТИТУЦИОНАЛ ҲАМДА АМАЛИЙ МЕХАНИЗМЛАРИ (МИЛЛИЙ ГВАРДИЯ ТАЖРИБАСИ)

Дилором Худайберганова — 2026-02-04

Мазкур мақолада оилавий болалар уйлари, меҳрибонлик уйлари, болалар шаҳарчалари ҳамда “SOS-Ўзбекистон болалар маҳаллалари” тизимида тарбияланган собиқ битирувчиларни турар жой билан таъминлаш масаласи илмий-ҳуқуқий ва амалий жиҳатдан комплекс таҳлил қилинади.

CHARACTERISTICS OF MENSTRUAL CYCLE DEVELOPMENT IN ADOLESCENT GIRLS WITH A HISTORY OF BRUCELLOSIS

Dilsora Qahhorova — 2026-02-04

Brucellosis remains a significant zoonotic infection with the capacity to affect various organ systems, including the reproductive endocrine axis. Adolescent girls who previously experienced brucellosis may develop alterations in hypothalamic–pituitary–ovarian regulation, potentially influencing menstrual cycle maturation and stability. This study aims to investigate the characteristics of menstrual cycle development in adolescent females aged 12–18 with a documented history of brucellosis, comparing their reproductive maturation indicators with healthy peers. A mixed observational analysis was conducted using clinical, hormonal, and developmental parameters collected from 2022 to 2024. A total of 118 adolescent girls were included: 62 with a verified history of brucellosis and 56 healthy controls. Data included age of thelarche, menarche timing, cycle regularity, hormonal markers (FSH, LH, estradiol, prolactin), inflammatory indicators, and BMI percentile categories.

FАRIDА АFRО‘Z SHE’RIYАTINING G‘ОYАVIY-BАDIIY АSОSLАRI VА TIL PОETIKАSI

Mehrigul Sayfiddinova — 2026-02-04

Mаzkur mаqоlаdа zаmоnаviy о‘zbek she’riyаtining yоrqin vаkillаridаn biri Fаridа Аfrо‘z ijоdining g‘оyаviy-bаdiiy vа pоetik xususiyаtlаri tаhlil qilinаdi. Tаdqiqоt jаrаyоnidа shоirаning she’riy qаrаshlаri, lirik qаhrаmоn оbrаzining shаkllаnishi hаmdа аyоl ruhiyаtining bаdiiy ifоdаsi mаsаlаlаrigа аlоhidа e’tibоr qаrаtilаdi. Shuningdek, Fаridа Аfrо‘z she’riyаti pоetikаsidа til vа uslubning о‘rni, metаfоrа, rаmz, timsоl vа tаkrоrlаrning bаdiiy vаzifаsi оchib berilаdi. Tаhlil аsоsidа shоirаning pоetik tili оrqаli shаxsiy kechinmаlаr umumiy insоniy vа ijtimоiy muаmmоlаr dаrаjаsigа kо‘tаrilishi ilmiy аsоsdа yоritilаdi.

БИР НЕЧТА ШАХСЛАР ТОМОНИДАН ОИВНИ ЮҚТИРИШ БИЛАН БОҒЛИҚ ҲОЛАТЛАРДА ИСБОТЛАШ МЕТОДИКАСИ: “СУПЕРИНФЕКЦИЯ” ВА БИРЛАМЧИ МАНБАНИ РАҚАМЛИ ТИПИЗАЦИЯ ҚИЛИШ

Т.Х. Курамбаев — 2026-02-05

Мазкур мақолада жабрланувчининг бир нечта жинсий шериги бўлган ҳолатларда ОИВ юқтирилиши билан боғлиқ жиноят ишларини тергов қилишнинг ўзига хос тактикаси тадқиқ этилади. Муаллиф "Чуқур секвенирлаш" ва рақамли сегрегация методлари ёрдамида турли манбалардан юққан вирус штаммларини ажратиш имкониятларини асослайди. Мақолада терговчи учун кўп сонли гумон қилинувчилар билан ишлаш, уларнинг вирус штаммларини хронологик занжирга тизиш ва "суперинфекция" ҳолатларида айбдорлик даражасини аниқлаш бўйича услубий тавсиялар ишлаб чиқилган.

POSTOPERATIVE REABILITATION AND PREVENTION OF RECURRENCE PREVENTIVE APPROACHES

Ne‘matillo Xabibullayev — 2026-02-05

Postoperative rehabilitation is a critical component of patient recovery, aiming not only to restore functional capacity but also to minimize the risk of disease recurrence. This article reviews current preventive approaches and evidence-based strategies employed in postoperative care. Key aspects include individualized rehabilitation programs, early mobilization, physiotherapy, nutritional support, and patient education. The role of continuous monitoring, risk assessment, and adherence to preventive protocols is emphasized to ensure long-term recovery and reduce complications. The study highlights that an integrated, multidisciplinary approach in postoperative management significantly enhances patient outcomes and prevents recurrence, ultimately improving quality of life and reducing healthcare costs.

EFFECTIVNESS AND SAFETY OF PROPHYLACTIC MEDICATION USE IN THE PERIOPERATIVE PERIOD

Diyora Nazarova — 2026-02-05

The perioperative period is a critical phase in surgical care, during which patients are at increased risk for complications such as infections, thromboembolic events, and excessive bleeding. Prophylactic medications, including antibiotics, anticoagulants, and analgesics, are widely used to prevent these adverse outcomes and improve overall patient safety. This article reviews current evidence regarding the effectiveness and safety of prophylactic medication use in the perioperative setting. Key considerations include appropriate drug selection, timing and dosing, patient-specific risk factors, and potential adverse effects. The findings indicate that carefully administered prophylactic therapy can significantly reduce postoperative complications, shorten hospital stays, and enhance recovery, while minimizing medication-related risks..

СУРИШТИРУВ ВА ДАСТЛАБКИ ТЕРГОВНИ ТЎХТАТИШ ИНСТИТУТИНИНГ ҲУҚУҚИЙ ТАБИАТИ: ТУШУНЧАЛАР ТАҲЛИЛИ

Ахроржон Аширбоев — 2026-02-06

Мақолада суриштирув ва дастлабки терговни тўхтатишнинг тушунчалари чуқур таҳлил қилинган. Муаллиф томонидан мазкур институтнинг қонунчиликдаги мавжудлиги, унинг турли номланишлари (дастлабки терговни тўхтатиш, суриштирувни тўхтатиш, жиноят ишини кўришни тўхтатиш, иш юритишни тўхтатиш) муаммоси кўрсатиб ўтилган. Марказий Осиё ва Россия олимларининг (Л.М.Репкин, Б.Г.Алимджанов, Х.Х.Ботиров, М.С.Саломов ва бошқалар) фикрлари қиёсий таҳлил қилиниб, уларнинг тўрт асосий ёндашуви: тергов ҳаракатларидаги танаффус, жиноят ишини тўхтатиш, процессуал фаолиятни тугатиш ва ҳуқуқий институт сифатида қарашлари батафсил ўрганилган. Таъкидланишича, бу институт жавобгарликнинг муқаррарлигини таъминлашга хизмат қилади ва жиноят ишини тугатиш билан аралаштириб юбормаслик зарур..

PREVENTION OF INTERVERTEBRAL DISC HERNIATION: EVIDENCE-BASED APPROACHES TO REDUCING THE RISK OF DISC DEGENERATION AND CLINICALLY SIGNIFICANT LOW BACK PAIN

Xojiakbar Оxunjonov — 2026-02-09

Intervertebral disc herniation is often the clinical endpoint of degenerative disc changes combined with adverse biomechanical, behavioral, and occupational factors. Although disc degeneration is partly driven by aging and genetic determinants, a substantial proportion of risk is associated with modifiable factors, including physical inactivity, excess body weight, smoking, poor work organization, repetitive flexion–rotation loading, vibration exposure, and prolonged static sitting. Psychosocial stressors and maladaptive pain beliefs (fear-avoidance) also contribute to symptom persistence and chronicity. Contemporary clinical practice guidelines for low back pain emphasize “active” strategies: maintaining activity, therapeutic exercise, and self-management education; when indicated, multidisciplinary programs incorporating cognitive-behavioral components.

НЕЙРОЛИНГВИСТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ БИЛЛИНГВИЗМА: ВЛИЯНИЕ ВЛАДЕНИЯ НЕСКОЛЬКИМИ ЯЗЫКАМИ НА ПРОЦЕССЫ МЫШЛЕНИЯ И РЕЧИ

Мохинабону Зокиржонова — 2026-02-09

В данной статье рассматриваются нейролингвистические аспекты билингвизма, а также, как знание нескольких языков влияет на когнитивные процессы и механизмы формирования речи. Основываясь на достижениях в области когнитивной лингвистики, нейропсихологии и психолингвистики, исследуются модели организации языков в мозге билингвов, механизмы контроля языка, нейропластичность, а также связь между языком и мышлением. Статья акцентирует внимание на исполнительных функциях, концептуальном представлении, феномене переключения языковых кодов и значении возраста, в котором происходит освоение языка. Также систематизируются современные теоретические подходы к исследованию билингвального мозга и выявляются когнитивные последствия, связанные с многоязычным опытом.

O‘ZBEKISTONDA YER KADASTRI VA YER FOYDALANISHINI DAVLAT NAZORATI TASHKIL ETISH

Ozodbek Mirzaakbarov — 2026-02-09

Ushbu maqolada respublikada yer kadastrini o'tkazish va yerdan foydalanish sohasida davlat nazoratini tashkil qilishning dolzarb masalalari muhokama qilingan. Yer resurslari davlat iqtisodiy xavfsizligi uchun strategik ahamiyatga ega bilvosita resurs bo'lib, ulardan oqilona foydalanish, ro'yxatga olish va nazorat qilish hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Ushbu tadqiqotda yer kadastri tizimining hozirgi holati, uni amalda qo'llashdagi qiyinchiliklar, etarli huquqiy baza hamda nazorat organlari ishidagi kamchiliklar tahlil qilinadi. Shu bilan birga, jahon tajribasi asosida takomillashtirish yo'nalishlari ishlab chiqildi. Yer kadastrini o'tkazish va nazorat tizimini samarali tashkil etish bo'yicha amaliy tavsiyalarga e'tibor berilgan holda maqola xulosa qilingan.

ОҒИР ЙОД ТАНҚИСЛИГИ ШАРОИТИДА ЯШОВЧИ ТУБЕРКУЛЁЗ КАСАЛЛИГИ БОР ТУҒИШ ЁШИДАГИ АЁЛЛАРДА РЕПРОДУКТИВ САЛОМАТЛИК БУЗИЛИШЛАРИНИНГ КЛИНИК ХУСУСИЯТЛАРИ (АДАБИЁТЛАР ШАРҲИ)

Саодат Қўқонбоева — 2026-02-09

Ушбу мақола оғир йод танқислиги кузатиладиган ҳудудларда яшовчи, туберкулёз касаллиги билан оғриган туғиш ёшидаги аёлларда репродуктив саломатлик бузилишларининг клиник хусусиятларига бағишланган адабиётлар шарҳини тақдим этади. Мақолада йод танқислиги ва туберкулёзнинг алоҳида ҳолда ҳам, биргаликда ҳам репродуктив тизимга таъсири ҳақида мавжуд илмий манбалар таҳлил қилинган. Айниқса ҳайз циклининг бузилиши, овулятор дисфункция, гормонал ўзгаришлар ва бепуштлик ривожланишининг эҳтимолий механизмларига алоҳида эътибор қаратилган. Адабиётлар таҳлили шуни кўрсатадики, йод танқислиги ва туберкулёз фонида репродуктив бузилишлар хавфи ортади, бу эса мазкур контингентда комплекс тиббий ёндашув зарурлигини асослайди.

ВЕНЧУР КАПИТАЛ БИЗНЕСИНИНГ СИР-АСРОРЛАРИ: ЖАҲОН ТАЖРИБАСИ

Амур Жалилов — 2026-02-09

Ушбу мақолада инновацион ғояларни бизнесга айлантириш ва юқори технологияли лойиҳаларни молиялаштиришда венчур капиталининг ўрни ҳамда жаҳон тажрибаси таҳлил қилинган. Муаллиф венчур капиталини узоқ муддатли ва хатарли лойиҳаларга йўналтирилган сармоя сифатида таърифлаб, унинг шаклланишидан тортиб, лойиҳадан чиқиш босқичигача бўлган жараёнларни батафсил ёритиб беради.

ЖИНОЯТ ҲУҚУҚИДА ХАЛҚАРО-ҲУҚУҚИЙ НОРМАЛАРНИ ИМПЛЕМЕНТАЦИЯ ҚИЛИШ НАЗАРИЙ МАСАЛАЛАРИ

Жалолиддин Нормўминов — 2026-02-09

Мақолада халқаро ҳуқуқий нормаларни Ўзбекистон Республикасининг жиноят ҳуқуқига татбиқ этиш йўллари жиноят ҳуқуқи ва халқаро ҳуқуқ доктринаси нуқтаи назаридан кўриб чиқилган. Жумладан, жиноят қонунчилигига киритилмаган халқаро характердаги айрим жиноятларни тартибга солувчи халқаро шартномалардаги бўшлиқлар таҳлил қилинган. Глобаллашув шароитида халқаро жиноятчиликка қарши курашни ҳуқуқий тартибга солиш бўйича халқаро шартномаларнинг амал қилиши таҳлил қилинган.

ЎЗБЕКИСТОН ШАРОИТИДА ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИ ТЕХНИКАЛАРИ ИШИНИ МАСОФАДАН ТУРИБ БОШҚАРИШ

Ботир Назаров — 2026-02-09

Мазкур мақолада ривожланган мамлакатларнинг ҳозирги вақтда замонавий воситалар “ақлли трактор-камбайн” , “ақлли” техник қурилмалар, эркин фойдаланиладиган сунъий йўлдош ва инновацион технологиялардан фойдаланиш ва қишлоқ хўжалигига татбиқ этиш орқали, аниқ ҳисоб-китобларга асосланган деҳқончиликни жорий этишда самарали фойдаланиш йўллари кўрсатилган..

“SUDLANGANLIK HOLATINING JINOIY-HUQUQIY OQIBATLARI”

Domullojon Bahodirov — 2026-02-09

Quydagi maqolada jinoyat huquqining eng muhim institutlaridan biri sifatida sudlanganlik to’g’risida to’xtalib o’tilgan bo’lib, bunda sudlanganlik tushunchasi, uning huquqiy ahamiyati, sudlanganlikni olib tashlash va sudlanganlik holatini tugallanishi masalalari ko‘rib chiqiladi. Sudlanganlik holati bo‘yicha tadqiqot olib borgan olimlarning fikr va mulohazalari ham o‘rganildi. Shuningdek, Oliy sud plenum qarorlari asosida sudlanganlik holati to’g’risida qonunchilikda mavjud bo’lgan ayrim bo’shliqlar va ziddiyatlar tahli etilib, huquq normalarini takomillashtirish bo’yicha takliflar ilgari surilgan.

ОТВЕТСТВЕННОСТЬ ГОСУДАРСТВ ЗА НАРУШЕНИЯ НОРМ МЕЖДУНАРОДНОГО ГУМАНИТАРНОГО ПРАВА В СОВРЕМЕННЫХ ВООРУЖЁННЫХ КОНФЛИКТАХ

Махлиё Исмаилова — 2026-02-09

В статье рассматриваются вопросы международно-правовой ответственности государств за нарушения норм международного гуманитарного права в условиях современных вооружённых конфликтов. Анализируются правовые основания и формы ответственности государств, а также проблемы их реализации в международной практике. Особое внимание уделяется роли международных судебных и квазисудебных механизмов в обеспечении соблюдения норм МГП.

MUSIQA MADANIYATIDA ALISHER NAVOIYNING O‘RNI VA FAOLIYATI

Xayitboy Ruzmetov — 2026-02-09

Mazkur maqolada Alisher Navoiyning musiqa madaniyatidagi o‘rni va faoliyati ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Unda mutafakkirning badiiy-falsafiy qarashlarida musiqaning estetik, axloqiy va tarbiyaviy ahamiyati, kuy va ohangning inson ruhiyati hamda ma’naviy kamolotidagi o‘rni yoritib beriladi. Navoiy asarlarida musiqa san’ati bilan bog‘liq terminlar, obrazlar va ramzlar tahlil qilinib, uning maqom san’ati, xonandalik va cholg‘u ijrochiligiga bo‘lgan munosabati ochib beriladi.

ЖИНОЯТ УЧУН ЖАЗО ТАЙИНЛАШ ИНСТИТУТИНИ ИСЛОҲ ҚИЛИШ ИСТИҚБОЛЛАРИ

Зоҳиджон Жумаев — 2026-02-09

Амалга оширилаётган ислоҳотлар доимо олдинга қараб қадам ташлаб борар экан инсон ҳаётини, жамият турмуш тарзини яхшилашга ҳаракат қилиб боради. Ҳеч кимга сир эмас, мамлкатимиздаги бу ислоҳотлар ҳар бир соҳани ўзида жамлаган ҳолда борган сари тезлашиб бормоқда. Ундан асосий кутилаётган натижа эса битта-фаровон, эркин, жамият қуришдир.

QANDLI DIABET KASALLIGINING TURLARI VA ULARNING KELIB CHIQISH SABABLARI

Oyimxon Ro’ziboyeva — 2026-02-09

Ushbu maqola qandli diabet kasalligi bilan kurashayotganlar va ularda sodir bolayotgan jarayonlarni, tasirlarini yoritib beradi. Maqolada qandli diabetning turlari, kelib chiqish sabablari ularning bir-biridan farqi davo choralari haqida ma’lumotlar keltirilgan. Qandli diabet endokrin tizimining eng dolzarb surunkali kasalliklaridan biri bo‘lib, u O‘zbekiston aholisining sog‘lig‘i, mehnatga layoqati va ijtimoiy farovonligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi

BERDAQNING XALQ UCHUN AMALGA OSHIRGAN XIZMATLARI SHARHI

Muxlisa Norbo‘tayeva — 2026-02-09

Mazkur maqolada qoraqalpoq xalqining mashhur shoiri va mutafakkiri Berdaqning hayot yo‘li, og‘ir ijtimoiy sharoitda voyaga yetgani hamda xalq uchun amalga oshirgan ma’naviy xizmatlari yoritilgan. Maqolada shoirning kambag‘al oilada tug‘ilib, diniy maktab va madrasada ta’lim olgani, bu holatlar uning hayotga va jamiyatga bo‘lgan falsafiy qarashlarining shakllanishiga ta’sir etgani ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, Berdaq ijodida xalqning og‘ir turmush sharoiti, kambag‘allik va adolatsizlik masalalari “Yoz kelarmi”, “Bizlarga yordam ber” kabi asarlar misolida tahlil qilinadi. Maqolada shoirning diniy-falsafiy qarashlari, Xudo, taqdir va hayot mazmuni haqidagi fikrlari, shuningdek, Sharq mutafakkirlari va falsafiy meros bilan bog‘liq qarashlari yoritiladi. Tadqiqot natijasida Berdaq xalq manfaatini himoya qilgan, ma’naviy va falsafiy qarashlari bilan xalq ongini shakllantirishga xizmat qilgan ijodkor sifatida baholanadi.

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ИЧКИ ИШЛАР ОРГАНЛАРИ ЭКСПЕРТ-КРИМИНАЛИСТИКА ФАОЛИЯТИДА КАДРЛАР ТАЙЁРЛАШДА ЗАМОНАВИЙ ИННОВАЦИОН ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИШ САМАРАСИ

Анвар Хусанов — 2026-02-09

Мазкур мақолада Ўзбекистон Республикаси ички ишлар органлари эксперт-криминалистика фаолияти учун кадрлар тайёрлаш жараёнининг замонавий технологиялардан фойдаланиш, яқин ўтмишдаги ва ҳозирги кундаги фаолияти қисқача сарҳисоб қилиниб, амалга оширилган ислоҳотлар ҳамда ушбу жараёнда юзага келаётган айрим муаммоли ҳолартларнинг таҳлили ва уларнинг ечимига қаратилган асослантирилган таклифлар баён этилган.

TERGOV TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISHNING NAZARIY JIHATLARI

Jaxongir Norboev — 2026-02-10

Mazkur maqolada tergov tizimini takomillashtirishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Tergov faoliyatining samaradorligini oshirish, protsessual adolatni ta’minlash hamda inson huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilish masalalari yoritiladi. Tadqiqot davomida tergov tizimini rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlari sifatida normativ-huquqiy bazani takomillashtirish, tergov organlarining institutsional mustaqilligini kuchaytirish, kadrlar salohiyatini oshirish va raqamli texnologiyalarni joriy etish masalalari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, tergov jarayonida shaffoflik va hisobdorlikni ta’minlashning ahamiyati asoslab beriladi. Maqola natijalari tergov tizimini isloh qilishga qaratilgan ilmiy-amaliy takliflarni shakllantirishga xizmat qiladi.

XUSUSIY TA’LIM MUASSASALARI UCHUN KPI TIZIMI PLATFORMASINI ISHLAB CHIQISH

Nodirbek Kalandarov — 2026-02-10

Mazkur maqolada xususiy ta’lim muassasalarida boshqaruv samaradorligini oshirish, o‘qituvchilar faoliyatini baholash, ta’lim sifatini monitoring qilish va strategik qarorlar qabul qilishda KPI (Key Performance Indicators) tizimi platformasini ishlab chiqishning nazariy va amaliy jihatlari yoritiladi. KPI ko‘rsatkichlarini aniqlash, ularni platformaga integratsiya qilish, axborot texnologiyalaridan foydalanish hamda tizimning pedagogik va boshqaruvdagi ahamiyati tahlil qilinadi..

OZIQ-OVQAT XAVFSIZLIGI BO‘YICHA XALQARO STANDARLAR (ISO, HACCP)

Shaxruxjon Axmadov — 2026-02-10

Ushbu maqola oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha xalqaro standartlar, xususan ISO 22000:2018 va HACCP tizimlarini tahlil qiladi. Maqolada ISO standartlarining menejment tizimidagi o‘rni va vazifalari, HACCP tizimining ishlab chiqarish jarayonida xavflarni aniqlash va nazorat qilish mexanizmlari batafsil bayon etilgan. Shuningdek, ikki tizimning o‘zaro bog‘liqligi, integratsiyalashning afzalliklari va O‘zbekiston amaliyoti misolida ularning joriy etilish samaradorligi muhokama qilinadi. Maqola oziq-ovqat xavfsizligini oshirish, sifat menejmentini takomillashtirish va korxonalarda xalqaro sertifikatlarni olishning ahamiyatini yoritadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, ISO va HACCP tizimlarini to‘liq joriy etish mahsulot sifatini oshirish, ishlab chiqarish jarayonlarini standartlashtirish va xalqaro bozorlarda raqobatbardoshlikni ta’minlashga xizmat qiladi.

SUD EKSPERTIZA XULOSALARINI BAHOLASH AMALIYOTI

Furkat Sobirov — 2026-02-10

Mazkur maqolada jinoyat ishini sudga qadar yuritish bosqichida sud ekspertiza xulosalarining ilmiy asoslanganlik masalasini baholashning o‘ziga xos xususiyatlari sud-xatshunoslik ekspertizasi misolida atroflicha tahlil qilingan bo‘lib, bunda sud-xatshunoslik ekspertizasi bo‘yicha tuzilayotgan ekspertiza xulosalarini baholashning huquqiy asoslari, mazkur jarayonni amalga oshirishda yuzaga kelayotgan muammoli holatlar va ularni bartaraf etish yuzasidan asoslantirilgan takliflar keltirib o‘tilgan.

ҲУДУДЛАРДА ЖИНОЯТЧИЛИКНИ ОЛДИНИ ОЛИШДА «ИЖТИМОИЙ ПРОФИЛАКТИКА ҲАФТАЛИГИ»НИ ЎТКАЗИШНИНГ МАҚСАДИ ВА АСОСИЙ ВАЗИФАЛАРИ

Темурбек Алтмишев — 2026-02-11

Мазкур тадқиқотда ҳудудларда жиноятчиликни олдини олиш жараёнида «Ижтимоий профилактика ҳафталиги»ни ўтказишнинг мақсади ва асосий вазифалари комплекс илмий таҳлил қилинган. Ижтимоий профилактика жиноятчиликнинг сабаб ва шарт-шароитларини бартараф этишга қаратилган тизимли ижтимоий-ҳуқуқий механизм сифатида кўриб чиқилган. Маҳаллаларда профилактика самарадорлигини ошириш, аҳолининг ҳуқуқий онги ва маданиятини юксалтириш, ижтимоий муаммоларни аниқлаш ва ҳал қилиш, бандликни таъминлаш ҳамда жамоатчилик иштирокини кенгайтириш «Ижтимоий профилактика ҳафталиги»нинг устувор йўналишлари сифатида асосланган. Илмий назариялар, халқаро тадқиқотлар ва расмий статистик маълумотлар асосида мазкур ҳафталикнинг жиноятчиликни барвақт олдини олишдаги аҳамияти ёритилган. Тадқиқот натижалари ижтимоий профилактика тадбирларини тизимли ва мунтазам ташкил этиш жиноятчилик динамикасига ижобий таъсир кўрсатишини тасдиқлайди.

JISMONIY SHAXSLARNING AKTSIYA BOZORIDA ISHTIROK ETISH STRATEGIYALARI VA UZOQ MUDDATLI INVESTITSIYALAR ASOSIDA PASSIV DAROMAD SHAKLLANTIRISH

Madinaxon Yuldasheva — 2026-02-12

Mazkur maqolada jismoniy shaxslarning aktsiya bozorida ishtirok etish strategiyalari hamda uzoq muddatli investitsiyalar orqali passiv daromad shakllantirish masalalari tadqiq etilgan. Aktsiyalarni moliyaviy instrument sifatida qo’llashning nazariy asoslari va amaliy jihatlari tahlil qilinib, investitsion qaror qabul qilish jarayonida jismoniy shaxslarning moliyaviy xulq-atvori o’rganilgan. Muallifning shaxsiy investitsiya tajribasi misolida aktsiyalarga uzoq muddatli investitsiya kiritish moliyaviy barqarorlikka erishishning samarali usuli ekanligi ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari asosida jismoniy shaxslar uchun passiv daromad shakllantirish modeli taklif etilgan.

AYOLLAR TOMONIDAN SODIR ETILAYOTGAN FIRIBGARLIK JINOYATINING SABABLARI VA UNGA IMKON BERGAN SHAROITLAR

Navruzoy Omonova — 2026-02-12

Mazkur maqolada ayollar tomonidan sodir etilayotgan firibgarlik jinoyatlarining kelib chiqish sabablari hamda ushbu jinoyatlarning sodir etilishiga imkon berayotgan ijtimoiy, iqtisodiy va huquqiy sharoitlar kriminologik nuqtayi nazardan kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida firibgarlik jinoyatlarining ayollar oʻrtasida kengayib borishiga taʼsir etuvchi asosiy omillar, xususan, iqtisodiy tanglik va moliyaviy barqarorlikning yetishmasligi, ishsizlik, oilaviy nizolar, ijtimoiy tengsizlik, huquqiy savodxonlik darajasining pastligi, shuningdek, raqamli texnologiyalar va ijtimoiy tarmoqlarning jadal rivojlanishi bilan bogʻliq kriminogen xavflar oʻrganiladi.

NEMIS TILI TA’LIMINING INNOVATSION METODLARIDAN TEXNIKA OLIYGOHLARIDA FOYDALANISH

M.N. Qosimova — 2026-02-12

Texnika oliy ta’lim muassasalarida nemis tili fanini o‘qitish nafaqat lingvistik kompetensiyalarni, balki muhandislik yo‘nalishlariga oid kasbiy tafakkurni shakllantirishda ham muhim o‘rin tutadi. Ushbu tadqiqot texnik universitetlar sharoitida nemis tilini o‘qitishning zamonaviy, innovatsion va kommunikativ metodlarini tahlil qilishga qaratilgan. Maqolada CLIL (Content and Language Integrated Learning), task-based learning, texnik tarjima yondashuvi va raqamli ta’lim platformalaridan foydalanishning samaradorligi empirik kuzatuvlar, talabalar so‘rovnomalari va pedagogik tajribalar asosida baholangan. Olingan natijalar ushbu metodlarning texnik terminologiyani o‘zlashtirish, kasbiy muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirish va talabalar motivatsiyasini oshirishda yuqori samaradorlik ko‘rsatganini tasdiqladi. Tadqiqot natijalari texnika yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalar uchun nemis tili ta’limini optimallashtirishga qaratilgan metodik tavsiyalarni ishlab chiqish imkonini beradi.

MAXMUD QASHǴARIYDIŃ “DEVONU-LUǴAT-IT-TÚRK” MIYNETINDE TURMISLIQ LEKSIKA

G.E. Karlíbaeva — 2026-02-12

Maxmud Qashǵarıydıń “Devonu-luǵat-it-túrk” miynetinde turmıslıq leksika birlikleriniń qollanılıw ózgesheliklerin úyreniw..

ISSUES OF LOCALIZING ENGLISH-LANGUAGE CONTENT (WEBSITES, APPLICATIONS, ADVERTISING MATERIALS) FOR THE UZBEK AUDIENCE

Nargiza Tolibaeva — 2026-02-12

This article analyzes the process of localizing English-language content for the Uzbek audience and examines its scientific and practical significance. Particular attention is paid to the linguistic, cultural, and communicative adaptation of websites, mobile applications, and advertising materials. The study emphasizes the importance of considering language norms, national mentality, cultural values, and audience needs in the localization process. The research also highlights effective localization strategies and their role in the digital environment, and presents scholarly conclusions aimed at improving the quality of content designed for the Uzbek audience.

POSTINDUSTRIAL JAMIYAT XUSUSIYATLARI

Altinay Aytmuratova — 2026-02-12

Mazkur maqolada postindustrial jamiyat tushunchasi, uning shakllanish bosqichlari hamda asosiy ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy xususiyatlari chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqotda industrial jamiyatdan postindustrial jamiyatga o‘tish jarayoni fan-texnika taraqqiyoti, axborot texnologiyalarining rivojlanishi va globallashuv bilan bog‘liq holda yoritiladi. Daniel Bell, Alvin Toffler, Piter Druker, Manuel Kastels, Ulrix Bek, Zigmunt Bauman kabi yetakchi olimlarning nazariy qarashlari asosida postindustrial jamiyatning iqtisodiy modeli, mehnat bozori, ta’lim tizimi, ijtimoiy tuzilma hamda madaniy-ma’naviy transformatsiyalari tahlil qilinadi. Maqolada bilim va axborotning strategik resursga aylanishi, xizmatlar sektorining ustuvorligi, raqamlashtirish jarayonlari hamda ularning ijtimoiy tengsizlik va yangi xavflarni keltirib chiqarishi ilmiy asosda ochib beriladi. Tadqiqot natijalari postindustrial jamiyatning barqaror rivoji inson kapitalini rivojlantirish, ta’lim sifatini oshirish va ijtimoiy adolatni ta’minlash bilan chambarchas bog‘liqligini ko‘rsatadi.

КЛИНИЧЕСКИЕ И МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ВРОЖДЕННЫХ АНОМАЛИЙ ГОЛОВНОГО МОЗГА У ДЕТЕЙ

Даулет Хамидуллаев — 2026-02-12

Врожденные аномалии головного мозга у детей представляют собой гетерогенную группу пороков развития, формирующихся в эмбриональном периоде и определяющих тяжесть неврологических нарушений в последующие годы жизни. Частота данной патологии составляет до 2–3 случаев на 1000 новорождённых, при этом клинические проявления варьируют от умеренной задержки психомоторного развития до тяжелых неврологических дефицитов и эпилептического синдрома. Морфологическая структура аномалий включает нарушения нейрональной миграции, агенезию мозолистого тела, гидроцефалию, мальформацию Киари и арахноидальные кисты.

ПРЕЗУМПЦИЯ НЕВИНОВНОСТИ – КРИТЕРИЙ ПРАВОСУДИЯ

Одилбек Рузметов — 2026-02-13

В настоящей статье презумпция невиновности анализируется как универсальный критерий оценки зрелости институтов правовой системы. Предпринята попытка выявить механизмы практической реализации данного принципа в правовой системе Республики Узбекистан, определить его воздействие на все стадии уголовного процесса – от досудебных до ревизионной инстанции. Особое внимание уделяется обновлённой формулировке презумпции невиновности в статье 28 Конституции в редакции 2023 года, в которой выделяются три самостоятельные гарантии: процедурная, доказательственная и коммуникативная. В ходе исследования обосновывается прямая взаимосвязь между институтом допустимости доказательств и презумпцией невиновности, анализируется влияние данного принципа на институты, формально не относящиеся к уголовному процессу, – административное задержание, оперативно-розыскную деятельность, исполнение наказаний. Автор приходит к выводу о том, что полноценная реализация презумпции невиновности обусловлена не только нормативным фундаментом, но и уровнем профессионального правосознания правоприменителей.

ГИЁҲВАНДЛИК БИЛАН БОҒЛИҚ ЖИНОЯТЛАРНИНГ ОЛДИНИ ОЛИШНИ ТАРТИБГА СОЛУВЧИ НОРМАТИВ-ҲУҚУҚИЙ ҲУЖЖАТЛАР ТАҲЛИЛИ

Н.А. Ўрақов — 2026-02-13

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев Конституциямиз қабул қилинганининг 24 йиллигига бағишланган тантанали маросимдаги маърузасида таъкидлаб ўтганидек, бугунги кунда ён-атрофимизда диний экстремизм, терроризм, гиёҳвандлик, одам савдоси, ноқонуний миграция, “оммавий маданият” деган турли бало-қазоларнинг хавфи тобора кучайиб бораётганини ҳисобга оладиган бўлсак, ҳақиқатан ҳам, ҳозирги вақтда ёшлар тарбияси биз учун ўз долзарблиги ва аҳамиятини ҳеч қачон йўқотмайдиган масала бўлиб қолмоқда.

BOLALARDA ALLERGIK RINIT VA UNING RESPIRATOR TIZIMGA TA’SIRI

Ferida Xabipova — 2026-02-16

Ushbu maqolada bolalarda allergik rinitning kelib chiqish sabablari, immunologik mexanizmlari hamda klinik namoyon bo‘lish xususiyatlari chuqur tahlil qilinadi. Xususan, IgE vositachiligidagi allergik yallig‘lanish jarayoni, Th2 tipdagi immun javob va yallig‘lanish mediatorlarining respirator tizimga ta’siri ilmiy asosda yoritiladi. Shu bilan birga, yuqori va pastki nafas yo‘llari o‘rtasidagi funksional bog‘liqlik, bronxial giperreaktivlik va bronxial astma rivojlanish xavfi izchil asoslab beriladi. Bundan tashqari, allergik rinitning bolalarning jismoniy va psixofiziologik rivojlanishiga ta’siri hamda erta tashxis va kompleks davolashning ahamiyati muhokama qilinadi. Natijada allergik rinitni o‘z vaqtida aniqlash va samarali nazorat qilish respirator asoratlarning oldini olishda muhim omil ekani ta’kidlanadi.

SIRDARYO VILOYATI IQLIM SHAROITIDA DONLI EKINLARNI SAQLASHDAGI MUAMMOLAR VA ULARNING TEXNIK YECHIMLARI.

Sevara Boyjigitova — 2026-02-16

Ushbu maqolada Sirdaryo viloyatining keskin kontinental iqlim sharoitida donli ekinlarni saqlash jarayonida yuzaga keladigan asosiy muammolar tadqiq etilgan. Xususan, yuqori harorat va havo namligining don massasidagi mikrobiologik jarayonlarga ta’siri tahlil qilingan. Maqolada saqlash davridagi nobudgarchilikni kamaytirish va don sifatini saqlab qolish uchun zamonaviy innovatsion texnologiyalar hamda shamollatish tizimlarini optimallashtirish bo’yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar keltirilgan.