Центральноазиатский журнал междисциплинарных исследований и исследований в области управления

NOWELLA ŽANRYNYŇ AÝRATYNLYKLARY WE ÖSÜŞI

2026-03-09T05:33:12+00:00

Bu makalada nowella žanrynyň gelip çykyşy, onuň edebi aýratynlyklary hem-de beýleki kyssa görnüşlerinden tapawutly taraplary seljerilýär. Şeýle-de nowellanyň taryhy ösüş basgançaklary, nusgawy wekilleri we dünýä edebiýatyndaky orny ylmy taýdan düşündirilýär. Žanryň gurluş aýratynlyklaryna hem-de çeperçilik ýörelgelerine aýratyn üns berilýär.

FUQAROLAR PLASTIK KARTALARI KIBERXAVFSIZLIGINI TA’MINLASH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH

2026-03-09T05:38:24+00:00

Mazkur maqolada fuqarolarning plastik kartalari bilan bog‘liq kiberxavfsizlik muammolari chuqur tahlil qilinadi hamda raqamli iqtisodiyot sharoitida moliyaviy operatsiyalar xavfsizligini ta’minlash masalalari yoritiladi. So‘nggi yillarda naqd pulsiz hisob-kitob tizimining kengayishi, onlayn to‘lovlar hajmining ortishi va mobil bank xizmatlarining ommalashuvi plastik kartalar orqali amalga oshiriladigan operatsiyalar sonini keskin oshirdi. Bu esa o‘z navbatida soxta internet sahifalari orqali ma’lumotlarni qo‘lga kiritish, bankomat qurilmalari yordamida karta ma’lumotlarini yashirin nusxalash, zararli dasturlar orqali ma’lumot o‘g‘irlash hamda ijtimoiy muhandislik kabi kiberjinoyat turlarining ko‘payishiga olib kelmoqda. Maqolada plastik kartalar xavfsizligiga tahdid soluvchi asosiy omillar, ularning kelib chiqish sabablari va iqtisodiy oqibatlari ilmiy asosda o‘rganiladi. Shuningdek, bank tizimida qo‘llanilayotgan mavjud himoya mexanizmlari – bir martalik parollar, uch bosqichli xavfsizlik texnologiyasi, biometrik autentifikatsiya, tranzaksiyalar monitoringi tizimlari – samaradorligi tahlil qilinadi. Maqolada kiberxavfsizlikni ta’minlash tizimini takomillashtirish bo‘yicha amaliy taklif va tavsiyalar berilgan. Jumladan, ko‘p bosqichli autentifikatsiya tizimini keng joriy etish, sun’iy intellekt asosida shubhali operatsiyalarni aniqlash mexanizmlarini rivojlantirish, real vaqt rejimida xavflarni monitoring qilish, bank va davlat organlari o‘rtasida axborot almashinuvini kuchaytirish hamda fuqarolarning kiberxavfsizlik bo‘yicha moliyaviy savodxonligini oshirish zarurligi asoslab beriladi.

«РАҚАМЛИ ТРАНСФОРМАЦИЯ ДАВРИДА ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИ: ҚОНУНЧИЛИКНИ РАҚАМЛИ ТЕХНОЛОГИЯЛАР (AI ва Big Data) КОНТЕКСТИДА ТАКОМИЛЛАШТИРИШ»

2026-03-09T05:43:03+00:00

Ушбу мақолада жиноятчиликнинг рақамли маконга трансформация бўлиши ҳамда оммавий маълумотлар чиқиб кетиши шароитида ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тизимини такомиллаштириш масалалари таҳлил қилинади. Мақолада Ўзбекистон Республикасининг «Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисида»ги Қонуни янги таҳририга «киберпрофилактика» тушунчасини киритиш, шунингдек сунъий интеллект ва катта ҳажмли маълумотлар (Big Data) технологияларидан фойдаланишнинг ҳуқуқий асосларини шакллантиришга доир таклифлар илмий жиҳатдан асослаб берилган. Халқаро тажрибанинг қиёсий таҳлили асосида рақамли муҳитда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ваколатларини кенгайтириш, тизимли виктимликка қарши профилактика механизмларини жорий этиш ҳамда якка тартибдаги профилактика чораларига ижтимоий-психологик коррекция элементларини интеграция қилиш зарурати асосланади. Тадқиқот натижалари қонун ижодкорлиги ва ҳуқуқни қўллаш амалиётида фойдаланиш учун мўлжалланган.