Центральноазиатский журнал междисциплинарных исследований и исследований в области управления

Mazkur maqolada yashil iqtisodiyotga o'tish jarayoni, bu yo'ldagi global va milliy sa'y-harakatlar, shuningdek, O'zbekistonning ushbu sohadagi muvaffaqiyatlari va istiqboldagi hamkorliklari yoritilgan. Maqola iqlim o'zgarishlari va barqaror rivojlanishning o'zaro bog'liqligini, yashil iqtisodiyotning iqtisodiy va ekologik ahamiyatini tahlil qiladi. Yashil iqtisodiyotning konsepti ekologik barqarorlikni, ijtimoiy va iqtisodiy rivojlanishni birlashtirgan holda, tabiatni inobatga olgan holda iqtisodiy o'sishni rag'batlantirishga qaratilgan.

 Ushbu maqolada rivojlanayotgan mamlakatlar va ularning iqtisodiy, siyosiy, va ijtimoiy xususiyatlari haqida keng qamrovli tushunchalar keltirilgan. Xususan, rivojlanayotgan mamlakatlar o‘zining turli jihatlari, masalan, iqtisodiy muammolar, infratuzilma, siyosiy barqarorlik, tibbiyot, taʼlim tizimi va iqlim o‘zgarishiga taʼsir ko‘rsatadigan omillar bilan bog‘liq muammolar ko’rib chiqilgan.

Mazkur maqola doirasida taktik-kriminalistik ta’minotning asosiy mazmuni, jinoyatlarni ochishda va ularni tergov qilishda uning ahamiyati o‘rganildi. Taktik-kriminalistik ta’minot tushunchasining kelib chiqishi, unga nazariyachi va amaliyotchi olimlarning yondashuvi tahlil qilindi. Taktik-kriminalistik ta’minotning jinoyatchilikka qarshi kurashish amaliyotidagi samarali mexanizmlarni joriy etishdagi mohiyati bayon etildi

Mazkur maqolada O‘zbekistonda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ta’lim sifatini xalqaro texnologiyalar asosida baholash masalalari ko‘rib chiqiladi. Xalqaro baholash tizimlari – PIRLS, TIMSS va PISA dasturlari orqali ta’lim sifatini aniqlash usullari, ularning O‘zbekiston ta’lim tizimiga integratsiya qilish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, bu texnologiyalarning mahalliy sharoitda qo‘llanilishi, yuzaga keladigan muammolar va ularni hal qilish bo‘yicha tavsiyalar keltiriladi. Maqola xalqaro ta’lim standartlarini O‘zbekiston sharoitida tatbiq qilishga oid amaliy va ilmiy muhokamalarni rivojlantirishga xizmat qiladi.

Ushbu maqоlada О‘zbekistоn Respublikasi Kоnstitutsiyasining avvalо, yaratilish tarixi, uning bоsqichlari haqida sо‘z yuritganmiz, bundan tashqari Kоnstitutsiyamizdagi nоrmalarni bоshqa bir qatоr davlatlarning kоnstitutsiyasi bilan sоlishtirganmizni, kо‘rishingiz mumkin. Shu bilan birga yangi tahrirdagi kоnstitutsiya bilan avvalgi kоnstitutsiyadagi asоsiy farqlar, о‘zgarishlar va qо‘shimchalar tizimli tahlil qilingan. Asоsiysi, maqоlada yangi tahrirdagi Kоnstitutsiyaning “insоn – jamiyat – davlat” tamоyillari asоsida qurilganligi, davlat bоshqaruvining demоkratik, huquqiy, ijtimоiy va dunyоviy xususiyatlarini atrоflicha yоritilgan.

В данной статье представлен комплексный анализ современных подходов к диагностике и хирургическому лечению грыжи пищеводного отверстия диафрагмы (ГПОД) на основе данных литературы за последние 10 лет. Рассмотрены актуальные аспекты эпидемиологии, этиологии и патогенеза заболевания, включая роль генетических, анатомических и физиологических факторов. Особое внимание уделено современным методам диагностики, включая высокоразрешающую манометрию, импедансометрию и функциональную МРТ, позволяющим оценивать как анатомические, так и функциональные параметры.

Проанализированы показания к хирургическому лечению и современные хирургические методики, включая лапароскопическую фундопликацию, роботизированную хирургию и эндоскопические методы. Представлены данные об эффективности различных типов фундопликации и методов пластики пищеводного отверстия диафрагмы. Рассмотрены особенности послеоперационного ведения пациентов с акцентом на протоколы ускоренного восстановления и персонализированные подходы к реабилитации.

Обсуждаются перспективные направления исследований, включая разработку новых методов профилактики рецидивов, оптимизацию хирургических техник ГПОД.

This research is purpose-build to found out the effectiveness of using AI technologies in English teaching to motivate or increase student’s skill which is learning languages at primary, secondary school and also university. Artificial Intelligence (AI) is changing how English is taught and learned. New AI tools can create personalized learning experiences by studying how students learn and giving them the right exercises to improve. Tools like grammar checkers and speaking assistants help students understand language rules and practice communication.AI also makes learning more interesting with tools like virtual reality for vocabulary practice or storytelling platforms that adapt to the learner's level. These technologies help students not only learn the language but also understand the culture better. This study looks at how AI can improve English teaching, help teachers save time, and support students with different needs. It also talks about how to use these technologies responsibly for the best results.

Maqolada Surunkali yurak yetishmovchiligi (SYuE) bo‘lgan bemorlarda omega-3 ko‘p to‘yinmagan yog‘li kislotalarning endotelial funktsiyasi bo‘yicha samaradorligini o‘rganilgan . Infarktdan keyingi kardioskleroz (IKKS) bilan og‘rigan 40 yoshdan 55 yoshgacha bo‘lgan 103 nafar erkak bemor qatnashdi Klinik ko'rinishlari , diagnostik usullariga qarab muhokama qilingan va takliflar berilgan.

This article examines strategies to enhance the teaching of English to engineering students, addressing both the challenges and opportunities inherent in preparing them for a globalized workforce. It highlights key issues, including students' lack of motivation, limited exposure to English, and the complexity of specialized engineering vocabulary. Traditional language teaching methods are critiqued for their limited engagement with practical language use in real-world contexts.

Жамиятда тинчлик ва осойишталикни, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини, хавфсизликни таъминлаш, уларни ҳар қандай кўринишдаги тажовузлардан ҳимоя қилишга қаратилган ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш тизимининг самарали ташкил этиш долзарб бўлиб, унинг ҳуқуқий асосларини яратиш ҳамда такомиллаштириб бориш муҳим аҳамият касб этмоқда. Зеро, ҳуқуқбузарликлар профилактикасини ҳуқуқий таъминлашнинг аҳволини ўрганиш ҳуқуқшунос олимларнинг илмий-тадқиқот предметига айланган. Мақолада мамлакатимизда ҳуқуқбузарликлар профилактикасини ҳуқуқий таъминлашнинг дастлабки даврлари ўрганилган ва таҳлилларга асосланган ҳолда илмий асослантирилган хулосалар ишлаб чиқилган.

The article discusses the issues of financial support for enterprises operating in our republic, including the widespread use of commercial bank loans in this regard. In addition, the current state of accounting for debt obligations at enterprises is discussed.

The article examines ways to ensure the further stability of their financial condition by providing commercial banks with financial support for business entities on the basis of state programs and providing them with long-term bank loans.

The article discusses the issues of rational use of available resources in ensuring the financial stability of enterprises, granting privileges in activities, reducing the tax burden, and attracting foreign investors. In addition, considerations are given to the role of the control system in the effective operation of enterprises. Scientific recommendations are also developed to eliminate some of the problems that arise in ensuring the stability of enterprises.

This article focuses on the possibilities of exporting the products of the enterprises abroad and their effective use. In addition, scientific recommendations aimed at the liberalization of foreign exchange policy to increase the export potential of enterprises, improvement of export support by studying the experiences of advanced countries, identification of factors influencing the industry, and export support were developed

The Global Business Management Perspectives (2020-2024) explores the evolving landscape of international business amidst unprecedented global disruptions and technological advancements. The period from 2020 to 2024 has been marked by the far-reaching impact of the COVID-19 pandemic, which forced organizations to rapidly adjust to remote work, reconfigure supply chains, and adopt new technological tools. In addition to the pandemic, geopolitical tensions, trade wars, and regional economic shifts have reshaped global business strategies. The increasing demand for sustainability, coupled with heightened attention to Environmental, Social, and Governance (ESG) principles, has driven companies to rethink their approaches to corporate responsibility. Furthermore, the digital transformation of business [1-3] processes, the rise of artificial intelligence, 5G technology, and cybersecurity concerns have all contributed to the reshaping of global business management strategies. Companies have had to navigate the shifting economic environments, leverage emerging markets, and focus on long-term sustainability, all while addressing technological innovation, employee well-being, and social responsibility. This period is defined by adaptability and resilience as businesses work to survive, innovate, and thrive in an increasingly interconnected and complex global economy.

The article is devoted to the problem of usage and function of lexical stylistic devices in the works of Oscar Wilde. The aim of this article is to analyze and study the lexical stylistic devices in the literary works of Wilde. Moreover, to define both common and specific features and nature of lexical stylistic devices.

Темурийлар даври (XIV–XV асрлар) Ўрта Осиё тарихида илм-фан, маданият ва меъморчиликнинг энг юксак чўққиларидан бири ҳисобланади. Амир Темур ва унинг ворислари илм ва маданиятни ривожлантиришга қаратилган сиёсат юритиб, жаҳон цивилизациясидаги Ренессанс жараёнларига салмоқли ҳисса қўшдилар. Бу мақолада Темурийлар даврида илм-фан ва маданиятнинг ривожланиш жараёнлари, уларнинг йўналишлари ва жаҳон маданиятига таъсири атрофлича ўрганилган.

В статье рассматриваются наиболее сложные случаи правописания числительных в русском языке, которые вызывают трудности при использовании. Основное внимание уделено правилам склонения сложных числительных, их согласованию с существительными, особенностям употребления числительных после предлогов и правописанию числительных с такими словами, как «тысяча», «миллион», «миллиард». Кроме того, описаны специфические случаи согласования числительных, оканчивающихся на определенные цифры, с существительными в разных падежах. Статья содержит практические примеры для лучшего понимания правил и облегчения их применения в письменной и устной речи.

Мақолада Пробация бошқармасининг фуқаролик жамияти институтлари билан ҳамкорлигининг ҳуқуқий асослари хусусида фикр юритилиб, мазкур фаолиятни янада самарали ташкил этишга оид таклиф ҳамда тавсиялар билдирилган.

Ushbu maqolada tadbirkorlikni rivojlantirishga qaratilgan ta'lim klasterini tashkil etish bilan bog'liq murakkabliklar va imkoniyatlar ko'rib chiqiladi. Unda taʼlim muassasalari oʻrtasidagi hamkorlikning tarqoqligi, oʻquv dasturlari soha ehtiyojlariga yetarli darajada moslashtirilmaganligi, moliyalashtirish va murabbiylik dasturlariga kirishning cheklanganligi kabi muhim muammolar aniqlangan. Tahlil, shuningdek, infratuzilma muammolari, siyosat cheklovlari va tadbirkorlik metodologiyasiga ega bo'lgan malakali pedagog kadrlarning etishmasligini ko'rib chiqadi. Maqolada amaliy tadqiqotlar, ilg'or tajribalar va empirik ma'lumotlarga asoslanib, ushbu qiyinchiliklarni yengish strategiyalari yoritilgan. Taklif etilayotgan yechimlar universitetlar, biznes va davlat idoralari oʻrtasida resurslar almashinuvi va yanada mazmunli hamkorlikni taʼminlash uchun mustahkam davlat-xususiy sheriklikni yaratishni oʻz ichiga oladi. Bundan tashqari, maqolada o'quv maqsadlarini qayta yo'naltirish, pedagogik yondashuvlarni yangilash va talabalarni amaliy tadbirkorlik ko'nikmalari bilan yaxshi qurollantiradigan shaxsiylashtirilgan o'quv modullarini amalga oshirish taklif etiladi.

The vast majority of children in specialized schools in Uzbekistan are often placed there for minor issues like skipping school or leaving home without permission, according to a rapid assessment conducted by UNICEF in cooperation with the Prosecutor General's Office. It aimed to learn about the living conditions, care and services provided for girls in Kokand and Chinaz, and boys in Samarkand and Bakht cities. Results and recommendations of the assessment will help to take further steps towards reorganizing these institutions and reintegrating children placed there into families and society.

  Ultrasound preparation of teeth is an alternative to the traditional one and is characterized by a more gentle effect on hard tissues while preserving clinically healthy tissues. The study of the effect of ultrasound preparation on the morphological structure of hard tissues of teeth in comparison with the traditional method. It is revealed that this method allows to preserve the structural features of enamel and dentin as much as possible, creating optimal conditions for high-quality edge fit and durability of restoration

 РЕЛИГИЯ ЗОРОАСТРИЗМА  

Данная статья Заратустре которые проповедовал на территориях северо-восточного Ирана, Афганистана, Таджикистана и Пакистана. После получения откровения пророка Заратустру не принимали и изгоняли из многих стран, и за 10 лет ему удалось вовлечь в свою веру только собственного брата Маидьомангху. Тем не менее, после проповеди для легендарного царя Виштаспы тот принял новую веру и стал помогать Заратустре распространять своё учение.По преданиям, именно царь Виштаспа поручил записать откровение, полученное Заратустрой от Ахура Мазды. Так, в истории появилась Авеста, священный текст зороастрийцев.

This article discusses the problems and solutions to existing problems of the business entity in terms of commodity material reserves and their accounting, product production costs and their accounting, as well as ways to effectively organize production processes and reduce product costs.

 ushbu tadqiqot sinfda o'qishda o'quvchilarning bilish faoliyatini faollashtirish yo'llarini o'rganadi. O'quvchilarga ichida o'qishning afzalliklari, ularning savol tuzish qobiliyatlarini rivojlantirish va deksiya mashg'ulotlari bilan tanishtirish orqali o'qish jarayonining samaradorligini oshirish maqsadida olib borilgan. O'qituvchilar va o'quvchilar o'rtasida interaktiv muloqotlar, nazariy va amaliy mashg‘ulotlar kiritilib, o'quv jarayonining sifatini yanada mustahkamlash ko'zda tutilgan.

Мазкур мақолада вояга етмаганлар томонидан содир этилаётган ҳуқуқбузарликларнинг илмий таҳлили ҳамда ҳуқуқбузарликларнинг профилактикаси тушунчалари ва маҳалла ҳамда кенг жамоатчилик вакиллари, тегишли идора масъулларини жалб этган ҳолда профилактик тадбирларни тизимли амалга ошириш мақсадга мувофиқ деган фикр илгари сурилган.

Ички ишлар органлари учун профессионал кадрларни тайёрлашда “Фуқаролар билан ишлаш модули” асосида ўқитишни ташкил этиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 20 январдаги “Ички ишлар органларини халқчил профессионал тузилмага айлантириш ва аҳоли билан янада яқин ҳамкорликда ишлашга йўналтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-10-сонли қарори ҳамда Ўзбекистон Республикаси ИИВнинг 2023 йил 28 февралдаги “Ички ишлар органларининг ҳуқуқбузарликлар профилактикаси, йўл-патруль ва патруль-пост хизмати бўлинмалари ходимларини “Фуқаролар билан ишлаш модули” бўйича узлуксиз ўқитиш тизимини ташкил этиш тўғрисида”ги 98-сонли буйруғларига асосан ички ишлар органларининг бевосита фуқаролар билан мулоқотда бўладиган юқорида кўрсатилган хизматлар ходимларини узлуксиз ўқитиш жараёнини ИИВ Малака ошириш институтида ташкил этиш белгилаб берилди.

This article examines two pivotal concepts in foreign language teaching: language interference and the Contrastive Analysis Hypothesis (CAH). Language interference arises when a learner’s first language (L1) affects their acquisition of a second language (L2), often resulting in errors at phonological, grammatical, lexical, and morphological levels. The CAH, introduced in the mid-20th century, offers a framework for anticipating these errors by systematically comparing L1 and L2. While the strong form of the hypothesis asserts that all errors can be predicted through contrastive analysis, the weak form takes a more nuanced approach, acknowledging the influence of additional factors in language learning. This article explores the pedagogical implications of these concepts, emphasizing how contrastive analysis can enhance teaching practices through error correction, curriculum development, and fostering learner awareness. It also addresses the limitations of the CAH, underscoring the importance of integrating it with other methods to achieve a more holistic understanding of second language acquisition.

Cholg‘u asboblarining paydo bo‘lishi uzoq tarix o‘tmishga borib taqaladi. Musiqachilik san’atida dastlab urma zarbli cholg‘ular paydo bo‘lgan.  Shu jumladan doira qadimiy musiqa cholgʻularidan hisoblanadi. Ushbu maqolada doira cholg‘usida ijrochilik mahoratini oshirishda qo‘llaniladigan mashqlarning mohiyati haqida ma’lumot berilgan.

Ёшлар хавфсизлигига таҳдид солиб турган омиллар сарасида маънавий таҳдидлар алоҳида ўрин тутади. Унинг моҳиятини аниқлашдан аввал фалсафа назариясининг барча учун маълум бўлган назарий хулосасига мурожаат этиб ўтиш лозим. Маълумки, маънавият ҳақида гап кетганда, энг аввало, “жа-миятнинг маънавий соҳаси” ва “инсон маънавий қиёфаси” тушунчаларини бир-биридан ажратмоқ лозим. Жамиятнинг маънавий соҳаси инсон ақл-заковати билан яратилган сиёсий, ҳуқуқий, ахлоқий, диний, фалсафий, илмий, эстетик, иқтисодий, экологик ва бошқа қарашлар, билимлар, ғоялар, тасаввурлар, кайфиятлар ва ҳоказолар йиғиндисини қамраб олади.

Ushbu maqolada O‘zbek tilshunosligida o‘rganilishiga ko‘ra leksemaning tilshunoslikda til birligi sifatida eng muhim tushunchalardan biri sanalishi, tilshunoslikda mavjud bo‘lgan leksik sathning birligi  aynan  shu  atama bilan nomlanishi, umuman olganda, leksemaning talqiniga oid ayrim qarashlar va fikrlar tahlilga tortilgan.

Ushbu maqolada inson muammosining falsafiy jihatlarini tahlil qilishga bag'ishlangan. Biz insonni antroposotsiogenez jarayonining mahsuli sifatida ko'rib chiqamiz va uning biologik va ijtimoiy jihatlarini o'rganamiz. Shuningdek, inson tabiati va mohiyati haqidagi turli falsafiy qarashlar, inson kamolotidagi tabiiylik va ijtimoiylikning o'zaro munosabati hamda Sharq va G'arb falsafasidagi inson muammosi muhokama qilinadi.

Ushbu maqolada umumiy o‘rta ta’lim muassasalari boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijodiy fikrlash qobiliyatlari pedagogik muammo sifatida ko‘rib chiqilgan.

The article analyzes the role of debates in developing speaking skills. Debates help build confidence, enhance critical thinking abilities, improve clarity and conciseness, develop active listening skills, and expand vocabulary. The author offers practical suggestions for effectively applying these methods and provides clear guidance. Additionally, the article highlights the theoretical and practical foundations necessary for improving speaking skills.

Ushbu maqolada xalqaro o’quvchilarni baholash dasturi, PISA testlari yo’nalishlari va ularning qo’llanilishi, PISA testlarining maqsad va vazifalari, hozirgi kunda bu turdagi testlarning ahamiyati ham da dunyo ta’lim tizimidagi o’rni, o’quvchilarning bilimi, tajribasi va ilmiy tadqiqotlarini ilg'or xorijiy tajribalar, xalqaro mezonlar talablariga mos keladigan tarzda rivojlantirishi, PISA testlariga qatnashish, davlatning ta'lim tizimining xalqaro miqyosda qanday baholanayotganini aniqlash, mamlakatimiz O’zbekiston Respublikasining ilk bora qatnashishi va natijalari haqida so’z etiladi.

Ushbu maqolada din va axloq o‘rtasidagi pedagogik-psixologik xususiyatlarga alohida e’tibor qaratiladi. Din butun insoniyatning ma'naviy evolyutsiyasining bo'g'inlaridan biri bo'lib, jamiyat tarixidagi katta bosqich u bilan bog'liq. U odamlarning tevarak-atrofdagi voqelik va o'zini anglashining tarixiy va ijtimoiy shartli shakli sifatida vujudga kelgan va mavjud bo'lgan. Maqolada mualliflar turli diniy konfessiyalarda ushbu axloqning kelib chiqish tarixi va asoslari haqida fikr va mulohazalar yuritadilar.