Maqola sun'iy intellekt texnologiyalarining ta'lim jarayonini qanday samarali va individual ehtiyojlarga moslashtirish orqali yaxshilashi mumkinligini o'rganadi. Sun'iy intellekt asosidagi adaptiv o'quv tizimlari o'quvchilarning bilim olish jarayonini shaxsiylashtirish, motivatsiyasini oshirish va ta'lim samaradorligini oshirish imkoniyatlarini ko'rsatadi. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, bu tizimlar individual qobiliyat va ehtiyojlarni hisobga olgan holda ta'lim dasturlarini moslashtiradi va natijalarni real
vaqt rejimida kuzatish imkonini beradi. Shuningdek, bu tizimlar o'quvchilarning kuchli va zaif tomonlarini aniqlab, ularga individual yordam ko'rsatadi. Natijada, o'quvchilarning bilim olish samaradorligi oshadi va ta'lim jarayoni qiziqarliroq bo'ladi. Maqolada, shuningdek, sun'iy intellektning ta'lim tizimiga texnologik integratsiyasi va innovatsiyalarni kiritishdagi roli ham tahlil qilinadi.

Ushbu ishda intellekt tushunchasi, uning psixologiyada tutgan o‘rni va rivojlanish mexanizmlari yoritiladi. Intellekt - shaxsning bilish jarayonlarini boshqarish, fikrlarni tahlil qilish, muammolarni hal etish, yangi vaziyatlarga moslashish hamda o‘z tajribasini ongli ravishda qo‘llay olish qobiliyatlarini birlashtiruvchi murakkab psixik tizim sifatida izohlanadi. Tadqiqotda intellektning shakllanishiga ta’sir etuvchi omillar - nerv tizimi faoliyati, genetika, tarbiya, ijtimoiy muhit va ta’lim jarayonining roli ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, intellektning ilmiy-nazariy talqinlariga bag‘ishlangan bo‘limda Spearmanning umumiy intellekt g‘oyasi, Gardnerning ko‘p tomonlama intellekt nazariyasi, Sternbergning triarkik modeli kabi mashhur yondashuvlar qisqa tahlil qilinadi. Intellektni o‘lchash uslublari va IQ ko‘rsatkichlarining ahamiyati, ularning cheklovlari ham yoritiladi

Mazkur maqolada sun’iy intellekt tizimlari tomonidan mustaqil yaratilgan ixtirolarni patentlash masalasi intellektual mulk huquqi nuqtayi nazaridan tadqiq etilgan. Xususan, an’anaviy patent tizimining inson ixtirochiligiga asoslangan modeli sun’iy intellekt ixtirolarini huquqiy e’tirof etishda yetarli emasligi tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida Janubiy Afrika Respublikasining DABUS sun’iy intellekt tizimi yaratgan ixtiroga patent bergan birinchi davlat sifatidagi tajribasi o‘rganilib, ushbu yondashuvning afzallik va risklari yoritib berilgan. Shuningdek, Yevropa Ittifoqi, AQSH, Buyuk Britaniya, Avstraliya, Singapur va Koreya Respublikasining sun’iy intellekt ixtirolariga yondashuvi qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqot yakunida O‘zbekiston uchun bosqichma-bosqich islohot modelini joriy etish, qonunchilikka sun’iy intellekt ixtirolarini patentlashga oid normalar kiritish, ixtisoslashgan ekspert institutini shakllantirish va xalqaro amaliyotga integratsiyalashuvga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan..

Tadqiqot mavzusi yo’l harakati xavfsizligi sohasida Sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishni tavsiflovchi qonun normalari va ilmiy manbalardir. Tadqiqot ob’ekti - yo’l harakati xavfsizligi sohasida Sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish asoslarini belgilovchi ijtimoiy munosabatlar. Normativ-huquqiy hujjatlar va ilmiy adabiyotlarni o’rganish natijasida muallif yo’l harakati xavfsizligini ta’minlash sohasida Sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etish va rivojlantirish yo’nalishlarini har tomonlama tahlil qiladi, ko’rib chiqilayotgan sohani qonunchilik bilan tartibga solishning ayrim ilmiy muammolarini belgilaydi. Tadqiqotning metodologik asosini bilishning umumiy ilmiy va xususiy ilmiy usullari (formal-huquqiy, analitik, tizimli metod, tahlil, sintez, modellashtirish, taqqoslash va boshqalar) majmuasi tashkil etdi. Natijada muallif, bir tomondan, yo’l harakati sohasida Sun’iy intellekt texnologiyalarini yanada izchil joriy etish va rivojlantirishni hamda uning xavfsizligini ta’minlaydigan qulay tashkiliy-huquqiy sharoitlar yaratish zarur, degan xulosaga keladi.

Ushbu maqola intellektning evolyutsion tushunchasini, uning psixologik mazmunini va zamonaviy nazariy modellarini ilmiy-tahliliy nuqtai nazardan yoritadi. Maqolada intellektning strukturaviy va jarayonli nazariyalari oʻrtasidagi tafovutlar koʻrib chiqilgan. Shuningdek, intellektning koʻp oʻlchovli va kontekstual modellariga alohida e’tibor qaratilgan. Intellektning biologik asoslari va hissiy intellekt kabi turdosh tushunchalar tahlil qilinib, tushunchaning ta’lim va ijtimoiy adaptatsiyadagi oʻrni yoritilgan.

Sun’iy intellektni o‘rganish va u haqida ma’lumotlarga ega bo‘lish davr talabidir. Bu maqolada sun’iy intellekt va uning imkoniyatlari haqida qisqacha ma’lumotlar berildi. Aslida uning imkoniyatlari juda ko‘pdir.

Maqolada xorij tajribasida huquqiy tartibga solishda sun’iy intellekt vositalarining qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Sun’iy intellekt texnologiyalarining huquqiy tizimlarda, jumladan, qonunlar va reglamentlarni ishlab chiqish, huquqiy xatoliklarni aniqlash, sud ishlarini avtomatlashtirish kabi sohalarda qo‘llanishi ko‘rib chiqiladi. Maqolada dunyoning turli mamlakatlarida sun’iy intellekt vositalarining muvaffaqiyatli integratsiyasi va bu jarayonning huquqiy va axloqiy tomonlari tahlil etiladi. Ushbu ilmiy ish, sun’iy intellekt texnologiyalarining huquqiy tartibga solish sohasida samarali qo‘llanishi uchun zarur metodologik yondashuvlarni va tavsiyalarni taqdim etadi..

In the 21st century, as technology rapidly advances, artificial intelligence (AI) is driving innovation across various fields. From programming to art and creative work, AI-generated content can be nearly indistinguishable from human-created works. However, this raises important questions in the field of copyright law: Who owns the content created by AI? Can artificial intelligence be recognized as an author? This article explores the issues surrounding AI and copyright, different approaches taken by various countries, and potential legal challenges in the future.

Raqamli texnologiyalarning tezkor rivojlanishi zamonaviy jamiyatni tubdan o‘zgartirmoqda. Axborot texnologiyalari sohasidagi yangiliklar, dasturiy ta’minot va ma’lumotlarni boshqarish jarayonlari kundan-kunga murakkablashib bormoqda. Shu kontekstda sun’iy intellekt (SI) texnologiyalari IT sohasida innovatsion vosita sifatida ahamiyat kasb etmoqda. Sun’iy intellekt inson aqlining murakkab jarayonlarini, jumladan tahlil qilish, qaror qabul qilish va bashorat qilish kabi vazifalarni kompyuter tizimlariga yuklash imkonini beradi. Shu sababli, SI texnologiyalarini o‘rganish va ularni IT sohasida samarali qo‘llash bugungi kunning dolzarb masalalaridan biridir.

Maqolada sun'iy intellekt yordamida signallarni qayta ishlashning zamonaviy yo'nalishlarini tahlil qiladi. Maqolada signallarni qayta ishlashning an'anaviy metodlari bilan solishtirganda, sun'iy intellektning yangi holatlar, masalan, chuqur o'qitish (deep learning) neyron tarmoqlari va mashina o'qitish texnologiyalari orqali signallarni va optimallashtirish yutuqlari. Maqola, audio, va sun'iy intellekt texnologiyasining video, tibbiy va sensorlar orqali olingan ma'lumotlarni qayta ishlashdagi tasvirni ko'rish. Ushbu sohaning keljagi va unga oid kasallik muammolari, sun'iy intellekt orqali signallarni qayta ishlashning yuki ham yoritiladi. Bunda, iqtisodiyot, telekommunikatsiya, avtomatik boshqaruv tizimlari va sohalarida sun'iy intellekt texnologiyaning qo'shimcha tahlili.

 Bugungi kunda sun`iy intellekt dunyoning deyarli barcha mamlakatlariga kirib keldi va aynan u hamma sohalarga ta`sir o`tkazmoqda desak mubolag`a bo`lmaydi. Hozirgi davrda sun`iy intellekt ma`lumot o`rganish, raqamlashtirish, insonlarga ko`mak berish va shunga o`xshash ko`plab vazifalarni bajarib kelmoqda. Shuningdek, advokatlik faoliyatida ham u bir qancha muhim rollarni o`ynamoqda. Ushbu maqolada sun`iy intellekt va advokatlik faoliyatining kelajagi keng yoritilgan bo`lib, uning mazmuni, sun`iy intellekt va advokatlik kasbining o`zaro bog`liqligi, jamiyat hayotida qanday rol o`ynashi va shu kabi bir qator masalalarga alohida e`tibor qaratilgan. Mazkur mavzu doirasida sun`iy intellektning asosiy maqsadi, advokatlarning huquqlari, bu ikkisi o`rtasida yuzaga kelishi mumkin  bo`lgan muammolar, shuningdek ularning o`ziga xos jihatlari ham alohida ko`rib chiqildi. Ushbu masalalar doirasida sun`iy intellektning ahamiyati, undan qanday hollarda foydalanish maqsadga muvofiqligi va advokatura faoliyatida uning o`rni, qanchalar zarurligi ham aytib o`tildi. Shuningdek, O`zbekiston Respublikasida sun`iy intellekt qanchalar ommalashganligi, yuridik sohada qanchalar foydasi tegayotganligi ham o`rganildi.

Sun’iy intellekt integratsiyasi geofazoviy ma’lumotlarni zamonaviy texnologiyalar bilan birlashtirish orqali atrof-muhit monitoringi, bashorat va qarorlar qabul qilishda yangi imkoniyatlar yaratadi. AGU 2024 dagi Greg Leptouxning ma’ruzasiga asoslangan ushbu sharh Arktikadagi atrof-muhit o‘zgarishidan tropik mintaqalardagi ofatlarga javob berishgacha bo‘lgan muammolarni hal qilishda sun’iy intellekt rolini o‘rganadi. Masofaviy zondlash tasvirlaridan yarim tizimli ma’lumotlar va tabiiy til matnlarigacha bo‘lgan multimodal ma’lumotlarni tahlil qilishdagi yutuqlar ko‘rsatiladi. Bilim grafiklari va generativ sun’iy intellekt domenlararo ma’lumotlarni uzluksiz birlashtirishga imkon beradi. Natijada, sun’iy intellekt Yer kuzatuvi va atrof-muhit tahlili uchun aqlli raqamli kelajakni shakllantiradi.

Mazkur maqolada sun’iy intellektning ta’rifi, afzalliklari va kamchiliklariga toʻxtalib oʻtilgan. Sun’iy intellekt boʻyicha xorijiy tajriba hamda olimlar faoliyati oʻrganilgan. Sun’iy intellektning yuridik sohadagi ahamiyati koʻrib chiqilgan holda uning fuqarolik-huquqiy javobgarlik masalalari yoritilgan. Nizolarni hal qilishda sun’iy intellektga toʻxtalib oʻtilgan. Sun’iy intellekt doirasida Rossiya tajribasi va Dubaydagi sun’iy intellekt markazi haqida ma’lumot keltirilgan. Sun’iy intellektni tartibga solish boʻyicha AQSH, Janubiy Koreya va Yaponiya davlatlarining yurisdiksiyalari koʻrib chiqilgan.

Ushbu tadqiqot sunʻiy intellekt va ekspert tizimlarining asosiy tushunchalari, ularning rivojlanishi va Oʻzbekiston iqtisodiyotidagi ahamiyatini oʻrganadi. Sunʻiy intellekt, inson aqlini takrorlaydigan texnologiyalar toʻplami sifatida, turli sohalarda, jumladan, sanoat, qishloq xoʻjaligi va taʻlimda innovatsion yechimlar yaratishga imkon beradi. Ekspert tizimlar esa, mutaxassislar bilimlarini jamlab, muammolarni hal qilishda avtomatik ravishda qarorlar qabul qilish imkoniyatini taqdim etadi. Tadqiqotda, sunʻiy intellekt va ekspert tizimlarning oʻzaro aloqalari, ularning Oʻzbekiston iqtisodiyoti va jamiyatidagi roli, shuningdek, kelajakdagi imkoniyatlar koʻrib chiqiladi. Mualliflar, bu texnologiyalar orqali Oʻzbekistonning global raqobatbardoshligini oshirish va innovatsion rivojlanish yoʻnalishlarini belgilash zarurligini taʻkidlaydi. Sunʻiy intellekt va ekspert tizimlari zamonaviy texnologiyalarning muhim qismidir. Sunʻiy intellekt, mashinalarga inson aqlini takrorlash va muammolarni hal qilish qobiliyatini beruvchi texnologiyalar toʻplamidir. Ular matematik modellar, statistik usullar, va maʻlumotlarni qayta ishlash texnikalariga asoslanadi. Ekspert tizimlar esa sunʻiy intellektning maxsus bir turi boʻlib, muayyan soha boʻyicha mutaxassislarning bilimlarini raqamli shaklda aks ettiradi va muammolarni hal qilishda yordam beradi. Ekspert tizimlari, odatda, masalalarni hal qilishda inson ekspertining bilimlarini va tajribasini imitatsiya qiladi.

Ushbu maqolada sun’iy intellekt tizimlarining ishlash prinsiplari, bilimlar bazasining roli o‘rganiladi. Maqolada sun’iy intellektning asosiy sohalari, ularning amaliy qo‘llanilishi, shuningdek, bilimlar bazalari yordamida qaror qabul qilish jarayoni ko‘rib chiqiladi. Ekspert tizimlari, bilimlar bazasi tuzish va qoidalar asosida tahlil qilish jarayoni yoritilgan. Ushbu tizimlarning kelajakdagi rivojlanishi va turli sohalarda qo‘llanilishi muhokama qilinadi. Maqola sun’iy intellekt va uning qo‘llanilishi bo‘yicha nazariy va amaliy bilimlarni taqdim etadi.

In the context of technological development, artificial intelligence (AI) is opening up innovative opportunities in the field of education. This article explores the issue of developing the competence of English language teachers in utilizing AI tools for lesson material preparation. It highlights key concepts, the advantages of using modern technologies, and strategies for integrating these tools into practice. Using the example of the Diffit.me platform, the capabilities of AI tools, their significance in enhancing teachers' pedagogical skills, and their impact on the educational process are analyzed. The study demonstrates the practical importance of AI technologies and the effectiveness of the proposed solutions.

Ushbu maqolada sunʼiy intellekt (SI) tushunchasi, uning rivojlanish tarixi va zamonaviy hayotdagi o‘rni tahlil qilinadi. Sunʼiy intellekt – bu inson aql-idrokini taqlid qiluvchi kompyuter tizimlari va dasturlar majmuasi bo‘lib, u mashinasozlik, tibbiyot, ta’lim, moliya va boshqa ko‘plab sohalarda keng qo‘llanilmoqda.Maqolada SI texnologiyalarining asosiy yo‘nalishlari, jumladan, mashinaviy o‘rganish, neyron tarmoqlar, tabiiy tilni qayta ishlash va robototexnika haqida so‘z yuritiladi. Shuningdek, sunʼiy intellektning inson hayotiga ijobiy va salbiy ta’sirlari, kelajakdagi istiqbollari va muammolari tahlil qilinadi.Tadqiqot natijalariga ko‘ra, sunʼiy intellekt texnologiyalari kelajakda yanada rivojlanib, turli sohalarda innovatsion yechimlarni taqdim etishi kutilmoqda. Shu bilan birga, uning xavfsizlik, maxfiylik va axloqiy jihatlari ham muhim masala sifatida ko‘rib chiqilishi lozim.

This article analyzes the integration of artificial intelligence technologies into the media sphere, focusing on its scientific foundations and contemporary challenges. The combination of media and artificial intelligence has significantly transformed the processes of information creation, distribution, and consumption, opening new opportunities in journalism, advertising, education, and mass communication. At the same time, issues related to information reliability, ethical standards, copyright, and algorithmic bias have emerged. The article discusses the theoretical principles of AI-based media systems, their practical applications, and social impact, while proposing scientific approaches to addressing existing challenges.

Ushbu maqolada oliy va professional ta’lim o‘rtasidagi uzviylikni ta’minlashda sun’iy intellekt texnologiyalarining ahamiyati yoritilgan. Ta’limning ikki bosqichi uchun o‘quv dasturlarini moslashtirish, takrorlanuvchi mavzularni aniqlash, amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish va baholash jarayonlarini takomillashtirishda sun’iy intellekt vositalarining o‘rni tahlil qilingan. Maqolada sun’iy intellekt asosida tahliliy platformalar, virtual laboratoriyalar, adaptiv baholash tizimlari va individuallashtirilgan o‘quv yo‘llari orqali ta’lim sifatini oshirish imkoniyatlari ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, oliy va professional ta’lim integratsiyasida sun’iy intellektning samaradorligi, amaliy qo‘llanishi va yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan muammolar ham batafsil muhokama qilingan.

Ushbu maqolada tabiiy ofatlarda odamlarni xavfsizroq va samarali evakuatsiya qilish uchun sun'iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish zarurligi ta'kidlangan. Sun'iy intellekt individual xatti-harakatlar, geologik xususiyatlar va meteorologik sharoitlarni bashorat qilish kabi ko'plab omillarga asoslangan katta hajmdagi ma'lumotlarni tahlil qilishi mumkin. Shunday qilib, odamlarni evakuatsiya qilish o'z vaqtida va xavfsizroq amalga oshirilishi hamda yo'qotishlar kamaytirilishi mumkin. Bundan tashqari, sun'iy intellekt texnologiyalari favqulodda vaziyatlarni boshqarish va inqirozga qarshi kurash guruhlariga yordam berishi va falokatdan keyingi zararni baholash uchun ishlatilishi mumkin. Natijada, sun’iy intellekt texnologiyalari tabiiy ofatlarga qarshi kurashishda muhim ahamiyatga ega ekanligi kelib chiqadi…

Ushbu maqolada intellekt va kreativlik tushunchalari, ularning mazmuni hamda o‘zaro bog‘liqligi psixologik va pedagogik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Intellekt insonning aqlan rivojlanish darajasini bildirsa, kreativlik uning yangicha fikrlash va noodatiy yechimlar topish qobiliyatini anglatadi. Maqolada ushbu ikki omilning shaxs rivojidagi o‘rni, ularning bir-biriga ta’siri va ta’lim jarayonidagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, talaba va o‘quvchilarda intellekt va kreativlikni rivojlantirish yo‘llari ko‘rsatib berilgan. Mavzu zamonaviy ta’lim tizimi uchun dolzarb hisoblanadi.

Mazkur maqolada sun’iy intellekt texnologiyalari yordamida ingliz tili o‘qituvchilarining kasbiy rivojlanishini qo‘llab-quvvatlash yo‘llari yoritilgan. Sun’iy intellekt asosidagi platformalar — ChatGPT, Grammarly, ELSA Speak va shunga o‘xshash vositalar orqali o‘qituvchilar dars jarayonini takomillashtirish, dars tayyorlash vaqtini tejash, baholashni avtomatlashtirish, shuningdek, o‘z ustida ishlash bo‘yicha imkoniyatlarga ega bo‘ladi. Maqolada ushbu texnologiyalarning amaliy qo‘llanilishi, duch kelinayotgan muammolar va ularni bartaraf etish strategiyalari keng yoritilgan. Xulosa o‘laroq, sun’iy intellekt – zamonaviy o‘qituvchining yordamchisidir degan fikr ilgari suriladi.

Sun’iy intellekt yordamida ishlash chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish ma’lumotlarni to’plab, tahlil qilish, sun’iy intellekt modellari uchun ma’lumotlar tayyorlash va sinovdan o’tkazish. Avtomatlashtirish vositalaridan foydalanish. Sifatni ta’minlash va sun’iy intellekt tizimi.

Ushbu maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining rivojlanishi , uning imkoniyatlari haqida, yana matematikaning bir bo’lagi bo’lgan ehtimollar nazariyasi masalalarini yechishda sun’iy intellekt texnologiyalarining nazariy va amaliy jihatlari, tadqiqot jarayonida ehtimollar nazariyasining klassik matematik asoslari hamda sun’iy intellekt algoritmlarining ehtimollik modellariga tayangan mexanizmlari tahlil qilinadi. Rus va ingliz olimlarining tadqiqotlari asosida ehtimollik masalalarini avtomatlashtirilgan tarzda yechishda mashinaviy o‘rganish, Bayes yondashuvi va neyron tarmoqlarning o‘rni yoritib beriladi. Olingan natijalar ehtimollik masalalarini yechish samaradorligini oshirish hamda matematik ta’lim va ilmiy tadqiqotlarni takomillashtirishda muhim ahamiyatga ega ekanligi yoritiladi.

Hozirgi davrda o’sib kelayotgan avlodni mustaqil fikrlaydigan qilib tarbiyalash vazifasi muhimdir. AI (sun'iy intellekt) atamasi kundalik hayotimizda tez-tez uchratib va uni qo‟llash butun dunyoda rivojlanib bormoqda. So’nggi paytlarda sun'iy intellekt turli tarmoqlar va ijtimoiy infratuzilmalarga kiritilmoqda. Misol uchun, ish uslubini isloh qilish nomi bilan ishni avtomatlashtirish va unumdorlikni oshirish uchun RJA (Robotik jarayonlarni avtomatlashtirish) joriy etayotgan kompaniyalar soni ortib bormoqda. RJA o’z-o’zidan sun’iy intellekt emas, lekin u kompyuterlarga elektron jadval dasturiy ta‟minoti va asosiy biznes tizimlari kabi oddiy vazifalarni oz zimmasiga olishga imkon beradi, ular hukm chiqarishda odamlar tomonidan amalga oshiriladi, boshqacha qilib aytganda, shaxsiy kompyuterning takroriy operatsiyalari. Kelajakda biz sun’iy intellektning ilovalari bo’lgan qo’lda yozilgan belgilarni aniqlash, ovozni aniqlash va javob berish tizimlari bilan bog’lash orqali butun biznesni avtomatlashtirishni maqsad qilganmiz.