Молодые ученые

Mazkur ilmiy tezisda O‘zbekiston Respublikasida xotin-qizlar huquq va manfaatlarini ta’minlash tizimida muhim bo‘g‘in hisoblangan xotin-qizlar masalalari bo‘yicha katta inspektorning mahalla “yettiligi” bilan hamkorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda hamkorlikning huquqiy asoslari, institutsional mexanizmlari, amaliy faoliyat shakllari va ijtimoiy samaradorligi yoritilgan. Shuningdek, mahalla institutining xotin-qizlar bilan ishlashdagi imkoniyatlari hamda katta inspektor faoliyatining profilaktik va ijtimoiy yo‘naltirilgan jihatlari ilmiy asosda baholanadi.

Ushbu tezisda ta’lim klasterlari doirasida sinergetik samaraning shakllanishi hamda uning klaster ishtirokchilari uchun o‘zaro manfaatli natijalar yaratish mexanizmlari tahlil qilinadi. Shuningdek, ta’lim, fan va ishlab chiqarish subyektlarining integratsiyalashuvi orqali innovatsion faoliyatning faollashuvi, raqobatbardoshlikning oshishi hamda sifatli ta’lim xizmatlarini shakllantirish imkoniyatlari yoritib beriladi. Tezisda da klaster yondashuvi asosida resurslardan samarali foydalanish, bilim va texnologiyalar transferi hamda inson kapitalini rivojlantirishning ahamiyati asoslab beriladi.

Reading is one of the most fundamental skills in language learning. It allows learners to acquire knowledge, expand vocabulary, and improve comprehension. However, reading is not a uniform activity; it can be approached in various ways. Among the most discussed methods in second language acquisition are intensive reading and extensive reading. Both approaches aim to improve reading skills but differ significantly in purpose, method, and outcome. Understanding these approaches is essential for teachers, students, and researchers in designing effective reading programs. This article explores the definitions, characteristics, benefits, challenges, and practical applications of intensive and extensive reading.

Sport sohasi jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishida muhim o‘rin tutadigan strategik yo‘nalishlardan biri bo‘lib, uning samarali faoliyat yuritishi zamonaviy infratuzilma, moliyaviy barqarorlik va boshqaruv tizimlarining rivojlanganligi bilan bevosita bog‘liqdir. Mamlakatlarda sportning ommaviylashuvi, professional sportchilar tayyorlash, xalqaro musobaqalarni tashkil etish hamda aholining jismoniy faolligini oshirish kabi vazifalarni bajarish katta hajmdagi investitsiyalarni talab etadi. Shu bilan birga, sport majmualari, suzish havzalari, futbol stadionlari, ko‘p funksiyali arenalar, sport maktablari va boshqa infratuzilma obyektlarini barpo etish va ularni muntazam ravishda modernizatsiya qilish davlatning moliyaviy salohiyati bilan cheklanishi mumkin. Ana shunday sharoitda davlat-xususiy sheriklik (Public–Private Partnership, PPP) modeli sport sohasiga xususiy kapitalni keng miqyosda jalb etish, infratuzilma loyihalarini tez va sifatli amalga oshirish, sport xizmatlari bozorida raqobatni kuchaytirish hamda mavjud moliyaviy resurslardan samarali foydalanishni ta’minlash imkonini beruvchi eng maqbul iqtisodiy mexanizmlardan biri sifatida maydonga chiqadi.

Ushbu maqolada yashirin iqtisodiyotni ulushini yuqoriligi mintaqaning iqtisodiy barqarorligiga salbiy ta`siri va uning oqibatlari bayon qilingan. Yashirin iqtisodiyotning o‘sishi fiskal barqarorlikka, investitsiya muhitiga, bandlik tizimiga va ijtimoiy infratuzilmalarning rivojlanishiga qanday ta’sir ko‘rsatishi o‘rganildi.

Maqolada kognitiv tilshunoslikning asosiy mental birliklari — konseptlar, freymlar, ssenariylar va skriptlarning til mazmunini shakllantirishdagi o‘rni yoritiladi. Shuningdek, konseptualizatsiya jarayonining bosqichlari, prototipik kategoriyalash tamoyillari va lingvistik birliklarning mental modellar orqali talqin qilinishi tadqiq qilinadi.

Mazkur maqolada matematikani o‘qitishda raqamli platformalardan foydalanishning nazariy, metodik va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Xususan, raqamli texnologiyalarning o‘quv jarayoniga integratsiyalashuvi, o‘quvchilarning bilim darajasi va motivatsiyasiga ta’siri, shuningdek, interfaol ta’lim muhitini shakllantirishdagi roli yoritilgan. Bundan tashqari, zamonaviy raqamli platformalarning afzalliklari va cheklovlari, ularni samarali qo‘llash bo‘yicha ilmiy xulosalar berilgan.

Raqamli transport tizimlarida yo‘lovchilar va transport foydalanuvchilari haqidagi ma’lumotlar hajmi tez sur’atlarda ortib bormoqda. Bu esa ularni samarali tahlil qilish va transport xizmatlarini optimallashtirish zaruratini yuzaga keltiradi. Ushbu tadqiqot ishida transport tizimlarida mijozlarni segmentatsiya qilish masalasida klasterlash asosidagi mashinaviy o‘rganish modellarining qo‘llanilishi va samaradorligi o‘rganildi. K-means, Hierarchical Clustering, DBSCAN va Gaussian Mixture Model (GMM) algoritmlari tahlil qilindi. Eksperimental tadqiqotlar transport tizimi ma’lumotlari (yo‘lovchi xaridlar, chipta sotib olish odatlari, foydalanish chastotasi) asosida amalga oshirildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, K-means algoritmi katta hajmdagi ma’lumotlarda tezkorlik bilan ajralib tursa, GMM va DBSCAN modellari murakkab va notekis taqsimlangan segmentlarni aniqlashda yuqori samaradorlik ko‘rsatdi.

Аксиал спондилоартрит (АксСпА) бўғим ва суяк тизимининг сурункали яллиғланиши билан тавсифланиб, асосан меҳнатга лаёқатли ёшдаги шахсларни эрта ногиронликка олиб келади. Касалликни рентгенологик босқичгача аниқлаш мураккаб бўлганлиги сабабли, специфик биомаркерларни излаш замонавий ревматологиянинг муҳим вазифаларидан биридир. Аннексин А1 (ANXA1) яллиғланишга қарши хусусиятга эга бўлиб, унинг даражаси суяк тўқимасининг ремоделланиши билан боғлиқлиги тахмин қилинмоқда.

Bugungi kunga kelib, dunyo moliya bozorida Islom moliya instrumentlaridan foydalanish g‘oyatda dolzarb manbaga aylanib bormoqda. Buni islomiy moliyalash har yili 15-20 foiz o‘sishga erishayotgani ham tasdiqlaydi. Islom moliyasi jahon bo‘yicha 400 dan ortiq moliya institutlari tomonidan amaliyotda qo‘llanib kelinmoqda, uning yillik aylanmasi 800 mlrd. AQSh dollarini tashkil etadi. Shu boisdan, Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi asosida yirik islohotlarga yuz burgan mamlakatimiz milliy moliya sektorini rivojlantirishda islomiy moliyasi muhim o‘rin tutadi. Xususan, O‘zbekistonda qimmatli qog‘ozlar bozorini rivojlantirishning yangi istiqbolli yo‘nalishlarini joriy etish, davlatning investitsiyaviy jozibadorligini oshirish, bank mahsulotlari, islomiy qimmatli qog‘ozlar kabi moliya bozorining muqobil vositalarini yaratishda islomiy moliyalashtirish muhim o‘rin tutadi. Bu borada O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 29 dekabrda Oliy Majlis palatalariga yo‘llagan Murojaatnomasida “Mamlakatimizda Islom moliyaviy xizmatlarini joriy etish bo‘yicha huquqiy bazani yaratish vaqt-soati yetib keldi. Bu borada Islom taraqqiyot banki va boshqa xalqaro moliya tashkilotlari ekspertlari jalb etiladi” [1], deb ta’kidlab o‘tdilar.

Hozirgi davrda bank tizimida raqobatning kuchayishi, mijozlar kutgan xizmat sifati va tezkorlik darajasining oshishi tijorat banklaridan chakana xizmatlarni tizimli rivojlantirishni talab qilmoqda. O‘zbekiston bank sektorida aholi uchun to‘lovlar, omonatlar, kreditlar, mobil banking, raqamli identifikatsiya va boshqa xizmatlarga talab ortib borayotgan bo‘lsa-da, ularni joriy etish jarayonida bir qator tizimli muammolar saqlanib qolmoqda.

This article explains why many people learning English can understand the language but cannot speak it well. It looks at different reasons, such as traditional grammar teaching, few opportunities to speak, fear of mistakes, and lack of vocabulary. The article also suggests ways to improve speaking skills, like practice, using English in daily life, and building confidence. This study helps teachers and students understand and solve the problem of weak speaking skills.

Ushbu mаqоlаdа prоteinsiz un mаhsulоtlаri turlаri, ulаrning оziq-оvqаt pаrhezi vа sоg‘lоm оvqаtlаnishdаgi о‘rni, shuningdek ulаrni ishlаb chiqаrish vа iste’mоl qilishgа dоir аgrоtexnik vа оziqаviy jihаtlаr tаhlil qilinаdi. Xususаn, bug‘dоy unidаn fаrqli rаvishdа, guruch, mаkkаjо‘xоri, kаkаkli dukkаkli vа pseudоguruch unlаri kаbi аlternаtiv xоmаshyо turlаri, ulаrning оziqlаnish qiymаti, pаrhezdаgi аhаmiyаti, shuningdek sifаtli tаyyоrlаshdаgi texnоlоgik muаmmоlаr kо‘rib chiqilаdi.

Mazkur maqolada XX asr o‘zbek she’riyatining yirik namoyandasi Erkin Vohidov ijodida metaforaning badiiy-estetik va semantik vazifalari tahlil qilinadi. Tadqiqotda metafora shoir poetik tafakkurining muhim unsuri sifatida qaralib, uning obraz yaratish, lirik kechinmalarni chuqurlashtirish hamda falsafiy g‘oyalarni umumlashtirishdagi roli ochib beriladi. Maqolada Erkin Vohidovning “Ayrlish” va “Sadoqat” she’rlari asosida metaforaning funksional xususiyatlari, ramziy mazmuni va individual mualliflik talqini aniqlanadi.

The expanding use of English in academic and professional contexts has significantly influenced the modernization of teaching practices in higher education. In response to this demand, Content and Language Integrated Learning (CLIL) has emerged as an innovative pedagogical approach that integrates disciplinary content with foreign language instruction. This paper investigates the methodological aspects of employing CLIL technology in teaching English to students of non-philological disciplines. Particular attention is given to the core principles of CLIL, its instructional models, and the sequential stages of CLIL-oriented lessons. Additionally, the study discusses the educational advantages of this approach alongside the challenges encountered during its practical implementation. The analysis confirms that CLIL facilitates the development of communicative competence, strengthens subject-matter understanding, and enhances learners’ cognitive abilities, thereby demonstrating its effectiveness for students whose academic specialization is not related to linguistics.

Данный тезис раскрывает энергетическое сотрудничество Узбекистана со странами ССАГЗ как часть формата «Центральная Азия – ССАГЗ» и инструмент инвестиционной дипломатии. Автор утверждает, что «зелёный» трек кооперации опирается на запуск промышленных проектов ВИЭ и обновление правового режима электроэнергетики в 2024 году.

Ushbu tezisda megaloblastic anemiya rivojlanishida vitamin B12 tanqisligi bilan bog`liq potologik jarayonlar ilmiy asosda yoritiladi. Vitamin B12 DNK sintezi, metilatsiya jarayoni, eritropoez va neyro-metabolik reaksiyalarning asosiy kofaktori sifatida baholandi. Tadqiqotda B12 yetishmovchiligi natijasida timidin sintezi izdan chiqishi, yadro va sitoplazma o‘sishi o‘rtasidagi disproportsiya, suyak ko‘migida samarali bo‘lmagan eritropoez, intramedullyar gemoliz va periferik makrositozning shakllanish jarayonlari ilmiy asosda yoritildi.

Mazkur maqolada informatika fanini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish metodikasining ilmiy-nazariy asoslari va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda interaktiv, kompetensiyaviy va loyiha asosida o‘qitish yondashuvlarining informatika darslari samaradorligini oshirishdagi ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, maqolada raqamli ta’lim resurslari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, virtual va masofaviy ta’lim platformalaridan foydalanish orqali o‘quvchilarning algoritmik tafakkuri, muammoli vaziyatlarni hal etish ko‘nikmalari va mustaqil fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish imkoniyatlari asoslab beriladi. Zamonaviy pedagogik texnologiyalarni informatika ta’limiga tatbiq etish jarayonida o‘qituvchining metodik tayyorgarligi va darsni samarali tashkil etish masalalariga alohida e’tibor qaratiladi. Tadqiqot natijalari informatika fanini o‘qitish jarayonini takomillashtirish, ta’lim sifatini oshirish va o‘quvchilarning raqamli kompetensiyalarini rivojlantirish uchun metodik asos bo‘lib xizmat qiladi.

Ushbu maqolada avtoservis korxonalarida ishlab chiqarish samaradorligini oshirish masalalari tahlil qilinadi. Avtoservis faoliyatida texnologik jarayonlarni takomillashtirish, zamonaviy diagnostika va ta’mirlash uskunalaridan foydalanish, ishchi kuchini samarali boshqarish hamda xizmat ko‘rsatish sifatini yaxshilash orqali iqtisodiy ko‘rsatkichlarni oshirish yo‘llari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari avtoservis korxonalarida vaqt va resurslardan oqilona foydalanish ishlab chiqarish samaradorligini sezilarli darajada oshirishini ko‘rsatadi.

The prevalence of non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) in different countries ranges from 10–24% in the general population and reaches 55–74% among individuals with excess body weight. Numerous studies have demonstrated that NAFLD, including non-alcoholic steatohepatitis (NASH), is closely associated with components of metabolic syndrome. Current concepts of NAFLD pathogenesis describe a “two-hit” model, which includes initial accumulation of triglycerides in hepatocytes due to impaired β-oxidation, followed by secondary inflammatory injury mediated by proinflammatory cytokines such as tumor necrosis factor-alpha (TNF-α) and interleukin-6 (IL-6). The progression from steatosis to steatohepatitis and cirrhosis is closely related to the functional state of the antioxidant defense system and genetic predisposition.

Maqolada boshlang‘ich ta’limda tarbiya fani misolida talabalarda mustaqil ta’lim topshiriqlaridan foydalanish orqali kasbiy madaniyatni rivojlantirishning zamonaviy yondashuvlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda mustaqil ishlash metodlari, ta’lim topshiriqlarining pedagogik ahamiyati va kasbiy madaniyatni shakllantirishdagi roli yoritiladi. Maqola talabalarning o‘z-o‘zini boshqarish, mas’uliyat va ijodiy faoliyat ko‘nikmalarini rivojlantirishda samarali usullarni taklif etadi. Natijalar boshlang‘ich ta’lim sohasida kasbiy madaniyatni mustahkamlash uchun zamonaviy pedagogik texnologiyalarni tatbiq etishning muhimligini ko‘rsatadi.

This article examines modern methods and approaches used in the effective teaching of foreign languages. It also discusses the integration of innovative technologies into English language instruction. The primary aim of the paper is to underline the significance of contemporary techniques in improving the efficiency of intensive English teaching.

This article explores effective strategies for integrating English literature into the ESL classroom. Although literature provides rich linguistic and cultural input, using it with language learners requires specific methods. Based on nine practical tips, this paper highlights how teachers can support vocabulary development, improve comprehension, and enhance students’ critical thinking through the use of literary texts. The article also emphasizes the importance of contemporary texts, visual support, pre-reading preparation, and active classroom discussion.

Ushbu maqolada sharq tillarining o'ziga xos xususiyatlari va ularning sharq xalqlari madaniyatiga ta'siri bayon etilgan. Sharq tillari, nafaqat tilshunoslik nuqtai nazarida, balki madaniy va falsafiy jihatdan ham alohida ahamiyatga ega. Sharq tillarining til va madaniyat o'rtasidagi o'zaro bog'liqligi va ularning xalqaro aloqalar rivojida tutgan o'rni haqida so'z yuritiladi.

В статье представлена и обоснова новая модель "Культурно-адаптивной триады саморегуляции" (КАТС) для дошкольников Узбекистана, учитывающая цифровые вызовы, урбанистический стресс и национальные традиции. Эксперимент в Ташкенте выявил рост саморегуляции на 32% по шкалам BRIEF-P

Yo‘g‘on ichak adenokarsinomasi butun dunyoda eng ko‘p uchraydigan onkologik kasalliklardan biri bo‘lib, uning diagnostikasi va erta aniqlanishi davolash samaradorligini oshiradi. Maqolada O‘zbekiston Respublikasida adenokarsinoma statistikasi, skrining tekshiruvlari va epidemiologik tendensiyalar tahlil qilinadi. Shuningdek, endoskopik va morfologik diagnostika usullari o‘rtasidagi korrelyatsiya ko‘rib chiqiladi. Boshqa davlatlar, jumladan, AQSh, Yevropa va Osiyo mamlakatlari bilan solishtirish orqali kasallikning global tarqalishi, profilaktika strategiyalari va davolash amaliyoti muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari adenokarsinoma aniqlanishi va erta skrining dasturlarini rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi. Ushbu maqola statistika, epidemiologiya va diagnostika metodlarini ilmiy asosda tahlil qilgan holda, sog‘liqni saqlash sohasidagi strategik qarorlar uchun ma’lumot beradi.

Varikotsele - reproduktiv yoshdagi erkaklar orasida keng tarqalgan venoz patologiya bo‘lib, erkak infertilitetining eng muhim sabablaridan biri hisoblanadi. Jahon statistik ma’lumotlariga ko‘ra, varikotsele umumiy erkaklar populyatsiyasida o‘rtacha 15–20 % uchrasa, fertilitet muammosi mavjud erkaklarda bu ko‘rsatkich 35–40 % gacha yetadi. So‘nggi ilmiy tadqiqotlar varikotsele patogenezida oksidativ stressning asosiy o‘rin tutishini ko‘rsatmoqda. Oksidativ stress reaktiv kislorod turlarining ortishi va antioksidant himoya mexanizmlarining yetishmovchiligi natijasida yuzaga kelib, spermatogenez jarayonini buzadi. Statistik tahlillar spermatozoidlar konsentratsiyasi, harakatchanligi va morfologik sifatining pasayishi oksidativ yuklama ko‘rsatkichlari bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liqligini tasdiqlaydi. Ushbu maqolada varikotsele, oksidativ stress(yuklama) va fertilitet o‘rtasidagi bog‘liqlik global statistik ma’lumotlar asosida tahlil qilinadi hamda turli davlatlarda qo‘llanilayotgan davolash va profilaktika yondashuvlari yoritiladi.

Bul maqalada qaraqalpaq klassikalıq ádebiyatınıń iri wákili Ájiniyazdıń qosıqlarında kómekshi sózlerdiń qollanılıw ózgeshelikleri lingvopoetikalıq jaqtan tallanadı. Talqılaw nátiyjeleri sonı kórsetedi, járdemshi sózler Ájiniyaz dóretiwshiliginde tek ǵana grammatikalıq birlik sıpatında emes, al lirikalıq mazmundı tereńlestiriwshi, qatarlar aralıq logikalıq baylanıstı támiyinlewshi hám poetikalıq únleslikti kúsheytiwshi mánili kórkem qural sıpatında kórsetiledi. Sonday-aq, kómekshi sózlerdiń tákirarlanıp hám sistemalı qollanılıwı shayırdıń individual stilin belgileytuǵın tiykarǵı lingvistikalıq faktorlardan biri ekenligi tiykarlap beriledi.

San’atkorning milliy musiqa madaniyatiga qo‘shgan hissasi, ta’siri yoritiladi. Tadqiqot Zokirov ijodining san’atshunoslikda tutgan o‘rnini belgilashga qaratilgan.

Mazkur maqolada Alisher Navoiyning “Majolis un-nafois” asari leksik tarkibining tarixiy-etimologik qatlamlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Asardagi leksemalar “O‘zbek tilining izohli lug‘ati” bilan qiyosiy o‘rganilib, ularning zamonaviy til tizimidagi o‘rni, eskirgan so‘zlar va atoqli otlarning nisbati aniqlanadi. Tadqiqot davomida turkiy, arabiy va eroniy qatlamlarga mansub birliklar miqdoriy va sifat jihatdan tavsiflanadi. Shuningdek, fonetik dubletlar va ularning semantik-funksional xususiyatlari yoritiladi. Tadqiqot natijalari XV asr o‘zbek adabiy tilining ko‘p qatlamli leksik tizimini ochib berishga xizmat qiladi.

Mazkur ilmiy maqolada sun’iy intellekt algoritmlarining zamonaviy dasturlash jarayonidagi o‘rni, ularning dasturiy ta’minot ishlab chiqish metodologiyalariga ta’siri hamda raqamli transformatsiya sharoitidagi nazariy va amaliy ahamiyati keng qamrovli ilmiy yondashuv asosida yoritiladi. Tadqiqotda mashinaviy o‘rganish, chuqur o‘rganish, sun’iy neyron tarmoqlar, genetik va evolyutsion algoritmlar, shuningdek, intellektual optimallashtirish usullarining dasturiy tizimlar samaradorligini oshirishdagi roli chuqur tahlil qilinadi. Maqolada sun’iy intellekt algoritmlari an’anaviy dasturlash paradigmasini tubdan o‘zgartiruvchi strategik texnologiya sifatida baholanib, ularning joriy etilishi dasturiy mahsulotlar sifati, moslashuvchanligi va barqarorligini ta’minlashda muhim omil ekani ilmiy asosda isbotlanadi.

Hozirgi kunda bolalarda stress holatlari eng ko'p uchrayotgan muammolardan biri deb o'ylayman. Bu muammo har bir oila, ota-ona va pedagog duch kelayotgan holat bo'lib qolmoqda. Stressning ortishiga sabab bolalarga yetarlicha e'tibor berilmayotgani, ota-onalar ish bilan bandligi, bola tarbiyasiga va vaqtiga yetarli mehr ajratilmayotganidir. Farzand uchun ota-ona qancha harakat qilmasin, lekin aynan eng muhim yoshida mehr va diqqat yetishmasa, bola bu holatni stress sifatida qabul qiladi. Ushbu maqolada bolalarda stressning alomatlari va ularni stress holatidan chiqarish, stressning oldini olish va bolani stresssiz tarbiyalash bo'yicha fikrlar yoritiladi.

Mazkur maqolada oila va tarbiyaning yosh avlod shaxs sifatida shakllanishidagi muhim o‘rni har tomonlama tahlil qilinadi. Oilaning bolaning ijtimoiylashuvi, axloqiy qadriyatlarni o‘zlashtirishi, psixologik barqarorligi va intellektual rivojlanishiga ta’siri yoritib beriladi. Shuningdek, oilaviy muhitda beriladigan tarbiyaning jamiyat taraqqiyoti uchun mas’ul, mustaqil fikrlovchi va vatanparvar shaxsni kamol toptirishdagi ahamiyati asoslab beriladi. Maqolada zamonaviy ijtimoiy muammolar, globalizatsiya jarayonlari hamda axborot texnologiyalarining oilaviy tarbiyaga ko‘rsatayotgan ta’siri ham tahlil qilinadi.

Tadqiqotchilar muammoni o‘z metodologiyasi nuqtayi nazaridan, aniq belgilangan o‘z shaxsiy xulosalari asosida qo‘yadi va rivojlantiradi hamda qoida tariqasida, asosan uning bir yoki bir necha jihatlariga e’tibor qaratadi”

Ushbu maqolada o‘zbek tilining leksikografiyasi, lug‘atlar turlari va ularning ilmiy-amaliy ahamiyati, leksikografiya tushunchasi, uning asosiy vazifalari va tilshunoslikdagi roli batafsil tahlil qilingan.

Вертеброгенные болевые синдромы у детей представляют собой актуальную медико-социальную проблему современной педиатрии и детской неврологии. В последние десятилетия наблюдается значительное увеличение частоты встречаемости патологии позвоночника среди детского населения, что обусловлено изменением образа жизни, снижением физической активности, длительным пребыванием в статических позах, а также ранним использованием цифровых устройств.

Сахарный диабет (СД) значимая медико-социальная проблема, которая продолжает устойчивый рост с тяжёлыми хроническими осложнениями. По данным Международной диабетической федерации (IDF, 2021), в мире насчитывается свыше 537 млн пациентов с СД. Наиболее частыми и инвалидизирующими осложнениями сахарного диабета является диабетическая нейропатия (ДН), распространённость которой, согласно крупным эпидемиологическим исследованиям, достигает 30–60% среди больных диабетом

Несмотря на достижения в неонатологии, детской неврологии, частота развития гипоксически-ишемической энцефалопатии (ГИЭ) у доношенных детей составляет 1–5 на 1000 живорождённых, при этом риск инвалидизации, соответственно прямо пропорционально увеличивается, включая детский церебральный паралич, эпилепсию и задержку психомоторного развития[1]. Перинатальная гипоксическая ишемия обусловлена нарушением кровоснабжения и оксигенации мозга в родах или в первые часы жизни, что запускает каскад вторичной энергетической недостаточности, оксидативного стресса и нейровоспаления[2].В последние годы значительное внимание уделяется совершенствованию методов ранней диагностики и прогнозирования исходов гипоксически-ишемических поражений с использованием клинических шкал, нейромониторинга, биомаркеров и нейровизуализации[3]. Патогенез гипоксически-ишемической энцефалопатии представляет собой сложный каскад метаболических и структурных нарушений, развивающихся в результате недостаточного поступления кислорода и питательных веществ к головному мозгу в перинатальном периоде. 

Периферические нейропатии в педиатрической практике представляют собой гетерогенную группу заболеваний, характеризующихся поражением различных отделов периферической нервной системы и требующих комплексного междисциплинарного подхода к диагностике и лечению. Актуальность данной проблемы обусловлена как медицинскими, так и социально-экономическими аспектами, поскольку нейропатии детского возраста могут приводить к формированию стойких неврологических дефицитов, нарушению физического и психомоторного развития ребенка, снижению качества жизни семьи и значительным затратам системы здравоохранения.

This article examines pedagogical and psychological factors that influence the development of Intercultural Communicative Competence (ICC) in pre-service English teachers. Effective ICC development relies not only on structured pedagogical interventions but also on learners’ cognitive, affective, and motivational characteristics. The study highlights the interplay between instructional design, experiential engagement, reflective practice, and psychological readiness, including attitudes, empathy, self-efficacy, and motivation. Recommendations are provided for integrating these factors into teacher education programs, emphasizing curriculum design, faculty development, and assessment strategies. The findings underscore the importance of holistic approaches that combine pedagogy and psychology to cultivate culturally competent, reflective, and adaptable educators.