ISSN: 2181-449X Bulletin of Students of New Uzbekistan is an international, peer-reviewed, open access academic journal aimed at supporting the research activities of students and early-career researchers. The journal publishes high-quality research across social sciences, natural sciences, engineering, economics, education, and innovation. All submissions undergo a rigorous double-blind peer review process to ensure academic quality and integrity. The journal adheres to international publishing ethics standards, including COPE guidelines, and enforces strict anti-plagiarism policies. The journal aims to foster the scientific potential of students, promote innovative ideas, and facilitate their integration into the global academic community.
РЕСПУБЛИКА МАҲАЛЛАЛАРИДА ХАВФСИЗ МУҲИТНИ ЯРАТИШДА ИЧКИ ИШЛАР ОРГАНЛАРИ ТОМОНИДАН АМАЛГА ОШИРИЛАДИГАН ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИ ФАОЛИЯТИНИНГ ХУСУСИЯТЛАРИ
Мақолада республика маҳаллаларида хавфсиз муҳитни яратишда ички ишлар органлари томонидан амалга ошириладиган ҳуқуқбузарликлар профилактикаси фаолиятининг хусусиятлари таҳлили қилиниб, мазкур фаолиятни янада самарали ташкил этишга оид таклифлар ҳамда тавсиялар билдирилган.
республика, маҳалла, хавфсиз муҳит, ички ишлар органлари, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси, фаолият
STEAM TEXNOLOGIYASI ASOSIDA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNI KOMUNIKATIV KO‘NIKMALARINI SHAKLLANTIRISH
Mazkur maqolada maktabgacha ta’limda STEAM texnologiyalarining joriy etilishi va uning ta’lim jarayonida bolalar ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishdagi o‘rni o‘rganiladi. STEAM (ilm-fan, texnika, muhandislik, san’at va matematika) ta’limi dunyo bo‘ylab jadal rivojlanayotgan bir nechta mamlakatlarda muvaffaqiyatli tatbiq etilmoqda. Maqolada, STEAMning ta’lim sohasidagi ahamiyati va uning o‘quvchilarni yuqori fikrlash va ijodiy yechimlarni ishlab chiqishga yo‘naltiruvchi imkoniyatlari ko‘rsatilgan. Maqolada, STEAM ta’limini samarali tatbiq etish uchun o‘qituvchilarni professional rivojlantirish va ta’lim tizimida strukturaviy o‘zgarishlar zarurligi ta’kidlangan..
STEAM ta’limi, ijodiy fikrlash, o‘qituvchi professional rivojlantirish, interdisipliner ta’lim, STEAM texnologiyalari, o‘qituvchi ehtiyojlari, ta’limda innovatsiya, resurslar yetishmasligi, baholash tizimi.
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA BIZNES BOSHQARUVIDA YUZAGA KELADIGAN MUAMMOLAR VA ULARNI BARTARAF ETISH YO‘LLARI
Mazkur maqolada raqamli transformatsiya sharoitida biznes boshqaruvida yuzaga keladigan muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etish yo‘llari tizimli yondashuv asosida tahlil qilingan. Tadqiqot jarayonida muammolar kontent tahlili orqali aniqlanib, ularning texnologik, tashkiliy va inson omillari bilan bog‘liqligi asoslab berildi. Sabab–oqibat tahlili hamda ekspert baholash usullari yordamida muammolarning ustuvorlik darajasi aniqlanib, ularning boshqaruv samaradorligiga ta’siri baholandi. Tadqiqot natijalari inson omili bilan bog‘liq muammolar eng muhim ekanligini ko‘rsatdi. Yakuniy bosqichda aniqlangan muammolarni bartaraf etishga qaratilgan amaliy yechimlar ishlab chiqildi va konseptual model shakllantirildi. Olingan natijalar raqamli transformatsiya jarayonida biznes boshqaruvini takomillashtirish uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi
raqamli transformatsiya, biznes boshqaruvi, muammolar, sabab–oqibat tahlili, ekspert baholash, ustuvorlik, konseptual model.
STEAM И КРЕАТИВНОСТЬ - КАК ОСНОВНЫЕ ЭЛЕМЕНТЫ ПЕДАГОГИКИ БУДУЩЕГО
В условиях стремительно развивающегося технологического мира система образования сталкивается с необходимостью подготовки учащихся к вызовам будущего. Актуальность темы обусловлена изменением требований к профессиональным навыкам: в эпоху цифровой трансформации востребованы не только технические знания, но и способность к творческому решению задач, критическое мышление и гибкость ума. Данный подход позволяет учащимся разрабатывать инновационные решения, применять полученные знания на практике и осваивать навыки, соответствующие запросам рынка труда XXI века. В статье рассматривается значимость креативности в образовательном процессе, основные принципы STEAM-образования, а также их синергия, формирующая новую образовательную парадигму, ориентированную на развитие личности, способной к инновациям.
STEAM-образование, креативность, междисциплинарный подход, инновации, цифровая трансформация, проектное обучение, критическое мышление, гибкие навыки, наука и искусство, технологии будущего
MIKOTOKSINLARNING OZIQ-OVQAT XAVFSIZLIGI VA AHOLI SALOMATLIGIGA GIGIYENIK TA’SIRI
Ushbu maqolada mikotoksinlarning oziq-ovqat mahsulotlarida shakllanishi, ularning aholi salomatligiga salbiy ta’siri hamda ushbu jarayonning gigiyenik jihatlari kompleks tarzda tahlil qilinadi. Mikotoksinlar mog‘or zamburug‘larining toksik metabolitlari sifatida oziq-ovqat xavfsizligiga jiddiy tahdid soluvchi omillardan biri hisoblanadi. Ularning oziq-ovqat zanjiriga tushishi va inson organizmiga kirishi natijasida jigar, buyrak, immun tizimi, nerv tizimi va modda almashinuv jarayonlarida turli funksional hamda morfologik o‘zgarishlar yuzaga kelishi mumkin. Shu bilan birga, mikotoksinlar bilan ifloslanishga olib keluvchi asosiy gigiyenik xavf omillari, xususan namlik, saqlash sharoitlarining buzilishi, sanitariya talablariga rioya qilinmasligi va nazorat tizimining yetarli emasligi ilmiy adabiyotlar asosida yoritiladi. Shuningdek, mikotoksik xavfni kamaytirishda gigiyenik monitoring, profilaktik nazorat va oziq-ovqat xavfsizligini boshqarishning ahamiyati asoslab berilgan. Maqola davomida mikotoksinlar muammosining nafaqat toksikologik, balki gigiyenik va jamoat salomatligi nuqtayi nazaridan ham dolzarb ekanligini ko‘rsatadi
Mikotoksinlar, oziq-ovqat xavfsizligi, gigiyena, jamoat salomatligi, toksik metabolitlar, saqlash sharoitlari, profilaktik nazorat, sanitariya-gigiyena, imun tizimi, metabolizm.
ZAMONAVIY O‘ZBEK KOMPOZITORLARI ASARLARINI MUSIQA TA’LIMIDA O‘RGANISH
Mazkur maqolada zamonaviy o‘zbek kompozitorlari ijodini musiqa ta’limi jarayonida o‘rganishning nazariy va amaliy asoslari tahlil qilinadi. Mustaqillik davrida shakllangan kompozitorlik maktabining o‘ziga xos jihatlari, milliy an’analar va zamonaviy musiqiy uslublarning uyg‘unlashuvi, ularning ta’lim tizimidagi ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, umumiy o‘rta ta’lim maktablari, ixtisoslashtirilgan musiqa maktablari va oliy ta’lim muassasalarida zamonaviy kompozitorlar asarlarini o‘qitish metodikasi, pedagogik yondashuvlar hamda innovatsion texnologiyalardan foydalanish masalalari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijasida zamonaviy o‘zbek kompozitorlari ijodini o‘rganish o‘quvchilarda milliy musiqiy tafakkur, estetik did va ijodiy qobiliyatni shakllantirishda muhim omil ekani asoslab beriladi.
zamonaviy musiqa, o‘zbek kompozitorlari, musiqa ta’limi, milliy an’ana, pedagogik metodika, estetik tarbiya, ijodiy tafakkur
TIBBIYOT XODIMLARIDA TAFAKKUR JARAYONLARINING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada tibbiyot xodimlarining kasbiy faoliyatida muhim o‘rin tutuvchi tafakkur jarayonlarining psixologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Shifokor va hamshiralarning qaror qabul qilish, muammolarni hal etish, klinik fikrlash va stressli vaziyatlarda to‘g‘ri yo‘l tutish qobiliyatlari ilmiy-nazariy jihatdan yoritilgan.
tibbiyot xodimi tafakkuri, klinik fikrlash, mantiqiy tahlil, analitik yondashuv, qaror qabul qilish, empatiya, stressga chidamlilik, intuitiv fikrlash, kasbiy psixologiya, diqqat va kuzatuvchanlik.
MULTIMEDIA VA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ORQALI XALQ OG‘ZAKI IJODINI O‘RGATISH
Multimedia va raqamli texnologiyalar orqali xalq og‘zaki ijodini o‘rgatish zamonaviy musiqiy ta’limda samarali usullardan biridir. Bu yondashuv o‘quvchilarning kuyni tinglash, kuyni talqin qilish va ijro etish jarayonlarini interfaol va qiziqarli qiladi. O‘quvchilar multimedia vositalari yordamida qo‘shiqlarni turli formatlarda tinglaydi, matn mazmunini o‘rganadi va kuyning ohangiy tuzilmasini vizual tarzda ko‘radi. Shu tariqa musiqiy jarayon o‘quvchilarning hissiy va badiiy idrokini bir vaqtning o‘zida rivojlantiradi. Raqamli texnologiyalar o‘quvchilarga xalq qo‘shiqlarini o‘rganishda yangi imkoniyatlar yaratadi.
Interfaol multimediyalar Folklor, Xalq ijodi, ijodiy-amaliy va havaskorlik faoliyati, Texnologiya (raqamli texnologiya), Multimediya (raqs), qoʻgʻirchoqbozlik, dor va yogʻoch oyoq oʻyinlari (xalq sirki), xalq tasviriy va amaliy bezak san’ati..
О‘ZBEKISTОN SUG‘URTА BОZОRINI RIVОJLАNTIRISHDА XАLQАRО MАKRОIQTISОDIY TАMОYILLАRINI QО‘LLАSH
Mazkur maqolada O‘zbekiston sug‘urta bozorini rivojlantirishda xalqaro makroiqtisodiy tamoyillarning o‘rni va ahamiyatini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Ishda sug‘urta bozorining milliy iqtisodiyotdagi roli, uning makroiqtisodiy barqarorlikka ta’siri hamda rivojlanish tendensiyalari ilmiy yondashuv asosida o‘rganilgan. Xalqaro tajribalar asosida sug‘urta faoliyatini tartibga solish, risklarni boshqarish, moliyaviy barqarorlikni ta’minlash va investitsion resurslarni shakllantirish mexanizmlari tahlil qilingan. Natijalar sug‘urta bozorini rivojlantirishda xalqaro makroiqtisodiy tamoyillardan foydalanish milliy iqtisodiyotning barqaror o‘sishini ta’minlash, moliyaviy tizimning ishonchliligini oshirish va iqtisodiy xatarlarni kamaytirishda muhim omil ekanini tasdiqlaydi. Maqolada sug‘urta bozorining rivojlanish darajasi bilan makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik statistik usullar orqali asoslab berilgan. Olingan natijalar asosida sug‘urta bozorini yanada rivojlantirishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Sug‘urta, YAIM, makroiqtisodiy barqarorlik, sug‘urta mukofoti, iqtisodiy o‘sish.
O‘ZBEKISTONDA KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIKNI RIVOJLANTIRISH UCHUN YARATILGAN SHART-SHAROITLAR
Mazkur maqolada O‘zbekistonda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirishning zamonaviy holati, uning iqtisodiyotdagi o‘rni hamda rivojlanish tendensiyalari tahlil qilingan. Tahlillar natijasida kichik biznes subyektlari iqtisodiyotning deyarli barcha tarmoqlarida faoliyat yuritayotgani, bandlikni ta’minlash va iqtisodiy o‘sishda muhim ahamiyat kasb etayotgani aniqlangan. Shuningdek, davlat tomonidan yaratilgan qulay shart-sharoitlar, soddalashtirilgan soliq tizimi, moliyaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari va institutsional islohotlar kichik biznes rivojiga ijobiy ta’sir ko‘rsatayotgani asoslab berilgan. Tadqiqotda kichik tadbirkorlikning statistik ko‘rsatkichlari, hududiy taqsimoti hamda tarmoqlar kesimidagi ulushi o‘rganilib, uning iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashdagi roli yoritilgan. Yakunda sohani yanada rivojlantirish bo‘yicha ilmiy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
kichik biznes, xususiy tadbirkorlik, tadbirkorlik muhiti, davlat qo‘llab-quvvatlashi, iqtisodiy islohotlar, bandlik, soliq tizimi, moliyaviy qo‘llab-quvvatlash, kredit va grantlar, statistik tahlil.
AMIR OLIMXON HUKMRONLIGINING DASTLABKI DAVRIDA MAKTAB TA`LIM TIZIMI
Ushbu maqolada Amir Olimxon hukmronligining dastlabki davrida Buxoro amirligida maktab ta’lim tizimida yuz bergan o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor davlat tomonidan amalga oshirilgan ta’lim siyosati, xususan 1911-yildagi farmon asosida olib borilgan tartibga solish choralari hamda jadidlar tomonidan tashkil etilgan yangi usul maktablari faoliyatiga qaratiladi. Tadqiqotda yangi maktablarning o‘quv jarayoni, moddiy sharoiti va o‘qitish metodikasi yoritilib, Usmonxo‘ja, Homidxo‘ja Mehriy, Fayzulla Xo‘jayev kabi jadid ziyolilarining bu jarayondagi o‘rni ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, ta’lim islohotlarining Buxoro amirligi hududlari bo‘ylab keng yoyilishi va jamiyat hayotiga ta’siri ham tahlil etiladi.
Amir Olimxon, Buxoro amirligi, jadidchilik, ta’lim islohoti, yangi usul maktablari, Usmonxo‘ja, Homidxo‘ja, Fayzulla Xo‘jayev
O’ZBEKISTONDA ILLIZAROV APPARATINI QO’LLASH TAJRIBALARI
Maqolada Oʻzbekistonda Ilizarov apparatini qoʻllash bo‘yicha mavjud tajribalar yoritilgan. Ushbu usulning ortopediya va travmatologiyadagi o‘rni, xususan, murakkab suyak sinishlari, tug‘ma va orttirilgan deformatsiyalar, shuningdek, infeksiyalangan suyak birikmasini davolashdagi samaradorligi ko‘rib chiqiladi. Mamlakatda klinik amaliyotida erishilgan natijalar, uchraydigan qiyinchiliklar hamda ularni bartaraf etish yo‘llari tahlil qilingan. Shuningdek, kelgusida milliy standartlarni shakllantirish, malakali kadrlar tayyorlash va zamonaviy texnologiyalarni joriy etish orqali Ilizarov apparatidan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish masalalari muhokama qilinadi.
Ilizarov usuli, Oʻzbekiston tajribasi, suyak patologiyalari, tashqi fiksatsiya, ortopediya, travmatologiya, reabilitatsiya
DEPRESSIYA VA ICHAK MIKROBIOTASI O’RTASIDAGI ALOQA
So‘nggi yillarda depressiya va ichak mikrobiotasi o‘rtasidagi bog‘liqlik ilmiy tadqiqotlarda diqqat markazida turibdi. Ichak mikrobiotasi – insonning ichaklarida yashovchi mikroorganizmlar majmuasi bo‘lib, u hazm qilish jarayoni, immunitet va markaziy asab tizimi faoliyatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ichak mikrobiotasining muvozanatining buzilishi ruhiy holatga, xususan depressiya rivojlanishiga olib kelishi mumkin. Ushbu maqolada depressiya va ichak mikrobiotasi o‘rtasidagi biologik mexanizmlar, shu jumladan ichak-miya o‘qi orqali signallarning uzatilishi, mikrobiotada mavjud Lactobacillus, Bifidobacterium va Faecalibacterium turlarining depressiya bilan bog‘liqligi tahlil qilinadi. Shuningdek, probiyotiklar, prebiotiklar va turmush tarzini o‘zgartirish orqali depressiyani oldini olish yoki yengillashtirish imkoniyatlari ham ko‘rib chiqiladi. Maqola depressiya bilan bog‘liq mikrobiologik o‘zgarishlarni tushunishga, shuningdek, yangi davolash strategiyalarini rivojlantirishga hissa qo‘shadi.
Depressiya, ichak mikroflora, ruhiy holat, probiyotik terapiya, prebiotiklar, gut-miya aloqasi, Lactobacillus, Bifidobacterium, Faecalibacterium
QISHLOQ XO‘JALIGI IQTISODIYOTI VA OZIQ-OVQAT XAVFSIZLIGI
Ushbu maqolada qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti va uning oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashdagi o‘rni tahlil qilinadi. Qishloq xo‘jaligi sohasi mamlakat iqtisodiyotining barqaror rivojlanishi, aholining oziq-ovqat mahsulotlariga bo‘lgan ehtiyojini qondirish, eksport salohiyatini oshirish va ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashda muhim rol o‘ynaydi. Tadqiqotda qishloq xo‘jaligi iqtisodiyotining asosiy xususiyatlari, oziq-ovqat xavfsizligining nazariy va amaliy jihatlari, zamonaviy yondashuvlar hamda O‘zbekiston misolida amalga oshirilayotgan islohotlar tahlil qilinadi
Qishloq xo‘jaligi, iqtisodiyot, oziq-ovqat xavfsizligi, agrar islohotlar, barqaror rivojlanish, innovatsion texnologiyalar, eksport, import o‘rnini bosish..
ARAB TILINING IKKINCHI TIL SIFATIDA O‘RGATILISHI
Ushbu maqolada arab tilining ikkinchi til sifatida o‘rgatilishiga oid muhim jihatlar yoritilgan. Arab tili — diniy, madaniy va ilmiy ahiyatga ega bo‘lgan xalqaro til hisoblanadi. Ko‘plab musulmon davlatlari, jumladan, O‘zbekiston ham, arab tilini o‘rganishga alohida e’tibor qaratadi. Arab tilining fonetik, morfologik va sintaktik murakkabliklari, o‘ziga xos yozuv tizimi, shuningdek, uni ikkinchi til sifatida o‘rganayotgan o‘quvchilarning motivatsiyasi va muammolari maqolada tahlil qilinadi. Shuningdek, arab tilini samarali o‘qitishning zamonaviy metodlari, chet tillarni o‘rgatishdagi kommunikativ yondashuvning roli ham muhokama etiladi. Maqola yakunida til o‘rganishdagi muammolarni yengib o‘tish bo‘yicha takliflar keltiriladi.
Arab tili, ikkinchi til, til o‘rganish, kommunikativ yondashuv, o‘qitish metodikasi, fonetika, madaniyatlararo muloqot.
QANDLI DIABETI BOR AYOLLARDA HOMILADORLIK JARAYONINING KECHISHI VA TUG‘RUQDAGI ASORATLAR
Mazkur ilmiy maqolada qandli diabet kasalligiga ega ayollarda homiladorlik davrining klinik kechishi va tug‘ruq jarayonida uchraydigan asoratlar chuqur tahlil qilingan. Diabetning ona organizmiga ta’siri, metabolik va gormonal o‘zgarishlar, homila rivojlanishidagi buzilishlar hamda perinatal xavf omillari yoritilgan. Shuningdek, tug‘ruq jarayonida kuzatiladigan akusherlik muammolari, homiladorlikning turli trimestrlarida uchraydigan klinik belgilar va ularni boshqarish strategiyalari ilmiy asosda ko‘rib chiqilgan. Maqolada homiladorlikni kuzatishning zamonaviy usullari, glyukoza nazorati, insulinoterapiya, parhez va profilaktika choralarining ahamiyati bayon etilgan. Tadqiqot natijalari diabet bilan og‘rigan homilador ayollarda ona va homila salomatligini saqlash, tug‘ruqdagi xavflarni kamaytirish va amaliyotchi shifokorlarga samarali yondashuvni ishlab chiqishda nazariy va amaliy ahamiyat kasb etadi.
Qandli diabet, homiladorlik fiziologiyasi, tug‘ruq jarayoni, metabolik buzilishlar, akusherlik asoratlari, perinatal xavf, ona va bola salomatligi, insulinoterapiya, gestatsion nazorat.
BANK TIZIMINING IQTISODIY RIVOJLANISHDAGI O‘RNI
Ushbu maqolada bank tizimining milliy iqtisodiyotda tutgan o‘rni, uning asosiy funksiyalari va iqtisodiy o‘sishga ta’sir etuvchi omillari tahlil qilinadi. Banklar moliyaviy resurslarni samarali taqsimlash, investitsiyalarni rag‘batlantirish, ishlab chiqarish jarayonlarini qo‘llab-quvvatlash va pul-kredit siyosatini amalga oshirish orqali iqtisodiy barqarorlikni ta’minlaydi. Maqolada bank tizimining iqtisodiy rivojlanishga ta’siri nazariy va amaliy jihatdan ko‘rib chiqiladi hamda O‘zbekiston tajribasi misolida yoritib beriladi.
Bank tizimi, iqtisodiy rivojlanish, moliyaviy barqarorlik, pul-kredit siyosati, investitsiya, moliyaviy resurslar
YANGI TUG‘ILGAN CHAQALOQLARDA KO‘KRAK SUTI BIOAKTIV KOMPONENTLARINING IMMUN TIZIMGA TA’SIRI
Ushbu maqolada yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda ko‘krak suti bioaktiv komponentlarining immun tizimga ta’siri yoritilgan. Ona sutida mavjud bo‘lgan immunoglobulinlar, laktoferrin, lizotsim, oligosaxaridlar va boshqa biologik faol moddalarning chaqaloq organizmini infektsiyalardan himoya qilishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqotda ko‘krak suti orqali bolalarda tug‘ma va orttirilgan immunitetning shakllanishi, shuningdek, allergik va yallig‘lanishli kasalliklarning oldini olishdagi ahamiyati ilmiy asoslangan. Maqolada ona sutini iste’mol qilishning chaqaloq salomatligi va immun tizimi rivojiga ijobiy ta’sirlari bo‘yicha xulosalar berilgan.
Ko‘krak suti, bioaktiv komponentlar, immun tizim, immunoglobulin, laktoferrin, chaqaloq salomatligi.
SH. AYTMATOVTIŃ "JÁMIYLA" POVESTINDE KONFLIKT JASAW SHEBERLIGI
Bul maqala qırģız jazıwshısı Sh.Aytmatovnıń eń belgili shıģarması bolģan "Jámiyla" povestindegi epizodlar hám ondaģı konlikt máselelerin sóz etemiz.
YANGI O'ZBEKISTON YOSHLARI: IMKONIYATLAR DAVRI VA PREZIDENT SHAVKAT MIRZIYOYEVNING SA'Y-HARAKATLARI.
Ushbu maqola Yangi O'zbekistonda yoshlarga berilayotgan imkoniyatlar va ularning rivojlanishidagi o'zgarishlarni tahlil qiladi. Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan yoshlar siyosatini takomillashtirish, ta'lim, bandlik, tadbirkorlik va ijtimoiy sohalarda yaratilgan imkoniyatlar ko'rib chiqiladi. Maqola, shuningdek, yoshlarning mamlakat rivojidagi ishtirokini oshirish, ularning muammolarini hal qilish va kelajak avlod uchun yanada farovon jamiyat qurishga qaratilgan sa'y-harakatlarni o'rganadi.
Yangi O'zbekiston sharoitida yoshlar siyosati davlatning ustuvor yo'nalishlaridan biri sifatida belgilanmoqda.
БИЛИНГВАЛЬНАЯ ПОВСЕДНЕВНАЯ РЕЧЬ СТУДЕНТОВ: СОПОСТАВЛЕНИЕ РУССКИХ И УЗБЕКСКИХ ВЫРАЖЕНИЙ
В статье анализируются особенности билингвальной повседневной речи студентов вузов Узбекистана, использующих русский и узбекский языки в учебной и бытовой коммуникации. Исследование направлено на выявление типичных выражений, различий в речевых стратегиях и культурных кодах, отражённых в языковых формулировках. Автор предлагает методические подходы к интеграции сопоставительного анализа в преподавание русского языка как неродного, с целью развития межкультурной компетенции и речевой гибкости студентов..
билингвизм, повседневная речь, студенты, русский язык, узбекский язык, речевые клише, межкультурная коммуникация
MAKTABGACHA TA’LIM YOSHIDAGI BOLALARNI TARBIYALASHDA MARIYA MONTESSORI METODIKASIDAN FOYDALANISH.
Ushbu maqolada Mariya Montessori metodikasidan foydalanish haqida so'z boradi. Ta'limning insonparvarlashuvi va inson qobiliyatlarining ochilishi hamda uning ta'limga nisbatan bo'lgan turli -tuman ehtiyojlari qondirilishi, milliy umumbashariy qadriyatlar ustuvorligining ta'minlanishi, inson jamiyat va atrof muhit o'zaro munosabatlarining uyg'unlashuvidir. Shu bois bugungi kunda maktabgacha ta'lim pedagogikasini rivojlantirish maqsadida bir qancha ilg'or usullar tatbiq etib kelinmoqda. Shulardan biri Mariya Montessori texnologiyasidir. Bu mohiyatan hayotdan o'zlashtirilgan "tabiiy" usul bo'lib, bola tarbiyasida o'zining har tomonlama mukammaligi bilan ommalashgan. "Bizning bolalarga bo'lgan munosabatimizni o'ylar ekanman -deydi.
GIPOSPADIYA VA EPISPADIYA: KLINIK DIAGNOSTIKA VA JARROHLIK DAVOLASHDAGI MUOMMOLAR
Gipospadiya va epispadiya — erkak jinsiy olatining tug‘ma rivojlanish nuqsonlari bo‘lib, ular siydik chiqarish yo‘lining noto‘g‘ri joylashuvi bilan tavsiflanadi. Ushbu nuqsonlar bolalik davridan boshlab klinik ko‘rinish beradi va nafaqat fiziologik, balki psixososial muammolarga ham olib kelishi mumkin. Gipospadiya ko‘proq uchraydigan nuqson bo‘lsa, epispadiya nisbatan kam uchraydi, ammo murakkabroq jarrohlik yondashuvlarni talab etadi. Tashxis qo‘yishda jismoniy ko‘rik, instrumental usullar va differensial diagnostika muhim ahamiyat kasb etadi. Jarrohlik davolash – asosiy tanlov bo‘lib, u odatda 1–2 yoshda bajarilishi tavsiya qilinadi. Amaliyotlar bir bosqichli yoki ko‘p bosqichli ko‘rinishda olib borilishi mumkin. Shunga qaramay, fistula hosil bo‘lishi, siydik yo‘li strikturalari, infektsiya va qayta operatsiya zaruriyati kabi asoratlar uchrab turadi. Maqolada gipospadiya va epispadiya tashxisida uchraydigan qiyinchiliklar, turli jarrohlik usullarining afzallik va kamchiliklari, shuningdek, davolash jarayonida duch kelinadigan klinik muammolar yoritilgan.
Gipospadiya, epispadiya, erkak jinsiy olati, tug‘ma nuqson, klinik diagnostika, instrumental tekshiruv, jarrohlik davolash, uretraplastika, rekonstruktiv jarrohlik, operatsiyadan keyingi asoratlar, fistula, striktura, pediatrik urologiya.
ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ КАК СРЕДСТВО МЕЖКУЛЬТУРНОГО ДИАЛОГА В ВУЗОВСКОМ ОБУЧЕНИИ РУССКОМУ ЯЗЫКУ
В статье рассматривается роль тематического словаря в формировании межкультурной компетенции студентов, изучающих русский язык как неродной. Анализируются методические принципы создания словаря, его структура и визуальное оформление. Предлагаются пути интеграции словаря в учебный процесс вузов, с акцентом на билингвальный подход, культурную адаптацию лексики и мотивационные элементы, способствующие успешной языковой социализации
русский язык, межкультурный диалог, вуз, тематический словарь, билингвизм, адаптация, визуальное оформление, мотивация
EKOLOGIK MUAMMOLAR ,ULARNING TURLARI VA KELIB CHIQADIGAN KASALLIKLAR
Ushbu maqolada hozirgi zamonning eng dolzarb global muammolaridan biri — ekologik inqirozlar, ularning sabablari, turlari va oqibatlari chuqur yoritib berilgan. Ekologik muammo — bu inson faoliyati yoki tabiiy omillar natijasida atrof-muhitga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan, biologik tizimlar barqarorligini buzadigan holatdir. Maqola 6 qismga bo‘lingan bo‘lib, unda ekologik muammolarning asosiy yo‘nalishlari — atmosfera ifloslanishi, suv resurslarining kamayishi, chiqindilar muammosi, o‘rmonlarning qisqarishi, biologik xilma-xillikning yo‘qolishi, shuningdek, ushbu muammolarni hal qilish yo‘llari batafsil ko‘rib chiqilgan. Har bir bo‘lim o‘ziga xos muammoni ilmiy asosda tahlil qilgan bo‘lib, statistik ma’lumotlar, zamonaviy ekologik xavf-xatarlar va ularning inson salomatligi, iqlim, iqtisodiyot hamda global siyosatga ta’siri haqida fikr yuritilgan. Atmosferaning ifloslanishi global isish va iqlim o‘zgarishiga olib kelayotgani, suv tanqisligi esa butun dunyo bo‘yicha sog‘liq va oziq-ovqat xavfsizligiga tahdid solayotgani, chiqindilarning esa tabiiy muhitga uzoq muddatli zarar yetkazayotgani aniq misollar orqali ko‘rsatilgan.
Ekologik muammolar,atrof-muhit ifloslanishi,havo ifloslanishi,suv ifloslanishi oziq-ovqat xavfsizligi, iqlim o‘zgarishi, global isish, Ekotoksikologiya, atmosferadagi dioksinlar,pestitsidlar va zaharlanish,sanoat chiqindilari,Chiqindi muammosi,Biologik xavf,Radiatsion ifloslanish,Ekologik kasalliklar,O‘pka kasalliklari,Yurak-qon tomir kasalliklari,Saraton xavfi,Nevrologik buzilishlar, reproduktiv salomatlik,stress va psixologik muammolar,ekologik xavfsizlik, ekologik sog‘liqni saqlash.
MAKTABGACHA TAʼLIM TASHKILOTLARINI BOSHQARISHDA TOʻGʻRI QAROR QABUL QILISHNING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI
Ushbu maqolada maktabgacha taʼlim tashkilotlarini boshqarish jarayonida toʻgʻri qaror qabul qilishning nazariy asoslari, ularga taʼsir etuvchi xavf va noaniqlik omillari hamda ularning menejment amaliyotidagi oʻrni tahlil qilingan. Muallif qaror qabul qilishda axborotning yetarli emasligi, muammolarning murakkabligi va innovatsion yechimlarni tanlash zarurati bilan bogʻliq holatlarni yoritadi. Shuningdek, zamonaviy rahbarlardan talab qilinadigan strategik fikrlash, boshqaruvda masʼuliyatni oshirish va turli alternativ yechimlarning samaradorligini baholash zarurligiga alohida urgʻu berilgan.
qaror qabul qilish, boshqaruv, xavf, noaniqlik, menejment, innovatsiya, samaradorlik, maktabgacha taʼlim.
AYOLLAR TADBIRKORLIGINI RIVOJLANTIRISHNING IJTIMOIY-IQTISODIY AHAMIYATI
Mazkur maqolada ayollar tadbirkorligining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishdagi o‘rni va ahamiyati tahlil qilingan. Ayollar tadbirkorligi nafaqat yangi ish o‘rinlari yaratish, oilaviy daromadni oshirish va gender tenglikni ta’minlashda, balki hududlarning iqtisodiy barqarorligini mustahkamlashda ham muhim omil ekanligi ilmiy asosda ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, ayollar tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha davlat siyosati, kredit-moliya mexanizmlari va xalqaro tajriba tahlil qilinib, ushbu sohani rivojlantirish istiqbollari yoritilgan.
Ayollar tadbirkorligi, kichik biznes, gender tenglik, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish, bandlik, oilaviy daromad, innovatsiya, davlat qo‘llab-quvvatlashi, xalqaro tajriba.
KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIKNING IQTISODIY O’SISHGA QO’SHGAN HISSASI
Mazkur maqolada kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning mamlakat iqtisodiy rivojlanishidagi o‘rni hamda ularga yaratilayotgan imkoniyatlar ilmiy tahlil qilinadi. Xususan, kichik biznes subyektlarining yalpi ichki mahsulotdagi ulushi, aholi bandligini ta’minlashdagi roli, investitsion muhitni shakllantirishdagi ahamiyati hamda innovatsion rivojlanishga qo‘shayotgan hissasi o‘rganiladi. Shuningdek, kichik biznesni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan davlat siyosati, mavjud muammolar va ularni hal etish yo‘llari yoritiladi. Tadqiqot natijalari kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning iqtisodiy o‘sishni jadallashtirishda strategik omil ekanligini ko‘rsatadi.
Kichik biznes, xususiy tadbirkorlik, iqtisodiy o‘sish, bandlik, yalpi ichki mahsulot (YaIM), investitsiya, innovatsiya, tadbirkorlik muhiti, davlat siyosati, barqaror rivojlanish.
SHAYBONIYLAR QO‘SHINLARI QO‘LLAGAN HARBIY TAKTIKALARI VA JANG USULLARI
Mazkur maqolada Shayboniylar hukmronligi davrida qo‘shinlarning harbiy aslahalari, ularning shakllanishi, tayyorlanishi va qo‘llanishi tarixiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Unda nayza, qilich, kamon, o‘q, zirh, dubulg‘a kabi asosiy qurollar hamda boshqa himoya vositalarining tuzilishi va jang maydonida qo‘llanish xususiyatlari ochib beriladi. Maqolada Shayboniylar harbiy islohotlarida bu aslahalarning tutgan o‘rni, jangovar tayyorgarlikdagi roli va harbiy salohiyatni oshirishdagi ahamiyati ilmiy asosda yoritilgan.
Barong‘or, Javong‘or, Zabongiri, Ilg‘or, Shabixun, Bargustivon, Tusqovul, To‘lg‘ama, Mazbut, Murchal, Sarkub.
HOMILADORLIK DAVRIDA SIYDIK YO’LLARI INFEKSIYALARI.
Homiladorlik davrida siydik yo‘llari infeksiyalari (SYI) ayollar orasida keng tarqalgan bo’lib homila va ona salomatligiga sezilarli xavf tug‘diruvchi patologik holatlardan biri hisoblanadi. Ularning rivojlanishi asosan gormonal o‘zgarishlar, siydik chiqarish tizimida anatomik-funksional o‘zgarishlar, immun tizim faoliyatining pasayishi bilan bog‘liqdir. Eng ko‘p uchraydigan klinik ko‘rinishlarga bakteriuriya, sistit va pielonefrit kiradi. Infeksiyaning erta aniqlanishi va samarali davolash choralarini qo‘llash ona va homila uchun og‘ir asoratlarning (erta tug‘ruq, past vaznli chaqaloq, sepsis) oldini olishda muhim ahamiyatga egadir. Shuningdek, homilador ayollarda siydik yo‘llari infeksiyalarini davolashda dori vositalarining xavfsizligiga alohida e’tibor berish lozim. Tadqiqotda ushbu patologiyaning tarqalishini, asosiy sababchisi mikroorganizmlar, klinik xususiyatlari, diagnostika usullari va zamonaviy davolash tamoyillari tahlil qilinadi.
Homiladorlik, siydik yo‘llari infeksiyasi, bakteriuriya, sistit, pielonefrit, diagnostika, davolash