Наука и технология в современном мире

ART-TERAPIYANING TARIXIY ILDIZLARI

2026-03-06T05:02:48+00:00

Ushbu maqolada art-terapiyaning tarixiy ildizlari, shakllanishi va rivojlanish bosqichlari tahlil qilingan. San’at orqali terapiyaning qadimgi madaniyatlardagi namoyon bo‘lishi, uning inson ruhiyatiga ta’siri va davolash vositasi sifatida qo‘llanilishi yoritilgan. Margaret Naumburg, Edit Kramer, Xanna Kvyatkovskaya, Shon MakNiff kabi olim va mutaxassislarning art-terapiya rivojiga qo‘shgan hissasi tahlil qilingan. Maqolada art-terapiyaning asosiy konsepsiyalari, vazifalari hamda zamonaviy amaliyotdagi ahamiyati yoritilib, uning inson ruhiy salomatligini mustahkamlash, stressni kamaytirish va shaxsiy rivojlanishni qo‘llab-quvvatlashdagi roli asoslab berilgan.

PORSHENLI KOMPRESSORLARNING ISH JARAYONIGA TA'SIR ETUVСHI ASOSIY OMILLARNING TAHLILI

2026-03-06T05:41:01+00:00

Ma'lum bir bosimga ega bo'lgan, siqilgan havo konchilik sanoatida elektr energiyasi bilan bir qatorda keng qo'llaniladi va xavfsiz energiya manbalaridan biri hisoblanadi.Siqilgan havo ishlab chiqaruvchi uskuna, ya'ni kompressor asosiy texnologik uskuna hisoblanib, konchilik, metallurgiya, kimyo, neft-gaz va boshqa sanoat tarmoqlarida mahsulot ishlab chiqishda keng qo'llaniladi. Bugungi kunda konchilik sanoati korxonalarida barcha iste'mol qilinadigan energiyaning 20-30 % gacha miqdori, siqilgan havo ishlab chiqarish uchun, ya'ni kompressor uskunalarida sarflanadi.

TEMURIYLAR DAVRIDA SAMARQAND

2026-03-07T04:54:13+00:00

Ushbu maqola eng qadimgi va go’zal shahri Samarqad haqida. Samarqad uzoq o’tmishga ega shahar. Temuriylar davlatining poytaxti bo’lgan shahardir. Bu shaharning tarixi 2750 yilga teng bo‘lib, u ko‘plab tarixiy manbalarda uchraydi.

ҚОРАҚАЛПОҒИСТОН ҲУДУДИДАГИ ЖЕЛВАКЛИ ФОСФОРИТЛАРНИ КОНЦЕНТРЛАНГАН ФОСФОР САҚЛОВЧИ ЎҒИТЛАР ИШЛАБ ЧИҚАРИШДА ИККИЛЛАМЧИ ФОСФАТ ХОМАШЁСИ СИФАТИДА ҚЎЛЛАШ

2026-03-09T06:34:24+00:00

Қорақалпоғистон фосфоритлари желвакли турга мансуб бўлиб, уларнинг асосий минераллари деярли тенг миқдорда курскит ва франколит ҳисобланади. Улар аммофосфат ўғитини ишлаб чиқаришда иккинчи даражали фосфат хомашёси сифатида хизмат қилади.

KICHIK MAKTAB YOSHIDAGI BOLALARDA TANQIDIY FIKRLASHNI SHAKLLANTIRISHDA XALQARO TAJRIBALARDAN FOYDALANISH

2026-03-09T07:24:55+00:00

Ushbu maqolada kichik maktab yoshidagi bolalarda tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirishning nazariy va amaliy asoslari tadqiq etiladi. Tadqiqot davomida AQSH, Finlyandiya va Singapur kabi davlatlarning ta’lim tizimidagi muvaffaqiyatli metodikalar tahlil qilingan. Xususan, "Savol berish san’ati", "Sokratik muloqot" va "Muammoli ta’lim" usullarining o‘quvchilar intellektual salohiyatiga ta’siri o‘rganilgan. Maqolada keltirilgan jadval va tahlillar boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari uchun dars jarayonini loyihalashda muhim manba bo‘lib xizmat qiladi.

O‘ZBEK FILOLOGIYASI VA UNING JAHON FILOLOGIYASIDA TUTGAN O‘RNI

2026-03-09T07:40:27+00:00

Mazkur tezisda o‘zbek filologiyasining shakllanishi, rivojlanish bosqichlari hamda jahon filologiyasi tizimidagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘zbek tili va adabiyotining ilmiy ahamiyati, turkiy tillar tizimidagi o‘rni hamda xalqaro miqyosdagi tadqiqotlar haqida ma’lumot beriladi. O‘zbek mumtoz adabiy merosining jahon ilm-faniga qo‘shgan hissasi ham yoritiladi.

SUV RESURSLARI: BUGUNGI TAHDID VA KELAJAK

2026-03-10T07:00:19+00:00

Bugungi kunda Markaziy Osiyo va xususan O’zbekistonda suv muammosi eng dolzarb ekologik va ijtimoiy masalalardan biriga aylanib bormoqda. Suv resurslari nafaqat aholi hayoti va salomatligi, balki qishloq xo’jaligi, sanoat, energetika hamda mintaqaning barqaror rivojlanishi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. So’nggi yillarda suv tanqisligi tobora kuchayib, u iqtisodiy xavfsizlik va ekologik barqarorlikka jiddiy tahdid solmoqda. Shu sababli suv muammosini chuqur tahlil qilish, uning kelib chiqish omillarini aniqlash va samarali yechimlar ishlab chiqish bugungi kunning muhim vazifalaridan biridir. Ushbu esseyimiz davomida ushbu jihatlarni tahlil qilib, vaziyatga doir shaxsiy fikrlar va takliflarimizni berib boramiz.

ZAMONAVIY KOMPYUTER ARXITEKTURASI VA UNING ISHLASH MEXANIZMI

2026-03-10T09:26:24+00:00

Ushbu maqolada zamonaviy kompyuter arxitekturasi, uning asosiy tarkibiy qismlari va ishlash mexanizmi haqida batafsil ma’lumot berilgan. Maqolada kompyuter arxitekturasining rivojlanish bosqichlari, markaziy protsessor, operativ xotira, doimiy xotira hamda kiritish va chiqarish qurilmalarining vazifalari yoritilgan. Shuningdek, kompyuter ishlash jarayoni, Von Neumann arxitekturasi, ko‘p yadroli protsessorlar va kesh xotiraning ahamiyati ham tahlil qilingan. Zamonaviy texnologiyalar va kompyuter arxitekturasining kelajakdagi rivojlanish yo‘nalishlari ham ko‘rib chiqilgan.

MAMLAKATDA AGRAR SEKTORNI RIVOJLANTIRISHDA KICHIK XO‘JALIK YURITISH SHAKLLARI IMKONIYATLARIDAN FOYDALANISHNI RAG‘BATLANTIRISHNING IQTISODIY MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH

2026-03-11T04:50:55+00:00

Maqolada mamlakatda agrar sektorni rivojlantirishda kichik xo‘jalik yuritish shakllarining iqtisodiy imkoniyatlaridan samarali foydalanishni rag‘batlantirish mexanizmlari tahlil qilinadi. Kichik xo‘jaliklar agrar sohada mehnat unumdorligini oshirish, yer va resurslardan optimal foydalanish, shuningdek, qishloq joylarda ish o‘rinlarini yaratishda muhim rol o‘ynaydi. Tadqiqotda mavjud iqtisodiy mexanizmlarning samaradorligi baholanib, ularni takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqiladi. Natijada, agrar sektorning barqaror rivojlanishi va kichik xo‘jaliklar faoliyatini qo‘llab-quvvatlash uchun innovatsion iqtisodiy choralar belgilanishi mumkin.

QISHLOQ XO‘JALIGINI BARQAROR RIVOJLANTIRISHDA YANGICHA BOSHQARISH USULLARI

2026-03-11T04:52:59+00:00

Dunyo miqyosida qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish hajmini oshirishda bundan buyon yerdan intensiv foydalanishdan ko‘ra, qishloq xo‘jaligida korxonalarni yangicha boshqarish usullarini joriy etish va yuqori hosildorlikka erishish maqsadida investitsiyalarni ko‘paytirish masalalari dolzarblik kasb etib boradi.

TURIZMDA ISHONCH KAPITALINING BARQAROR RIVOJLANISHGA TA'SIRI

2026-03-11T05:15:30+00:00

Ushbu maqolada turizm sohasida ishonch kapitalining barqaror rivojlanishdagi o‘rni va ahamiyati tahlil qilingan. Ishonch kapitali — bu ijtimoiy aloqalar, hamkorlik va o‘zaro ishonch asosida shakllanadigan iqtisodiy resurs bo‘lib, turizmning raqobatbardoshligini oshiruvchi muhim omil sifatida qaraladi. Maqolada ishonch kapitalining mehmondo‘stlik sohasidagi o‘ziga xos jihatlari, mijoz sodiqligiga ta’siri hamda global va milliy tajribalar asosida turizmda ishonch kapitalini shakllantirish mexanizmlari yoritilgan. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, ishonch kapitali turizmda nafaqat mijozlar bilan munosabatlarni mustahkamlaydi, balki barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlashda ham muhim strategik vosita hisoblanadi. Tadqiqotda xorijiy va mahalliy manbalarga asoslangan holda ishonch kapitalining komponentlari, ularning turizmda qo‘llanish yo‘nalishlari hamda barqaror rivojlanishga ta’sir omillari chuqur tahlil etilgan.

O‘ZBEKISTON EKOTURIZMINING RIVOJLANISH TENDENSIYALARI

2026-03-11T05:20:43+00:00

Ushbu tezisda O‘zbekiston ekoturizmini rivojlantirish tendensiyalari, uning nazariy asoslari va amaliy ahamiyati tahlil qilingan. Ekoturizmning barqaror rivojlanish konsepsiyasi doirasidagi o‘rni, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish tamoyillari hamda mahalliy aholi manfaatdorligini ta’minlash mexanizmlari yoritilgan. Tadqiqot jarayonida Zomin milliy bog‘i, Ugam-Chatqol milliy bog‘i va Nurota qo‘riqxonasi kabi hududlarning ekoturistik salohiyati misol sifatida ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, United Nations World Tourism Organization hamda United Nations Environment Programme tomonidan ishlab chiqilgan barqaror turizm tamoyillari asosida milliy modelni takomillashtirish zarurati asoslab berilgan. Maqolada ekoturizmni rivojlantirishdagi mavjud muammolar va istiqbolli yo‘nalishlar, jumladan, infratuzilmani modernizatsiya qilish, ekologik monitoringni kuchaytirish va “yashil iqtisodiyot” tamoyillarini joriy etish masalalari tahlil etilgan.

НАНОЧАСТИЦЫ И НАНОСТРУКТУРИРОВАННЫЕ ЛЕКАРСТВЕННЫЕ ФОРМЫ В ДЕРМАТОЛОГИИ: МЕХАНИЗМЫ, ДОКАЗАТЕЛЬНАЯ БАЗА, БЕЗОПАСНОСТЬ

2026-03-11T05:22:43+00:00

Наночастицы и наноструктурированные лекарственные формы (липосомальные системы, полимерные и липидные наночастицы, наноэмульсии и нанокапсулы, а также неорганические/металлические наноматериалы) в дерматологии за последние годы перешли из разряда отдельных экспериментальных подходов в устойчивое направление, ориентированное на топическую терапию и локальную доставку. Причины интереса во многом прикладные: роговой слой кожи (stratum corneum) резко ограничивает диффузию многих активных веществ, а попытки «компенсировать» слабую доставку увеличением доз нередко повышают риск раздражения и системной абсорбции. Нанопереносчики позволяют менять распределение препарата в пределах кожи, формировать локальные депо (в том числе в волосяных фолликулах), защищать лабильные молекулы от деградации и управлять скоростью высвобождения, снижая пики концентрации на поверхности.

BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING BOG‘LANISHLI NUTQINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY-METODIK TIZIMI

2026-03-11T07:08:10+00:00

Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ona tili darslarida bog‘lanishli nutqini rivojlantirishning nazariy va metodik asoslari kompleks tarzda tadqiq etiladi. Xorijiy (rus va qozoq) metodist olimlar shuningdek, O‘zbekistonlik tadqiqotchilar hamda qozoq tilshunoslarining bog‘lanishli nutqni rivojlantirishga oid ilmiy-metodik qarashlari qiyosiy tahlilga tortilgan. Maqolada bog‘lanishli nutq tushunchasining lingvistik va psixologik-pedagogik talqini, uni rivojlantirishning metodik tizimi, matn ustida ishlash texnologiyalari, shuningdek, kommunikativ-faoliyatli yondashuvning ahamiyati yoritilgan.

QURILISH KORXONALARIDA TANNARXNI SHAKLLANTIRISH VA UNI BOSHQARISH MEXANIZMLARI

2026-03-11T09:41:42+00:00

Bozor iqtisodiyoti sharoitida qurilish korxonalarining raqobatbardoshligi ko‘p jihatdan mahsulot (ish, xizmat) tannarxini to‘g‘ri shakllantirish va uni samarali boshqarishga bog‘liq. Qurilish sohasi o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lib, ishlab chiqarish jarayonining uzoq davom etishi, obyektlarning individual xarakterga egaligi, resurslarning hududiy tarqoqligi va smeta asosida moliyalashtirilishi bilan ajralib turadi.

ALEXANDER FAYNBERG IJODIDA XOTIRA VA NOSTALGIYA MOTIVLARINING POETIK TALQINI

2026-03-11T10:18:35+00:00

Ushbu maqolada Alexander Faynberg ijodida xotira va nostalgiya motivlarining poetik talqini tahlil qilinadi. Shoir lirikasida o‘tgan hayot manzaralari, bolalik xotiralari, vaqtning o‘tkinchiligi va inson ruhiyatidagi sog‘inch tuyg‘ulari badiiy obrazlar orqali ifodalangan. Tadqiqotda Faynberg she’riyatida xotira fenomeni nafaqat individual tajriba, balki madaniy va estetik qadriyat sifatida namoyon bo‘lishi ko‘rsatib beriladi. Maqolada shoirning poetik uslubi, metaforik tasvirlari hamda nostalgiya motivlarining falsafiy mazmuni tahlil qilinadi.

SUD-TIBBIYOT EKSPERTIZASIDAGI MUAMMOLAR

2026-03-11T10:26:06+00:00

Ushbu maqola O'zbekistonda sud-tibbiyot ekspertizasi sohasidagi muammolarni tahlil qiladi. Unda moliyaviy cheklovlar, kadrlar yetishmasligi, texnologik qoloqlik, ekspertlar mustaqilligi va huquqiy bazadagi kamchiliklar ko'rib chiqiladi. Maqola sud-tibbiyot ekspertizasini takomillashtirish bo'yicha tavsiyalar ishlab chiqadi va O'zbekistonda sud-tibbiyot fanining rivojlanish istiqbollarini belgilaydi.

TIJORAT BANKLAR FAOLIYATI SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING IQTISODIYOTGA TA’SIRI

2026-03-11T11:02:11+00:00

Hozirgi kunda jahon moliya tizimida yuz berayotgan globallashuv jarayonlari, moliyaviy bozorlarning integratsiyalashuvi hamda raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi bank tizimi faoliyatining samaradorligini oshirish masalasini dolzarb iqtisodiy masalalardan biriga aylantirmoqda. Tijorat banklari iqtisodiyotda moliyaviy vositachilikni amalga oshiruvchi asosiy institutlardan biri bo‘lib, ular iqtisodiy resurslarni safarbar etish, investitsiya jarayonlarini moliyalashtirish hamda iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirishda muhim rol o‘ynaydi. Shu sababli tijorat banklari faoliyati samaradorligini oshirish va uning iqtisodiyotga ta’sirini o‘rganish zamonaviy iqtisodiy tadqiqotlarning muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.

AVTOMOBILSOZLIK LEKSIKASIDA TRANSTERMINOLOGIZATSIYA VA SEMANTIK KO‘CHISH JARAYONLARI

2026-03-11T12:36:00+00:00

Avtomobilsozlik leksikasining shakllanishi va rivojlanishida transterminologizatsiya hamda semantik ko‘chish muhim o‘rin tutadi. Zero, mazkur soha mustaqil holda emas, balki mexanika, fizika, elektronika, kimyo, dizayn, axborot texnologiyalari kabi qator fan va texnika tarmoqlari bilan uzviy bog‘liq holda taraqqiy etadi. Shu bois avtomobilsozlik terminologiyasida turli sohalarga mansub birliklarning ko‘chishi, qayta ixtisoslashuvi va yangi ma’no kasb etishi tabiiy lisoniy jarayon hisoblanadi. Termin tushunchasi ilmiy adabiyotlarda maxsus sohada qo‘llaniladigan, aniq va ixcham ma’noga ega bo‘lgan leksik birlik sifatida izohlanadi. G.O.Vinokur texnik terminologiyada so‘z yasalishi jarayonlarini tahlil qilib, terminlarning sohaviy ixtisoslashuvi va semantik torg‘ayishiga e’tibor qaratadi [1]. R.A.Budagov esa terminni fan tilining ajralmas qismi sifatida baholab, uning ma’no aniqligi va funksional cheklanganligini ta’kidlaydi [2]. A.V.Superanskaya terminologik tizimlar o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirni ilmiy jihatdan asoslab, bir terminning boshqa sohaga o‘tishi jarayonini transterminologizatsiya sifatida tavsiflaydi [3].

PLC ARXITEKTURASI VA TARMOQ ELEMENTLARINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

2026-03-12T07:34:32+00:00

Ushbu maqolada Taqsimlangan elektr tarmoqlarni tashkil etish sxemasi, past va o‘rta kuchlanishli tarmoqlarni ishlatadigan PLC tarmog‘i, PLC tarmog‘ining umumiy prinsipi, Power Line modemining xos xususiyatlari keltirilgan.

CALENDULA OFFICINALIS L. ТУРИГА МАНСУБ НАВ НАМУНАЛАРИНИ ЛАБОРАТОРИ ШАРОИТИДА ЭКИНБОПЛИК ХУСУСИЯТИНИ ТАҲЛИЛ НАТИЖАЛАРИ

2026-03-12T08:52:39+00:00

Ушбу мақолада Cалендула оффиcиналис L. турига мансуб нав намуналари уруғларининг лаборатория текшируви экинбоплик таҳлил натижалари келтирилган. Тадқиқот жараёнида уруғларнинг ўсув энергияси, умумий унувчанлиги 1000 дона уруғ массаси кўрсаткичлари аниқланиб, навлар ўртасида қиёсий ишлаб таҳлил олиб борилган. Уруғларнинг нав тозалиги ва аралашма уруғлар улуши ўрганилиб, фойдаланиш халқаро уруғчилик стандартлари — ИСТА ва ОЕCД билан таҳлил қилинган. Тадқиқотга кўра, “Оранге Кинг”, “Радио” навлари юқори унувчанлик ҳамда ўзув энергия билан ажралиб туриши аниқланди. Уч навлар Тошкент вилояти агроиқлим ривожланиш уруғчиликни ривожлантириш ва юқори сифатли уруғ материалини ривожлантириш учун истиқболли навлар сифатида тавсия этилди.

O‘RTA OSIYO ME’MORIY BEZAK SAN’ATIDA GIRIH NAQSHLARINING SHAKLLANISHI VA TARAQQIYOTI

2026-03-12T11:53:19+00:00

Mazkur maqolada O‘rta Osiyo va Yaqin Sharq me’moriy bezak san’atida girih naqshlarining shakllanishi, IX–XII asrlarda ravnaq topishi hamda keyingi davrlardagi taraqqiyoti ilmiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Girih naqshlarining matematik asoslari, ramziy ma’nolari va me’morchilikdagi qo‘llanilish usullari yoritiladi. Shuningdek, mazkur sohada tadqiqot olib borgan olimlarning ilmiy qarashlari va amaliy xulosalari tahlil qilinadi.

ZAMONAVIY YOSHLAR HAYOTIDA AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARINING AHAMIYATI

2026-03-12T11:55:28+00:00

Bu maqolada zamonaviy yoshlar hayotida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, axborot texnologiyalarining ta’lim tizimi, yoshlarning ijtimoiy faolligi va shaxsiy rivojlanishiga ko‘rsatadigan ta’siri yoritilib axborot texnologiyalaridan samarali foydalanishning afzalliklari bilan birga uning ayrim muammolari ko‘rib chiqiladi.

BOSHLANG‘ICH SINFLARDA ONA TILI VA O‘QISH SAVODXONLIGIDAN SINFDAN TASHQARI ISHLARNI TASHKIL ETISH METOD VA VOSITALARI

2026-03-13T07:20:21+00:00

Boshlang‘ich sinflarda ona tili va o‘qish savodxonligi o‘quvchilarning intellektual, kommunikativ va ijodiy rivojlanishida poydevor rolini o‘ynaydi va shu bilan birga mazkur maqolada sinfdan tashqari ishlarni tashkil etishning samarali metod va vositalarini ilmiy-tahliliy nuqtai nazardan o‘rganadi. Unda bir qancha o‘yinlar, loyihaviy faoliyat, musobaqa va sayohatlar kabi interaktiv metodlar o‘quvchilarning til ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, an’anaviy va raqamli didaktik vositalardan foydalangan holda sinfdan tashqari ishlarni qiziqarli, kreativ va samarali tashkil etish yo‘llari taklif etilgan.

KESIMLIK KATEGORIYASI UMUMIY GRAMMATIK MA’NOSI VOQELANISHIDA LISONIY OMILLARNING O‘RNI

2026-03-13T08:45:19+00:00

Ushbu maqolada kesimlik kategoriyasining umumiy grammatik ma’nosini voqelantirishda lisoniy omillarning o‘rni tahlil qilinadi. Shaxs-son ichki kategoriyasi, egani ifodalash va kesimning leksik, morfologik hamda sintaktik vositalar bilan shakllanishi misollar orqali yoritilgan. Tadqiqotda shaxsning kuchayishi yoki susayishi, egasining obligatorligi va fakultativligi, shuningdek, nutqda ta’kid va presuppozitsiya vositalarining roli ko‘rsatib o‘tilgan. Natijada maqola kesimlik ma’nosining grammatik va semantik reallanishi hamda lisoniy vositalar bilan bog‘liqligini aniqlashga qaratilgan.