QIZILQUM CHOʻLINING TUPROQ ENTOMOFAUNASI: COLEOPTERA OILALARINING BIOLOGIK VA EKOLOGIK TAHLILI
;
Qizilqum choʻli, Coleoptera, Carabidae, Tenebrionidae, Meloidae, tuproq hasharotlari, bioekologiya, choʻl ekotizimi, moslashuv, xilma-xillik, choʻllanish, bioindikator.Abstrak
Qoraqalpogʻiston hududidagi Qizilqum choʻli — oʻta qurgʻoqchil iqlim, shoʻr tuproqlar va siyrak oʻsimliklar sharoitiga moslashgan tuproqda yashovchi Coleoptera (qoʻngʻizlar) turlarining xilma-xilligiga ega hududdir. Ushbu maqolada ularning faunal tarkibi, biologik xususiyatlari, ekologik roli va tarqalishi boʻyicha soʻnggi tadqiqotlar tahlil qilinadi. Asosiy oilalar: Carabidae (yer qoʻngʻizlari), Tenebrionidae (qoramtir qoʻngʻizlar) va Meloidae (pufak qoʻngʻizlar) boʻlib, ular yirtqichlik, parazitlik va chirindi bilan oziqlanish kabi turli hayot tarzlariga ega. Eng yuqori biologik xilma-xillik tugay oʻrmonlari va qumli tepaliklarda kuzatiladi, bu joylarda qoʻngʻizlar bioindikator va zararkunandalarga qarshi tabiiy regulyator vazifasini bajaradi. Choʻllanish jarayonlari esa ushbu turlarni muhofaza qilish zaruratini kuchaytirmoqda. Tadqiqot 51 ta Coleoptera turini aniqlab, ularning tungi faollik, tuproqqa kirib yashirish va quruq sharoitga moslashuv kabi xususiyatlarini qayd etdi
Iqtiboslar
Duysengaliev E. S., Juginisov T. I., Isaeva S. T. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Cho’l Hududlari Uzun Shoxli Qoʻngʻizlarining Neoplocaederus scapularis (Coleoptera: Cerambycidae) Bioekologik Xususiyatlari //Actual problems and prospects of the study of the fauna. – 2024. – Т. 1. – №. 01.
Duysengaliev E. S., Zhuginisov T. I. Bioecological characteristics of the family of beetles (Coleoptera, cerambycidae) //city. – 2024. – Т. 1. – С. 2.
Сахарова, Н.Л. (2012). Коллекции насикомых:сбор,обработка и хранение материала – М.:Товарищество научных изданий КМК, 109с.,224 ил.
Danilevsky, M.L. (2023). Catalogue of Palaearctic Chrysomeloidea (Vesperidae, Disteniidae, Cerambycidae). Retrieved from http://www.cerambycidae.net/
Danilevsky ML (2014). Longicorn beetles (Coleoptera, Cerambycoidea) of Russia and adjacent countries. Part 1. Higher School Consulting, Moscow, Russia, 522 pp.
E.S.Duysengaliev, & T.I.Juginisov. (2025). COLEOPTERA: CERAMBYCIDAE FROM THE DRIED URINE OF THE SOUTH ARAL SEA. Journal of Universal Science Research, 3(4), 217–222. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/universal-scientific-research/article/view/106570
Zhuginisov T., Nuruzova Z.A. Effective method for protecting wooden construction structures from termites. Norwegian Journal of Technical and Natural Science, Norway, 2019, No. 1, pp. 42-44.
Бекбанов А. Ж., Абипов Р. К. БИОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ПОЧВЕННЫХ НАСЕКОМЫХ COLEOPTERA ПУСТЫНИ КЫЗЫЛКУМ //Экономика и социум. – 2024. – №. 11-2 (126). – С. 604-606.
Дуйсенгалиев Е. Современное состояние насекомых вредителей в условиях республики каракалпакстан //Форум молодых ученых. – 2021. – №. 4 (56). – С. 128-130.
Erjigitova K.K., Zhuginisov T.I., Duysengaliev E.S. BIOLOGICAL DIVERSITY OF LONGHORNED BEETLES (COLEOPTERA, CERAMBYCIDAE) // EJTI. 2024. №6. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/biological-diversity-of-longhorned-beetles-coleoptera-cerambycidae
