YUSUF XOS HOJIBNING “QUTADGʻU BILIG” ASARIDA ZOONIM ASOSIDAGI KOʻCHIMLAR TAHLILI
;
adib mahorati, koʻchma ma’no, metafora, metonimiya, obrazlilik, tafakkur, zoonimlar, oʻxshashlik.Abstrak
Hozirgi kunda qadimgi yozma yodgorliklar, mumtoz manbalarni oʻrganishda, ularni tahlil qilishda bir qator tadqiqot ishlari amalga oshirilmoqda. Olimlar mumtoz asarlarda yashiringan sir-u sinoatlarni yechish orqali tilimizning yanada ravnaq topishiga, soʻz boyligining rivojiga oʻzlarining katta hissalarini qoʻshib kelmoqda. Ana shunday lingvistik nuqtayi nazardan tahlil qilishga arzigulik asarlardan biri, shubhasiz, Yusuf Xos Hojibning “Qutadgʻu bilig” dostonidir. Asarda muallif metafora va metonimiya hodisasini ishtirokidagi zoonimlardan unumli foydalangan. Bu esa asarning badiiy ifodasini oshirishga, fikrni aniq ifodalashga, adibning soʻz qoʻllashdagi mahoratini aks ettirishga xizmat qilgan. Ushbu maqolada zoonim asosidagi koʻchimlar xususida soʻz yuritiladi hamda asarda keltirilgan hayvonlar asosidagi metafora va metonimiya hodisalari tahlilga tortiladi.
Iqtiboslar
Abdurahmonov Gʻ. (2011). Toʻxliyev B., Rustamov A., Dadaboyev H. Qutadgʻu bilig. I, II, III, IV, V jildlar. –Toshkent: Jahon print, 2011. – 859 b.
Абдураҳмонов Ғ. Ўзбек халқи ва тилининг шаклланиши ҳақида. – Тошкент, 1999. – 88 б.
Абдураҳмонов Ғ., Шукуров Ш. Ўзбек тилининг тарихий грамматикаси. – Тошкент: Ўқитувчи, 1973. – 320 б.
Абдурауф Фитрат. Энг эски турк адабиёти намуналари. – Тошкент, Мумтоз сўз, 2008. – 248 б.
Арзиев Р. Лексико-стилистические особенности языка поэмы “Кутадғу билик” Юсуфа Хас Хаджиба. Дисс. канд. филол. наук. –Алма-Ата, 1991. – 146 б.
Касиева А. Лексико-семантический анализ метафор «Қутадғу билиг». – Бишкек, 2005. – 57 б.
Tasleem Sh. “Qutadgʻu bilig” dostonining leksik-semantik oʻziga xosliklari. – Toshkent, 2020. – B.56.
Тўлаганова Н. Ҳозирги ўзбек шеъриятида бадиий санъатларнинг лисоний-услубий таҳлили. Филол. фан. номз…дисс. автореф. – Тошкент, 2008. – 22 б.
Ўзбек тилининг изоҳли луғати. V жилд. – Тошкент: Ўзбекистон миллий энциклопедияси, 2007. – Б.14.
Ўзбек тилининг изоҳли луғати. I жилд. – Тошкент: Ўзбекистон миллий энциклопедияси, 2007. – Б.114.
Холмуродова М. Холмуродова М. “Қутадғу билиг” лексикаси. Филол. фан. фалc. док. (Phd). дисc. – Тошкент, 2019. – Б. 100.
Худойберганова Д. Ўзбек тилидаги бадиий матнларнинг антропоцентрик талқини. Филол.фан.док.дисс…автореф. – Тошкент, 2015. – 46 б.
Усмонова Ш. Олтой тилларидаги муштарак маиший лексика тадқиқи. Филол. фан. док. дисс. автореф. – Тошкент, 2011. – 42 б.
Шамсиддинова Ҳ. Ўзбек тилида сўзларнинг функционал-семантик синонимлари. Филол. фан. док. дисс... автореф. – Тошкент, 1999. – 44б.
www.natlib.uz
www.ziyonet.uz
www.researchgate.net
