MIKROGES LOYIHALASHTIRISH JARAYONIDA TURBINA TURINI TANLASH: GIDROLOGIK XARAKTERISTIKALAR VA MATEMATIK TAHLIL ASOSIDA YONDASHUV
Ключевые слова:
mikroGES, turbina tanlash, solishtirma aylanishlar soni, bosim balandligi, suv sarfi, Pelton, Banki-Mishel, Kaplan, gidrologik tahlil, LCOE, loyqalanish.Аннотация
Ushbu maqolada mikroGES (o'rnatilgan quvvati 100 kVt gacha bo'lgan gidroelektrostansiyalar) loyihalashtirish amaliyotida turbina turini tanlashning ilmiy-matematik asoslari tahlil qilingan. Tanlash jarayonining markaziy mezonlari — hisob-kitob bosim balandligi (Hnet), hisob-kitob suv sarfi (Qr) va solishtirma aylanishlar soni (ns) — analitik ifodalangan va Pearson III, Colebrook-White, energetik balans tenglamalaridan foydalangan holda hisob-kitoblar o'tkazilgan. Pelton, Banki-Mishel, propeller, Kaplan va Arximed vinti turbinalari uchun qo'llanish sohalari asoslantirilgan. Namangan viloyati tog' daryosi misolida to'liq loyiha hisobi (Qr, Hnet, ns, LCOE, loyqalanish ta'siri, sanitariy suv oqimi) keltirilgan. Hisob-kitoblar shuni ko'rsatdiki, berilgan sharoit uchun Banki-Mishel turbinasi LCOE = 0,032 $/kVt·soat bilan Pelton turbinasiga nisbatan 37% iqtisodiy jihatdan samaraliroq.
Библиографические ссылки
International Energy Agency (IEA). Hydropower Special Market Report. — Paris: IEA, 2023. — 147 p.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-60-son Qarori «Yashil energetika bo'yicha chora-tadbirlar to'g'risida». — Toshkent, 2022.
Kaltschmitt M., Streicher W., Wiese A. Renewable Energy: Technology, Economics and Environment. — Berlin: Springer, 2007. — 564 p.
Paish O. Small hydro power: technology and current status // Renewable and Sustainable Energy Reviews. — 2002. — Vol. 6, No. 6. — P. 537–556. DOI: 10.1016/S1364-0321(02)00006-0
Gordon J.L. Turbine selection for small, low-head hydro developments // Water Power and Dam Construction. — 2001. — Vol. 53, No. 4. — P. 22–27.
Mirzayev N.N., Xasanov D.R. O'zbekistonda kichik gidroenergetikaning rivojlanish istiqbollari // Energetika muammolari. — Toshkent, 2021. — №3. — B. 12–19.
Ergashev R.R. Surxondaryo havzasida mikroGES joylarini baholash: gidrologik tahlil // O'zMU xabarlari. — 2019. — №2. — B. 45–52.
Thake J. The Micro-Hydro Pelton Turbine Manual. — London: ITDG Publishing, 2000. — 168 p.
Taggart R.A. Abrasion in hydraulic machinery // Wear. — 1980. — Vol. 63, No. 1. — P. 43–56.
IEC 60193:2019. Hydraulic turbines, storage pumps and pump-turbines — Model acceptance tests. — Geneva: IEC, 2019.
O'zR QHM 1.5.02-03. Suv resurslaridan foydalanish tartibi va ekologik talablar. — Toshkent: O'zstandart, 2003.