QO‘SHMA DARS (CO-TEACHING) MODELI: MAXSUS PEDAGOG–MATEMATIKA O‘QITUVCHISI TANDEMI SAMARASI

Authors

  • Saodat Sidikova Author

Abstract

Maqolada aqli zaif o‘quvchilar (intellektual rivojlanishi cheklangan — ID) uchun matematika ta’limida ko‘shma dars (co-teaching) modelining didaktik, psixologik va tashkiliy afzalliklari tahlil qilinadi. Tadqiqotning metodologik asosi hamkorlikda o‘qitish nazariyasi, ijtimoiy-madaniy rivojlanish konsepsiyasi, kognitiv yuklamani boshqarish tamoyillari hamda universal dizayn (UDL) yondashuviga tayangan. Empirik qismida maktab-internat sharoitida 10 haftalik kuzatuv, dars videografiyasi, formatif baholash jadvallari va o‘quvchi mahsulotlari tahlili amalga oshirildi; sinflar maxsus pedagog–matematika o‘qituvchisi tandemi bilan dars bergan eksperimental guruh va odatiy dars bo‘lgan taqqoslovchi guruhga ajratildi. Natijalar o‘quvchilarning amaliy hisob malakalari, dars davomida diqqat barqarorligi, matematik tilni qo‘llash chastotasi hamda xulqiy ko‘rsatkichlarida sezilarli ijobiy siljishlarni ko‘rsatdi; ayniqsa parallel va stansiyalar bo‘yicha ko‘shma dars shakllari funksional matematika komponentlarini o‘zlashtirishga qulay muhit yaratgani aniqlandi. Muhokama bo‘limida hamkor-o‘qituvchilar rollari, birgalikda rejalashtirish va diferensial baholash protokollarining ahamiyati ochib berilib, ID sinflarida ko‘shma dars barqarorligini ta’minlovchi omillar hamda cheklovlar baholandi. Xulosa tarzida qo‘shma dars modeli o‘quvchi idrokini qo‘llab-quvvatlash, topshiriqni segmentlash, til va ko‘rgazmalilikni uyg‘unlashtirish orqali matematik kompetensiyalarni kuchaytirishi, shu bilan birga maktab miqyosida vaqt va resursni boshqarish, formal hamkorlikdan haqiqiy pedagogik sinergiyaga o‘tish mexanizmlarini talab etishi qayd etiladi.

References

Friend M., Cook L. Interactions: Collaboration Skills for School Professionals. — 8th ed. — Boston: Pearson, 2017. — 480 p.

Murawski W. W. Collaborative Teaching in Secondary Schools: Making the Co-Teaching Marriage Work! — Thousand Oaks: Corwin Press, 2005. — 152 p.

Dieker L. A., Murawski W. W. Co-Teaching at the Secondary Level: Unique Issues, Current Trends, and Suggestions for Success // High School Journal. — 2003. — Vol. 86, № 4. — P. 1–13.

Villa R. A., Thousand J. S., Nevin A. I. A Guide to Co-Teaching: New Lessons and Strategies to Facilitate Student Learning. — 3rd ed. — Thousand Oaks: Corwin, 2013. — 280 p.

Hattie J. Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. — London; New York: Routledge, 2009. — 378 p.

Tomlinson C. A. The Differentiated Classroom: Responding to the Needs of All Learners. — 2nd ed. — Alexandria, VA: ASCD, 2014. — 197 p.

CAST. Universal Design for Learning Guidelines Version 2.2. — Wakefield, MA: CAST, 2018. — Rejim dostupa: http://udlguidelines.cast.org — (data obrashcheniya: 26.08.2025).

Sweller J., Ayres P., Kalyuga S. Cognitive Load Theory. — New York: Springer, 2011. — 274 p.

Vygotsky L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. — Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978. — 176 p.

Council for Exceptional Children (CEC). Initial Practice-Based Professional Preparation Standards for Special Educators. — Arlington, VA: CEC, 2020. — 84 p.

Polya G. How to Solve It: A New Aspect of Mathematical Method. — Princeton: Princeton University Press, 1957. — 253 p.

Baecher L., Rorimer S., Smith L. Video-Mediated Teacher Collaboration and Reflection // International Journal of Teaching and Learning in Higher Education. — 2012. — Vol. 24, № 2. — P. 186–196.

Scruggs T. E., Mastropieri M. A., McDuffie K. A. Co-Teaching in Inclusive Classrooms: A Metasynthesis of Qualitative Research // Exceptional Children. — 2007. — Vol. 73, № 4. — P. 392–416.

Friend M. Co-Teaching: A Simple Solution That Isn’t Simple After All // Journal of Curriculum and Instruction. — 2008. — Vol. 2, № 2. — P. 9–19.

Cook L., Friend M. Co-Teaching: Principles, Practices, and Pragmatics // New Mexico Public Education Department. — 2004. — 32 p.

Published

2025-08-26

How to Cite

QO‘SHMA DARS (CO-TEACHING) MODELI: MAXSUS PEDAGOG–MATEMATIKA O‘QITUVCHISI TANDEMI SAMARASI. (2025). Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(8), 73-76. https://in-academy.uz/index.php/CAJMRMS/article/view/37293