ТЕМУРИЙ МАЛИКА ГАВҲАРШОДБЕГИМ ФАОЛИЯТИНИНГ ТАДҚИҚОТЛАРДА ЁРИТИЛИШИ
Keywords:
Timurids, princess, state governance, politics, historiography, historical sources.Abstract
This article presents important information about the personality of the Timurid princess Gawharshodbegim and her role in the governance of the Timurid state, based on historical sources and research.
References
Абдурраззоқ Самарқандий. Матлаи саъдайн ва мажмаи баҳрайн. 2-жилд. 1-қисм / Форс-тожик тилидан таржима, кириш сўз ва изоҳли луғатлар А.Ўринбоевники. − Тошкент, Фан, 1969. − Б. 425.
Файзиев Т. Темурий маликалар. − Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат, 1994. − 40 б. Темур ва темурий шаҳзодалар XIV асрнинг иккинчи япмидан XVIасрнинг биринчи чорагигача Ўрта Осиё, Шимолий Афғонистон, қисман Эронад ҳамда Ироқ мамлакатларида ҳукмронлик қилганлар. Шаҳзодалар сингари темурийлар сулоласига мансуб маликалар орасида ҳам истеъдодли сиёсатдон, суҳандон, етук олима ва хассос шоирлар етишиб чиққан.Улар тарих зарварақларида ўзларидан ўчмас из қолдирганлар. Мазкур рисолада Сарой Мулк хоним, Гавҳар Шод бегим, Шодмулк Хотун, Аржуманд бону, Зебуннисо бегим сингари истеъдодли темурий маликалар ҳақида қизиқарли маълумотлар ўрин олган. “Темурий маликалар “китобчаси сизда катта таасурот қолдиради, деган умиддамиз.
Файзиев Т. Темурийлар шажараси / Масъул муҳаррир Асрор Самад. − Тошкент: Ёзувчи, 1994. − 352 б. Таниқли муҳаррир, тарих фанлари номзоди Турғун Файзиев жуда узоқ йиллар давомида Соҳибқирон Темур ҳазратининг ҳаёти ва сиёсий ва ҳарбий шажараси ҳақида катта китоб ажойиб бир қисса каби бир зарб билан ўқилади ва Соҳибқирон авлод–аждоди ҳақида янги– янги далилларга дуч келасиз. Бу китоб оммабоп бўлиши билан бирга таълим муассаларида қўлланма сифатида ҳам ўқилиши мумкин.
Файзиев Т. Темурийлар шажараси масаласига доир // Амир Темур ва унинг жаҳон тарихидаги ўрни / Халқаро конференция тезислари (1996 йил 23−26 октябрь). − Тошкент: Ўзбекистон, 1996. – Б. 22−24. Мақолада Амир Темурнинг шажарасига оид маълумотлар Хондамир келтирган маълумотларга асосланиб тайёрлангани, унга кўра унинг ўғил ва қизлари, уларнинг оналари ҳақида маълумот берилган.
Турсунова М., Хандамова М. Темурий малика Гавҳаршодбегим тақдири (тарихий ва адабий манбалар асосида) // Масъул муҳаррир: тарих фанлари доктори, профессор Аҳмедов А. - Т., 2016. Ушбу рисола Темурийлар сулоласининг йирик вакили, таниқли фалакиётшунос–олим Мирзо Улуғбекнинг онаси Гавҳаршодбегимнинг ҳаёти, ўз даври тарихий воқеаларида тутган ўрни ва фожиали тақдирига бағишланган. Бунда асосан Абдураззоқ Самарқандийнинг “Матлаи саъдайн ва мажмаи баҳрайн” тарихий асаридан фойдаланилди. Маълумки Абдураззоқ Самарқандий рисолада баён этилган воқеаларнинг гувоҳи бўлган ва ўзи шахсан кўрган–кечирганларини қаламига олган.
Шафиқа Ёрқин. Темурий маликаларнинг жаҳон маданиятига қўшган ҳиссаси // Темурийлар салтанатида давлатчилик ва ренессанс // Темурийлар давлатчилиги ва ренессанси / Республика илмий анжумани материаллари (23 март 2006 йил). Масъул муҳаррир: Н.Н.Ҳабибуллаев. 3-китоб. – Тошкент, 2007. – Б. 46-53.
Файзиев Х.Т. Место Шахруха Мирзо в государстве Темуридов и его внешняя политика: Автореф. дисс. ... канд. ист. наук. Ташкент: ИИ АН РУз, 2011.
Амир Темур жаҳон тарихида / Масъул муҳаррир Ҳ.Кароматов. Илмий муҳаррир О.Бўриев. Муаллифлар жамоаси: Саидқосимов (раҳбар), А.Аҳмедов, Б.Аҳмедов ва бошқалар. Тўлдирилган ва қайта ишланган иккинчи нашри. – Тошкент: Шарқ, 2001. – Б. 142-143.
Амир Темур жаҳон тарихида... – Б. 144-145.
Файзиев Х.Т. Шоҳрух Мирзо ва унинг ташқи сиёсати. - Тошкент, 2016. – Б. 130 .
История Узбекистана. Эпоха Амира Темура и Темуридов. Ташкент: Фан, 2017. - С. 80.
Раҳимов Ж. Коинотга талпинган ҳукмдор (Мирзо Улуғбек): Матн. Ж.Раҳимов. – Т.: Ўқитувчи НМИУ, 2021. – Б. 79.
