Jild 6 Nomeri 3 (2026): Евразийский журнал медицинских и естественных наук

Евразийский журнал медицинских и естественных наук, это официальное издание Общества науки, медицины и естествознания. В нем рассматриваются следующие типы оригинальных материалов для рецензирования и публикации: исследовательские статьи, обзорные статьи, письма редактору, краткие сообщения, случай отчеты, книжные обзоры, технологические отчеты и обзоры статей. Каждый выпуск охватывает темы, которые представляют интерес для широкой читательской аудитории, представителей промышленности, клиницистов, научных кругов и правительства. Журнал для всех, кто интересуется наукой. Мы рады предоставить возможность публикации на страницах журнала всем заинтересованным авторам. Журнал ориентирован на профессиональных врачей и фармакологов, исследователей и преподавателей университетов. В журнале публикуются статьи проблемного и научно-практического характера. Работы студентов принимаются к рассмотрению только при наличии соавторов научного руководителя.

Nashr qilingan: 2026-03-05

ANTHEMIS TINCTORIA L. O‘SIMLIGI XOM ASHYOSIDAN OLINGAN SUYUQ EKSTRAKTI TARKIBIDAGI BIOLOGIC FAOL MODDALARNI ANIQLASH

Ushbu maqolada  Anthemis tinctoria L. o`simligining shifobaxsh xususiyati uning ildizlarida poliasetilen, gullarida flavonoid, glyukozid, efirmoyi birikmalarining mavjudligi bilan bog‘liqligi keltirilgan.  Bundan tashqari bu o`simlik tarkibida inson organizmi uchun foydali bo`lgan kversetin, kauchuk, Vitamin R, ksantofill, rang beruvch moddalar va alkaloidlar saqlaydi. Bunda sariq romashka (Anthemis tinctoria L.) o‘simligi tarkibidagi ta'sir etuvchi biofaol moddani ajratib olishda quyidagi ajratuvchilar qo‘llanilib, bir qancha tajribalar olib borildi. Ajratuvchi sifatida tozalangan suv, etil spirtining xar xil foizdagi kontsentratsiyasi, ya'ni 40, 70, 90, 96% li etil spirtidan foydalanildi. YuSSX usuli yordamida Anthemis tinctoria L. o‘simligi xom ashyosidan olingan suyuq ekstrakti tarkibidagi flavonoidlar miqdori aniqlandi,  bunda  “Agilent 1260 Infinity”, spektrofotometrik detektor, xramotografik kolonka Agilent S18 5 mkm, 4.6x250 mm, gradiyent rejimda amalga oshirilganligi haqida ma'lumot berilgan.

Sadikova Nozima Saidovna, Saidkarimova Yorqinoy Toxtayevna

5-11

2026-03-06

К ВОПРОСУ ФИЗИОЛОГИИ СИСТЕМЫ КРОВИ

В статье подчёркивается, что корректная физиологическая интерпретация показателей крови требует перехода от «среза значений» к моделированию динамики во времени и контекстной нормализации под индивидуальные условия. Сделан вывод о том, что наиболее перспективным направлением является интеграция клеточных, биохимических и реологических данных в единые функциональные индексы, позволяющие сравнивать адаптационные профили и выявлять ранние нарушения регуляции до клинических проявлений.

Севара Пазилова

12-22

2026-03-09

EKSPERIMENTAL DEGIDRATATSIYA SHAROITIDA ICHAK LIMFA FOLLIKULALARINING MORFOLOGIK XUSUSIYATLARI

Organizmda suv muvozanatining buzilishi ko‘plab fiziologik jarayonlarga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Degidratatsiya sharoitida yuzaga keladigan gemokontsentratsiya, mikrotsirkulyator buzilishlar va to‘qimalarda gipoksiya immun tizimining turli komponentlariga, xususan ichak bilan bog‘liq limfoid to‘qimalarga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Ichak limfa tizimi, jumladan Peyer pilakchalari va solitar limfa follikulalari mahalliy immun javobni shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. Mazkur tadqiqotning maqsadi eksperimental degidratatsiya sharoitida ingichka ichak limfa follikulalarining morfologik va morfometrik o‘zgarishlarini aniqlashdan iborat. Tadqiqot laboratoriya sharoitida oq kalamushlarda o‘tkazildi. Eksperimental guruh hayvonlarida degidratatsiya suyuqlik qabulini cheklash orqali modellashtirildi. Olingan ichak to‘qimalari gistologik usullar yordamida o‘rganildi va morfologik tahlil o‘tkazildi. Tadqiqot natijalari degidratatsiya sharoitida ichak limfa follikulalarida limfotsitlar sonining kamayishi, hujayra tarkibining o‘zgarishi hamda limfa kapillyar tarmog‘ida morfologik qayta tuzilishlar yuzaga kelishini ko‘rsatdi. Bundan tashqari, ichak devori qatlamlarida distrofik va destruktiv jarayonlarning kuchayishi kuzatildi. Olingan natijalar degidratatsiya sharoitida ichak immun tizimining strukturaviy o‘zgarishlarini aniqlashga yordam beradi hamda suv yetishmovchiligi bilan bog‘liq patologik jarayonlarning patomorfologik mexanizmlarini tushunishga xizmat qiladi.

Elamanova E’zozxon Elamanovna, Rasulov Hamidulla Abdullayevich

23-30

2026-03-09

TEREPEVTIK STOMATALOGIYADA TISH PULPITLARINI DAVOLASH USULLARI

Tish pulpitlari — bu tish pulpasining yallig‘lanishi bilan kechadigan kasallik bo‘lib, terapevtik stomatologiyada keng tarqalgan patologiyalardan biridir. Mazkur ishda pulpitlarning kelib chiqish sabablari, klinik belgilari va zamonaviy davolash usullari tahlil qilinadi. Biologik (konservativ) davolash, vital amputatsiya hamda devital ekstirpatsiya usullarining afzalliklari va qo‘llanilish ko‘rsatmalari yoritilgan. Zamonaviy og‘riqsizlantirish va stomatologik materiallar davolash samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. To‘g‘ri tanlangan davolash usuli tishni saqlab qolishda muhim ahamiyat kasb etadi

Xamroqulov Dilmurod Mardonqul Oʻgʻli, Abdumalikov Sanjarbek Fazliddin Oʻgʻli , Shirinova Madina Bonu G‘Ulomjon Qizi

31-34

2026-03-09

СТРУКТУРА ГИНЕКОЛОГИЧЕСКОЙ И СОМАТИЧЕСКОЙ ПАТОЛОГИИ У ЖЕНЩИН РЕПРОДУКТИВНОГО ВОЗРАСТА В ЗАВИСИМОСТИ ОТ ИНДЕКСА МАССЫ ТЕЛА

индекс массы тела рассматривается как значимый фактор, влияющий на репродуктивное и соматическое здоровье женщин. Цель: изучить структуру гинекологической и соматической патологии у женщин репродуктивного возраста в зависимости от индекса массы тела. Материалы и методы: выполнено ретроспективное аналитическое исследование 448 пациенток 18–49 лет, госпитализированных в 2022–2026 гг.; сформированы группы с нормальной массой тела, избыточной массой тела и ожирением. Результаты: при ожирении чаще выявлялся сахарный диабет 2 типа (78,1%), тогда как гиперплазия эндометрия чаще регистрировалась при избыточной массе тела (46,2%). Заключение: индекс массы тела ассоциирован со структурой гинекологической и соматической патологии у женщин репродуктивного возраста

Севара Иргашева , Садокат Шаматова

35-43

2026-03-10

ТЯЖЕЛАЯ ИЗОЛИРОВАННАЯ ВЕНТРИКУЛОМЕГАЛИЯ ПЛОДА: СОВРЕМЕННЫЙ ВЗГЛЯД НА ПРЕНАТАЛЬНУЮ ТЕРАПИЮ

Вентрикуломегалия плода занимает особое место среди пренатально выявляемых пороков развития центральной нервной системы. При тяжелых формах, даже при подтвержденной изоляции, риск неблагоприятного неврологического исхода остается высоким. Вопрос о возможности пренатальной коррекции остается открытым на протяжении почти сорока лет.

Нилуфар Джураева

44-54

2026-03-11

ODDIY RAYXON BARGLARINI ELEMENT TARKIBINI O‘RGANISH

Olib borilgan tadqiqot natijasida oddiy rayxon (bazilik) barglari tarkibida 40 ta mineral elementning mavjudligi aniqlandi. Organilayotgan xomashyodagi birinchi navbatda nazorat qilinishi zarur bo‘lgan zaharli og‘ir metallar (As, Pb, Hg, Cd) miqdori, Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) va RF XIV DF nashrida dorivor o‘simlik xomashyolari va ular asosida olingan dori vositalari, shuningdek, o‘simlik asosidagi biologik faol qo‘shimchalar uchun SanPin 1.10.7 da belgilangan qiymatlar doirasida ekanligi aniqlandi. Bu esa uning ekologik xavfsizligidan dalolat beradi. Olingan ma'lumotlar xomashyoning kimyoviy tavsifini shakllantirish va keyinchalik uni standartlashtirish uchun foydalaniladi.

              

Дилдора Пулатова, Мафтуна Холматова , Флюра Урманова

55-62

2026-03-11

O‘ZBEKISTON FARG‘ONA VILOYATIDA PERINATAL YORDAMINI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI

Farg‘ona viloyatida 2010-2024 yillarda perinatal xizmatni rivojlantirishning asosiy ko‘rsatkichlarini baholash va uni takomillashtirish yo‘llarini belgilash.

Юлдуз Джаббарова , Саидолим Умурзаков

63-73

2026-03-12

РАЗРАБОТКА МЕТОДИКИ КАЧЕСТВЕННОГО И КОЛИЧЕСТВЕННОГО ОПРЕДЕЛЕНИЯ АСКОРБИНОВОЙ КИСЛОТЫ В СОСТАВЕ БИОЛОГИЧЕСКИ АКТИВНОЙ ДОБАВКИ В ФОРМЕ МАРМЕЛАДНЫХ ПАСТИЛОК (GUMMY)

В данной статье приведены результаты исследований по разработке методик подлинности и количественного определения аскорбиновой кислоты в составе биологически активной добавки (БАД) в форме мармеладных пастилок. Учитывая сложную матрицу желейной формы, содержащей желирующие вещества и сахара, для анализа был выбран метод высокоэффективной жидкостной хроматографии (ВЭЖХ) с УФ-детектированием. В качестве сравнительного метода было использовано титриметрическое определение с применением 2,6-дихлориндофенолята натрия. Установлено, что разработанная методика ВЭЖХ характеризуется высокой селективностью и воспроизводимостью. Содержание аскорбиновой кислоты в одной мармеладной пастилке составило от 10,1 до 10,3 мг. Полученные результаты подтверждают возможность применения предложенной методики для контроля качества БАД в форме желе.

Наргиза Тлеубаева , Севара Хаджиметова , Мирзаботир Хамдамов

74-79

2026-03-16

ПРОПОЛИС: ПРИМЕНЕНИЕ В МЕДИЦИНЕ И ПИЩЕВОЙ ПРОМЫШЛЕННОСТИ

Установлено, что прополис (пчелиный клей) представляет собой сложную многокомпонентную систему, обладающую выраженными антиоксидантными и плеотропными эффектами, востребованные в пищевых технологиях как мультифункциональный агент и консервант.

С.С. Бахриддинов, Н.А. Азимова

80-85

2026-03-16

ОПРЕДЕЛЕНИЕ ВЛИЯНИЯ ТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ ФАКТОРОВ НА ВЫСВОБОЖДЕНИЕ ЖЕЛЕЗА ФУМАРАТА ИЗ ТАБЛЕТОК АФЕРОЛ МЕТОДОМ МАТЕМАТИЧЕСКОГО МОДЕЛИРОВАНИЯ

Hазработать и симулировать математическую модель Вейбулла на основе экспериментально полученных профилей растворения таблеток Аферол (действующее вещество: железа фумарат - 210 мг, экв. 65 мг Fe²⁺) для количественной оценки влияния ключевых технологических факторов на кинетику высвобождения действующего вещества. Основное внимание уделено влиянию давления прессования (100–300 МПа), геометрическим характеристикам таблетки (диаметр 8–10 мм, площадь поверхности), составу вспомогательных веществ (стеарат магния 0,5–2 %, крахмал, диоксид кремния, тальк, ПВП), гранулометрическому составу гранулята и остаточной влажности (1,25–3 %).

Холида Юнусова, Наргиза Илхамова, Шурангиз Касимова

86-97

2026-03-16

O ‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI FARMATSEVTIKA BOZORIDAGI O‘T PUFAK KASALLIKLARIDA QO‘LLANILADIGAN PREPARATLAR TAHLILI

Ushbu maqolada mahalliy farmasevtika bozoridagi o‘t pufak kasalliklarida qo‘llaniladigan preparatlar tahlili keltirildi. Tadqiqotlarda Oʻzbekiston Respublikasida  Davlat reestri asosidagi 2023-2025 yillarda qayd etilgan ma’lumotlardan foydalanildi.  Olingan ko‘rsatkichlar mahalliy ishlab chiqarishda ushbu dori turlari assortimentini oshirish kerakligini ko‘rsatdi.

X.M.Yunusova, N.U. Valijonova, N.B.Ilxamova, F.J.Anvarova

98-103

2026-03-16

АНТИРАДИКАЛЬНАЯ АКТИВНОСТЬ ВОДНЫХ ЭКСТРАКТОВ ПИЖМЫ ОБЫКНОВЕННОЙ (TANACETUM VULGARE L.) И ХВОЩА ПОЛЕВОГО (EQUISETUM ARVENSE L.)

В работе исследована антирадикальная активность водных экстрактов смесей пижмы обыкновенной (Tanacetum vulgare L.) и хвоща полевого (Equisetum arvense L.) при соотношениях 1:1, 1:3 и 3:1. Экстракты получали методом ультразвуковой экстракции надземных частей растений дистиллированной водой. Антиоксидантную активность оценивали по степени ингибирования DPPH-радикала (λ = 517 нм) при добавлении различных объемов экстракта с последующим расчетом показателей AOF% и IC₅₀. Полученные результаты сопоставлены с ранее изученными спиртовыми экстрактами.

Акмалжон Аскаров

104-114

2026-03-17

МЕТОДОЛОГИЯ ПРОГНОЗИРОВАНИЯ ПОКАЗАТЕЛЕЙ ФАРМАЦЕВТИЧЕСКОГО РЫНКА АНТИГЕЛЬМИНТНЫХ ПРЕПАРАТОВ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ИНДЕКСА СЕЗОННОСТИ

Maqolada gelmintlarga qarshi dori vositalari misolida mavsumiylik indeksidan foydalangan holda farmatsevtika bozori ko‘rsatkichlarini bashorat qilish uslubiyati keltirilgan. Tadqiqot 2009-2024-yillar davomida “Drug Audit” ma’lumotlar bazasi oylik ma’lumotlarini tahlil qilish va 2031-yilgacha bashorat baholarini tuzishga asoslangan. Tadqiqotda vaqt qatorining multiplikativ modeli va ssenariy yondashuvi qo‘llanilgan bo‘lib, u bazaviy, optimistik va pessimistik ssenariylarni o‘z ichiga oladi. Uslubiyat alohida xalqaro patentlanmagan nomlar (albendazol, mebendazol, pirantel) hamda antigelmint preparatlarning agregatsiyalangan bozori darajasida sinovdan o‘tkazildi. Olingan natijalar farmatsevtika bozorini bashorat qilishda mavsumiylik indekslaridan foydalanish maqsadga muvofiqligini tasdiqlaydi va dori vositalari ta’minotini rejalashtirish tizimida foydalanilishi mumkin.

Мохиржан Шакиров, Шахноз Умарова, Аброр Рахимов

115-129

2026-03-17

ГОРМОНАЛЬНЫЕ НАРУШЕНИЯ КАК ФАКТОР НЕВЫНАШИВАНИЯ БЕРЕМЕННОСТИ (ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ)

Невынашивание беременности является одной из наиболее актуальных проблем современной репродуктивной медицины, встречаясь у 10–20% клинически распознанных беременностей. Существенную роль в его патогенезе играют эндокринные нарушения, включая недостаточность лютеиновой фазы, дисфункцию щитовидной железы, гиперандрогению и гиперпролактинемию. По современным данным, доля гормональных факторов составляет от 8 до 17% случаев невынашивания. Целью настоящего обзора явился анализ современных данных о роли гормональных нарушений в развитии репродуктивных потерь. Проведён анализ публикаций за последние 5–10 лет. Показано, что наиболее значимыми являются тиреоидные нарушения, дефицит прогестерона и метаболические эндокринопатии. Комплексная диагностика и персонализированная терапия позволяют повысить вероятность благоприятного исхода беременности.

Диляфруз Хасанова

130-135

2026-03-17

АЛГОРИТМ ОБСЛЕДОВАНИЯ И ВЕДЕНИЯ ПАЦИЕНТОК С НЕВЫНАШИВАНИЕМ БЕРЕМЕННОСТИ ПРИ ГОРМОНАЛЬНЫХ НАРУШЕНИЯХ

Невынашивание беременности является актуальной проблемой современной репродуктивной медицины и встречается у 10–20% клинически диагностированных беременностей. Существенную роль в его развитии играют гормональные нарушения, включая недостаточность лютеиновой фазы, тиреоидную дисфункцию, гиперпролактинемию и гиперандрогению. Целью настоящего исследования явилась разработка алгоритма обследования и ведения пациенток с невынашиванием беременности при эндокринных нарушениях на основе анализа современных международных рекомендаций и научных исследований. Проведён анализ литературных данных за 2018–2025 гг. Установлено, что современный подход основан на ранней диагностике (после двух потерь беременности), селективном гормональном скрининге и персонализированной терапии. Разработан алгоритм, включающий этапы диагностики, стратификации риска и выбора терапии. Применение алгоритмизированного подхода позволяет повысить эффективность ведения пациенток и снизить частоту репродуктивных потерь

Диляфруз Хасанова

136-141

2026-03-17

MORBIDITY IN PATIENTS WITH CARDIOVASCULAR DISEASE IN THE PRE-PANDEMIC AND PANDEMIC PERIODS: A CASE STUDY OF THE TASHKENT CITY POPULATION

Changes in the organization of hospital services and in the use of medical care by the population have had a great impact on the activities of hospitals, especially in the sectors dealing with noncommunicable diseases [7]. During the first wave of the pandemic (COVID-19), when hospital overload was at its highest, there was a significant drop in hospital admissions for acute cardiovascular diseases worldwide from 20.2% to 73% [4]. For example, France reported a 30% reduction in hospitalizations for myocardial infarction (MI) during the first month of national lockdown, which was introduced from March 17 to May 11, 2020 [6].

L.N. Tuychiyev, N.M. Nurillayeva, J.M. Zoxidov

142-148

2026-03-18

АНАЛИЗ РЕЗУЛЬТАТОВ РЕАБИЛИТАЦИИ ДЕТЕЙ С ДЕТСКИМ ЦЕРЕБРАЛЬНЫМ ПАРАЛИЧОМ (ДЦП)

Изучить эффективность применения, роботизированного реабилитационного тренажерного комплекса КРИСАФ в формировании двигательных навыков у детей с ДЦП. Материалы и методы: Проведена реабилитация с применением комплекса КРИСАФ у 15 больных в возрасте с 5 лет до 14 лет со спастической формой ДЦП, получавших стационарное лечение в Республиканской детской психоневрологической больницы им. У.Курбанова . Все дети занимались на комплексе КРИСАФ ежедневно по 30 минут, курс 10 занятий. Проводили общеклинические, неврологические и электрофизиологические методы исследования.

М.Н. Буриев, Ш.М. Гулямова

149-154

2026-03-18

ФАРҒОНА ВИЛОЯТИДА COVID-19 ДИАГНОСТИКАСИДА ГЕТЕРОГЕН ВАКЦИНАЦИЯНИНГ САМАРАДОРЛИГИНИ 2021-2022 ЙИЛЛАРДАГИ ТАҲЛИЛИ

COVID-19 пандемияси жаҳон соғлиқни сақлаш тизими олдига катта муаммолар қўйди. Инфекцияни эрта аниқлаш ва аҳолини самарали иммунлаштириш касаллик тарқалишини чеклашда асосий омил ҳисобланди. Ушбу коронавирус инфекциясини даволаш лаборатор диагностикаси, эпидемиологияси ва профилактикаси бўйича бир қатор олимлар илмий иш фаолиятини олиб боришди. Масаан куа чет давлатларХитой, Россия, Буюк Британия, Германия, Хиндистон ва шу қатори Ўзбекистонда хам касалликни олдини олиш бўйича бир қатор олимлар томонидан самарали илмий фаолият олиб боришмоқда. Ушбу тадқиқотда ПЦР диагностика усулининг аҳамияти ҳамда гетероген (аралаш) вакцинация стратегиясининг иммунологик самарадорлиги ўрганилди. Тадқиқода 2021–2022 йиллар тахлилили олиб борилиб, турли ёш гуруҳларида вакцинациядан кейинги иммун жавоб таҳлил қилинди. Натижалар гетероген вакцинацияда антитела миқдори юқори бўлишини кўрсатди. ПЦР тестлар инфекцияни эрта босқичда аниқлашда юқори сезувчанликка эга эканилини исботланди. Олинган натижалар эпидемиологик назоратни такомиллаштиришда муҳим аҳамиятга эгадир.

Нуритдинова Дилноза Юсуповна, Аминжон Сабдарович Неъматов

155-159

2026-03-23

МЕНИНГОКОКК ИНФЕКЦИЯСИНИНГ ЭПИДЕМИОЛОГИЯСИ, КЛИНИК КЕЧИШИ ВА ТАШХИСОТИНИНГ ЗАМОНАВИЙ ЖИҲАТЛАРИ

Мақолада катталар популяциясида менингококк инфекциясининг (МИ) замонавий хусусиятларининг ҳар томонлама таҳлили келтирилган. Эпидемиологик назорати ва халқаро тадқиқотлар маълумотларига асосланиб, касалланишнинг ҳозирги тенденциялари, ижтимоий омилларнинг роли (уюшган гуруҳлар, миграция) мавсумий учраш чачтатаси кўриб чиқилган. Клиник кечишнинг замонавий хусусиятлари, назофарингит ва менингококкемиядан йирингли менингит ва Waterhouse-Friderichsen синдроми билан фулминант шаклларгача батафсил тавсифланган. Касалликнинг бошланишида ўзгарувчанлиги, эрта ташхис қўйишдаги қийинчиликлар  геморрагик тошмаларнинг полиморфизмига ва ҳаёт учун хавфли асоратларнинг юқори хавфлиг (инфекцион токсик шок, DIC синдроми, мия шиши, кўп аъзолар етишмовчилиги) алоҳида эътибор қаратилган. Замонавий лаборатория диагностика усулларининг имкониятлари чекланган бўлиб (микроскопия, ПЗР, ИФА) таҳлил қилинишда, текширишнинг муҳим аҳамияти таъкидланади. Бирламчи тиббий ёрдам шифокорлари ва мутахассисларининг МИ бўйича ҳушёрлигини ошириш, хавф гуруҳларида эпидемиологик назорат ва иммунопрофилактикани яхшилаш зарурати асосланади.

Mustanov Azamat Yunusovich, Azadova Kamola Javlonbek qizi, Jo'rayeva Diyora Rustamjon qizi

160-168

2026-03-23

ВЛИЯНИЕ ОЗОНОТЕРАПИИ НА ЛАБОРАТОРНЫЕ ПОКАЗАТЕЛИ, СИСТЕМУ ГЕМОСТАЗА И УРОВЕНЬ С-РЕАКТИВНОГО БЕЛКА У БЕРЕМЕННЫХ С ПЛАЦЕНТАРНОЙ ДИСФУНКЦИЕЙ ИНФЕКЦИОННО-ВОСПАЛИТЕЛЬНОГО ГЕНЕЗА

Плацентарная дисфункция инфекционно-воспалительного генеза представляет собой одну из наиболее значимых причин осложнённого течения беременности, поскольку сопровождается нарушением маточно-плацентарного и фетоплацентарного кровообращения, изменением метаболической активности плаценты и повышением риска неблагоприятных перинатальных исходов. Хронический воспалительный процесс при данной патологии способствует формированию системных нарушений, затрагивающих как общее состояние беременной, так и функциональное состояние фетоплацентарного комплекса.Особое значение в механизмах развития плацентарной дисфункции имеют лабораторные признаки воспалительного ответа, сдвиги в системе гемостаза и изменения общеклинических показателей крови. Активация коагуляционного звена, повышение уровня С-реактивного белка, признаки анемического синдрома и воспалительной реакции отражают глубину патологического процесса и могут рассматриваться как важные критерии оценки тяжести состояния беременной и эффективности проводимой терапии.

М.А. Камолова, А.В. Ан

169-175

2026-03-23

ОЦЕНКА СОСТОЯНИЯ ЗДОРОВЬЯ ДЕТЕЙ, РОЖДЕННЫХ С ПОМОЩЬЮ ВСПОМОГАТЕЛЬНЫХ РЕПРОДУКТИВНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ

Вспомогательные репродуктивные технологии (ВРТ) являются важным инструментом преодоления бесплодия, однако их влияние на здоровье потомства остается предметом научных дискуссий. Целью данной работы является анализ современных данных о состоянии здоровья детей, рожденных с применением ВРТ, включая физическое, соматическое, когнитивное и психическое развитие. В статье рассмотрены особенности течения беременности, перинатальные исходы, частота врожденных аномалий, а также отдаленные последствия для здоровья. Проведен сравнительный анализ детей, зачатых естественным путем и с использованием ВРТ. Установлено, что большинство детей, рожденных после ВРТ, имеют сопоставимые показатели здоровья с общей популяцией, однако сохраняются определенные риски, связанные с факторами родительского здоровья и особенностями течения беременности

Х.Х. Хуснидинова, Д.Т. Ашурова

176-184

2026-03-24

НЕОНАТАЛЬНАЯ ЖЕЛТУХА: СОВРЕМЕННЫЕ ПОДХОДЫ К ДИАГНОСТИКЕ И ЛЕЧЕНИЮ

Неонатальная желтуха является одним из наиболее распространённых состояний в педиатрической практике, встречающимся более чем у половины новорождённых. Она обусловлена повышением уровня билирубина в крови вследствие физиологических и патологических процессов. В большинстве случаев желтуха носит транзиторный характер, однако при выраженной гипербилирубинемии существует риск развития билирубиновой энцефалопатии и других неврологических осложнений. В статье рассматриваются патогенез, классификация, факторы риска, современные методы диагностики и принципы лечения неонатальной желтухи. Особое внимание уделено своевременной диагностике и профилактике осложнений.

Назира Уразбаева

185-190

2026-03-24

СРАВНИТЕЛЬНАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА АКТИВНОГО И ПАССИВНОГО ДРЕНИРОВАНИЯ В ПОСЛЕОПЕРАЦИОННОМ ПЕРИОДЕ

Целью исследования стало сравнение эффективности активного и пассивного дренирования послеоперационной раны у пациентов Ферганского региона. В клиническое исследование включено 240 пациентов, оперированных по челюстно-лицевым, ортопедическим и абдоминальным показаниям. Установлено, что активное дренирование обеспечивает более выраженное снижение воспалительных маркеров, меньшую частоту сером и гематом, а также более короткий период пребывания в стационаре по сравнению с пассивным дренированием (р<0,05). Полученные данные подтверждают клиническое преимущество активной дренажной тактики в послеоперационной практике.

Элёр Шаматов

191-196

2026-03-26

ФАРМАЦЕВТИЧЕСКАЯ РАЗРАБОТКА СУБЛИНГВАЛЬНОЙ АЛЛЕРГЕН-СПЕЦИФИЧЕСКОЙ ИММУНОТЕРАПИИ НА ОСНОВЕ РЕГИОНАЛЬНО ЗНАЧИМЫХ ПЫЛЬЦЕВЫХ АЛЛЕРГЕНОВ

Аллергические заболевания, включая аллергический ринит, конъюнктивит и бронхиальную астму, являются распространённой хронической патологией, сопровождающейся значительным снижением качества жизни и высоким экономическим бременем. В условиях роста распространённости поллиноза особую актуальность приобретает разработка эффективных и безопасных методов терапии. Аллерген-специфическая иммунотерапия (АСИТ) является единственным методом лечения, воздействующим на патогенетические механизмы аллергии. В последние годы особое внимание уделяется сублингвальной форме АСИТ (СЛИТ), обладающей благоприятным профилем безопасности и удобством применения. Целью данной работы является анализ теоретических и технологических аспектов разработки сублингвальных лекарственных форм на основе регионально значимых аллергенов Узбекистана, таких как Artemisia и Chenopodium. Рассматриваются вопросы эпидемиологии, иммунологических механизмов, стандартизации аллергенов, выбора эксципиентов и технологических подходов к созданию лекарственной формы

Мадинахон Абдугофурова, Наргиза Азимова

197-211

2026-03-26

ОСОБЕННОСТИ ТЕЧЕНИЯ АБДОМИНАЛЬНОГО СИНДРОМА У ДЕТЕЙ С ДИСПЛАЗИЕЙ СОЕДИНИТЕЛЬНОЙ ТКАНИ

Представлены результаты изучения илеоцекальной рефлюксной болезни у детей, протекающей на фоне недифференцированной дисплазии соединительной ткани. Выявлен более выраженный абдоминальный болев ой синдром в правой подвздошной области в течении длительного времени у детей основной группы, которые сопровождались фенотипическими признаками дисплазии соединительной ткани. Выявлены воспалительные изменения верхних и нижних отделов желудочно-кишечного тракта. Илеоцекальная рефлюксная болезнь сочеталась с различными аномалиями развития сопровождающаяся постоянными рецидивирующим абдоминальным синдромом.

М.К. Шарипова

212-217

2026-03-30

SHIRIN KARTOSHKA (IPOMOEA BATATAS) HOSILDORLIGIGA BIOPREPARATLAR VA MINERAL O‘G‘ITLAR QO‘LLASHNING TA’SIRI (QORAQALPOG‘ISTON RESPUBLIKASINING O‘TLOQLI-ALLYUVIAL TUPROQLARI SHAROITIDA)

Mazkur maqolada Qoraqalpog‘iston Respublikasining o‘tloqli-allyuvial tuproqlari sharoitida shirin kartoshka (Ipomoea batatas) hosildorligiga biopreparatlar va mineral o‘g‘itlar qo‘llashning ta’siri chuqur tahlil qilindi. Tadqiqot jarayonida turli agrotexnik variantlar qo‘llanilib, ularning o‘simlik o‘sishi, hosildorlik ko‘rsatkichlari, ildiz mevalarning sifati hamda tuproq unumdorligiga ta’siri baholandi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, biopreparatlar va mineral o‘g‘itlarni kompleks qo‘llash hosildorlikni 70% gacha oshiradi, oziqa elementlarining o‘zlashtirilishini yaxshilaydi hamda tuproqning mikrobiologik faolligini kuchaytiradi. Shu bilan birga, iqtisodiy tahlillar natijasida biopreparat + 50% NPK varianti eng maqbul va samarali agrotexnologik yechim sifatida aniqlanadi.

Baltabaeva Gulshan Qannazarovna

218-221

2026-03-30

TROMBOTSITOPАTIYA BILAN BEMORLARDA MIOKARD INFARKTI KEYINGI UYQU BUZILISH HOLATLARI

Miokard infarkti  butun dunyo bo‘ylab o‘lim va doimiy nogironlikning asosiy sabablaridan biri bo‘lib qolmoqda. So‘nggi o‘n yil ichida tadqiqotchilar va klinitsistlar uyqu buzilishiga tobora ko‘proq e’tibor qaratmoqdalar, bu nafaqat infarkt yoki  insultning umumiy oqibati, balki uning rivojlanishi uchun mustaqil xavf omili bo‘lib xizmat qiladi[2] va reabilitatsion jarayonlarni va bemorlarning hayot sifatiga ta’sir qiladi. O‘tkir serebrovaskulyar  buzilish sifatida insult ko‘pincha uyqu buzilishiga olib keladi, shu jumladan uyqusizlik, gipersomniya, obstruktiv uyqu apnoesi (OUA) va uyqu-uyg‘onish siklini tartibga soluvchi miya tuzilmalarining shikastlanishi natijasida yuzaga kelgan haddan tashqari uyquchanlik bo‘lgan bemorlarda ­uyqusizlik, nafas olishning buzilishi va harakatlarning buzilishining turli shakllarining tarqalishi 51–75%ga yetadi.

Mamatqulova Feruza Xaydarovna, Majidova Taxsina, Rustamova Shoira, Jo‘raqulova Nozima, G‘ulomov Zaxriddin

222-228

2026-03-30

O‘TKIR O‘PKA KASALLIGI VA KAMQONLIKNING BIRGA KELISHI VA DAVOLASH TAMOYILLARI

O‘tkir obstruktiv o‘pka kasalligi (O‘OO‘K) tizimli yallig‘lanishning namoyon bo‘lishi va kasallikning kechishini kuchaytiruvchi omil hisoblanadi. Dunyo bo‘ylab chekishning ko‘payishi tufayli O‘OO‘Kning tarqalishi ortib bormoqda. Ba’zi hududlarda yog‘och, o‘t yoki boshqa organik materiallar kabi bioyoqilg‘idan keng foydalanish ham SOO‘K ning tarqalishiga yordam beradi. O‘OO‘K dan o‘lim darajasi tibbiy yordam ko‘rsatilmagan mamlakatlarda sog‘liqni saqlash qulayroq bo‘lgan mamlakatlarga qaraganda yuqori bo‘lishi mumkin. 2024 yilda O‘OO‘K butun dunyo bo‘ylab 3,7 million kishining o‘limiga sabab bo‘ldi va bu butun dunyodagi o‘limning uchinchi asosiy sababchisiga aylanmoqda. COVID-19 pandemiyasi O‘OO‘K bilan og‘rigan bemorlar uchun alohida xavf tug‘dirdi. O‘OO‘K va COVID-19 bilan og‘rigan bemorlarda o‘lim darajasi O‘OO‘K bo‘lmagan bemorlarda 16% ni tashkil etdi (3).

Mamatqulova Feruza Xaydarovna, Muminova Luiza Amin Qizi, Raxmonov Xusan Nusratovich, Xudoynazarova Go‘zal Zokir qizi, Pirmatov Odiljon Farxod O‘g‘li

229-238

2026-03-30

YALLIG‘LANISHLI O‘PKA KASALLIKLARI PATOGENEZIDA LEYKOTSITLARNING AHAMIYATI (ADABIYOTLAR SHARHI)

Immun va gemostatik tizimlarning o‘zaro ta’siri hozirgi vaqtda juda ko‘pchilikda ilmiy qiziqish uyg‘otmoqda. So‘nggi o‘n yillikda ularning turli kasalliklarda sinergik ta’siri haqida yangi ma’lumotlar olindi, bu esa " immunotromboz " atamasining paydo bo‘lishiga olib keldi. Yallig‘lanish va trombotik omillar o‘zaro faollashish va kuchayish qobiliyatiga ega. Organizmning antimikrob himoyasining hujayrali effektorlari hisoblangan trombotsitlar bu jarayonlarda alohida rol o‘ynaydi. Bu hujayralar patogen qon oqimiga kirgandan so‘ng unga birinchi bo‘lib javob beradi. Trombotsitlarning faollashishi patogenlarning to‘g‘ridan-to‘g‘ri yo‘q qilinishini, immun hujayralarining jalb qilinishini, infeksiya tarqalishining oldini olish uchun birlamchi tromblarning shakllanishini va koagulyatsiya tizimining boshlanishini ta’minlaydi. Biroq, faollashuv davom etganda, mikrotromboz nazoratsiz va qaytarib bo‘lmaydigan holga kelishi mumkin. Trombotsitlar disfunksiyasi organizmning infeksiyaga giperergik javobi va kasallikning og‘irligi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Birgalikda endotelial shikastlanish giperkoagulyatsiya va yallig‘lanish javobini kuchaytiradi va tizimli yallig‘lanish jarayonlarining xavfini oshiradi. Sharhda yuqumli va yallig‘lanishli o‘pka kasalliklari, shu jumladan destruktiv kasalliklarning patogenezida trombotsitlarning roli haqidagi mavjud ma’lumotlar o‘rganiladi

Mamatqulova Feruza Xaydarovna, Alijonova Moxina, Nurullayeva Gulshoda, To‘rayeva Xursanoy, Toshmurodov Asadbek

239-248

2026-03-30

ALKALOIDLARNING TUZILISHI VA BIOLOGIK FAOLLIGI

Mazkur maqolada alkaloidlarning kimyoviy tuzilishi, strukturaviy klassifikatsiyasi hamda biologik faolligi o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik chuqur tahlil qilinadi. Xususan, alkaloid molekulalarining geterotsiklik halqa tizimi, azot atomining mavjudligi, funksional guruhlarning joylashuvi va stereokimyoviy konfiguratsiyasi ularning farmakologik ta’sir mexanizmlariga qanday ta’sir ko‘rsatishi ilmiy asosda yoritiladi. Shuningdek, tuzilish–faollik munosabati (SAR) konsepsiyasi asosida alkaloidlarning retseptorlar bilan o‘zaro ta’siri, farmakokinetik xususiyatlari hamda tibbiyotdagi qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Natijada, alkaloidlarning molekulyar tuzilishi ularning biologik samaradorligini belgilovchi asosiy omil ekanligi asoslab beriladi.

Alauatdinova Ainagul Inyatdinovna, Nietova Aliya Polatovna, Erimbatova Dilnoza Nurulla qizi

249-252

2026-03-30

БУЙРАК ТОШ КАСАЛЛИКЛАРИНИ ДАВОЛАШДА ИШЛАТИЛАДИГАН ДОРИ ВОСИТАЛАРИНИ ҲОЗИРГИ КУНДАГИ ҲОЛАТИ ВА ИСТИКБОЛЛИ МУАММОЛАРИ

Буйрак-тош касаллиги-сийдик тизимида минерал тузлар кристалланиши натижасида конкрементлар ҳосил бўлиши билан тавсифланувчи полиэтиологик касалликдир. Ушбу мақолада унинг этиологияси ва патогенези, ривожланиш омиллари ҳамда даволашда қўлланиладиган фармакологик воситалар таҳлил қилинган. Шунингдек, доривор ўсимликлар асосидаги фитопрепаратларнинг таъсир механизмлари, фармакодинамик хусусиятлари ва клиник самарадорлиги илмий жиҳатдан ёритилган. Фитопрепаратлар нисбатан хавфсизлиги ва ножўя таъсирларининг камлиги билан ажралиб туради, шу боис нефролитиазни комплекс даволаш ва профилактикасида муҳим аҳамият касб этади.

Ташпулатова Н. Х. , Пазилбекова З. Т.

253-257

2026-03-30

GLITSIRRETIN KISLOTA/ΒETTA-SIKLODEKSTRIN INKLYUZIV KOMPLEKS SINTEZI VA UNING FIZIK-KIMYOVIY XOSSALARINI TAVSIFLASH

Glitsirretin kislota biologik faol triterpenoid birikma bo‘lib, uning suvda yomon eruvchanligi amaliy qo‘llanilishini cheklovchi asosiy omillardan biridir. Mazkur tadqiqotda glitsirretin kislota va β-siklodekstrin asosida inklyuziv kompleks sintez qilindi. Kompleks 1:1 molyar nisbatda eritma usulida, vakuum filtrlash va liofilizatsiya yordamida ajratib olindi. Olingan mahsulot oq rangli kukun ko‘rinishida bo‘lib, chiqish unumi 88,02% ni tashkil etdi. Kompleks hosil bo‘lishi IQ-spektroskopiya, kukunli rentgen difraktometrik va termogravimetrik tahlil usullari yordamida mexanik aralashma bilan qiyosiy solishtirib o‘rganildi. Tadqiqotlar funksional guruhlar tebranishlari, kristall tuzilish va termik xossalardagi o‘zgarishlarni ko‘rsatib, glitsirretin kislota molekulalarining β-siklodekstrin bo‘shlig‘iga inklyuziyalanishi natijasida supramolekulyar birikma hosil bo‘lganini tasdiqladi.

Shomurodova Mohinur Karom qizi, Hakimov Shavkat Davlat o‘g‘li, Boboyev Zufar Durmamat o‘g‘li, Sharipov Avez To‘ymurodovich

258-271

2026-03-30

СОСТОЯНИЕ ЗДОРОВЬЯ ШКОЛЬНИКОВ КАРАУЗЯКСКОГО РАЙОНА РЕСПУБЛИКИ КАРАКАЛПАКСТАН

В статье представлены результаты профилактического медицинского обследования школьников Караузякского района Республики Каракалпакстан – региона с неблагоприятной экологической ситуацией. Оценены распространённость и структура заболеваний среди учащихся школы № 32. Обследовано 54 школьника в возрасте 7–17 лет с применением клинических, лабораторных и рентгенологических методов. Установлено, что 94,4 % детей имеют различные заболевания, наиболее распространёнными из которых являются анемия, стоматологические нарушения, заболевания органов дыхания, эндемический зоб и паразитарные инвазии. Выявленные результаты подчёркивают необходимость комплексных санитарно-профилактических и социальных мер, направленных на улучшение здоровья детского населения региона

А.Н. Кусбатырова

272-276

2026-03-30

BOLALARDA UCHRAYDIGAN RAXIT KASALLIGINING ZAMONAVIY KLINIK KECHISHI

Ushbu maqolada bolalarda uchraydigan raxit kasalligining zamonaviy klinik kechishi, etiologiyasi, patogenezi hamda diagnostika va profilaktika masalalari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Avvalo, raxit kasalligining rivojlanishiga olib keluvchi asosiy omillar, jumladan D vitamini yetishmovchiligi, noto‘g‘ri ovqatlanish, quyosh nuri taqchilligi hamda metabolik jarayonlarning buzilishi o‘rganiladi. Shuningdek, kasallikning klinik bosqichlari, diagnostika usullari va davolash tamoyillari zamonaviy pediatriya nuqtai nazaridan yoritiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, raxit kasalligini erta aniqlash hamda profilaktik choralarni o‘z vaqtida amalga oshirish bolalar salomatligini saqlashda muhim ahamiyatga ega.

Ibraimova Durdana Allabergen qizi

277-281

2026-03-31

Barcha masalalarni ko'rish