АРАБ ТИЛИДА ШАРТ ЭРГАШ ГАПЛИ ҚЎШМА ГАПДА ШАРТ ФЕЪЛИ ВА ЖАВОБ ФЕЪЛИНИНГ ЎЗАРО БОҒЛАНИШ ХУСУСИЯТЛАРИ

Authors

  • Абдулазиз Рустамов Тошкент давлат шарқшунослик университети, катта ўқитувчиси Author

Keywords:

Синтаксис, наҳв, қўшма гап, шарт эргаш гап, эргаш гап (шарт), бош гап (жавоб), юклама, шарт феъли, шарт майли (жазм).

Abstract

Маълумки, турли тилларда эргашган қўшма гаплар, хусусан, шарт эргаш гапли қўшма гаплар ва уларни ифодалаш воситалари айнан бир хил эмас. “Ифода воситалари” деганда, аввало, феълнинг майлларини, шунингдек, боғловчи, юкламалари ва боғловчи ўрнидаги сўзларни тўғри қўллашни тушуниш керак. Бу турдаги мураккаб гапларда морфология ҳам, синтаксис ҳам бир-бири билан чамбарчас боғланган бўлади. Араб тили флектив тил бўлгани боис, унда морфология жуда ривожланган бўлиб, у бошқа тиллардан фарқли равишда синтаксис билан тенг ҳуқуқларга эга. Мақола муаллифи Ибн Ақийл қаламига мансуб “Шарҳу Ибн Ақийл ъала алфиййати Ибн Молик” асарининг таҳлили асосида араб тилидаги шарт эргаш гапларнинг тузилиши, улардаги бош ва эргаш гапдаги феълларнинг бир-бири билан боғланиш хусусиятлари ҳамда ушбу боғланишда юкламаларининг вазифаларини очиб бермоқда.

References

عباس حسن .النحو الوافى .الجزء الرابع. القاهرة: دار المعارف،1967.

علي الجارم، مصطفى أمين. النحو الواضح. الجزء الثاني. – مصر،القاهرة: دار المعارف، 1983.

أنطوان الدحداح. معجم قواعد اللغة العربية. – بيروت، 1992.

الشيخ مصطفى الغلايني. جامع الدروس العربية. بيروت، 1997.

فؤاد نعمة. ملخص قواعد اللغة العربية. – مصر: نهضة مصر، 2002.

حفني ناصف، محمد دياب، مصطفى طموم، محمد صالح. الدروس النحوية. – مصر، الإسكندرية: دار العقيدة، 2007.

Халидов Б.З. Учебник арабского языка. – Т., 1992.

Талабов Э. Араб тили дарслиги. – Т., 1993.

Иброҳимов Н., Юсупов М. Араб тили грамматикаси. – Т., 1997.

Ҳикматов А. Араб тили грамматикасидан сабоқлар. – Т., 2002.

Бекпулат С. Наҳв асослари. – Т., 2005.

Абдужабборов А. Араб тили дарслиги. – Т., 2007.

Ҳасанов М. Араб тили дарслари. – Т., 2016.

Гранде Б.М. Курс арабской грамматики в сравнительно-историческом освещении. – М., 2001

Габучян Г.М. Теория артикля и проблемы арабского синтаксиса. – М., 1972

Бобылева Э.П. Арабский язык в синтаксических конструкциях. – М., 2001

Юшманов Н.В. Грамматика литературного арабского языка. – М., 1985

Шагаль В.Э., Мерекин Н.М., Забиров Ф.С. Учебник арабского языка. – М., 1993

Лебедев В.Г., Тюрева Л.С. Практический курс арабского литературного языка. В 2-х ч. Ч.2. Нормативный курс. – М., 2005.

بهاء الدين عبد الله ابن عقيل العقيل الهمداني المصري. شرح ابن عقيل علي الفية ابن مالك. – القاهرة: مكتبة دار التراث، 2005.

Абдулазиз Мансур. Қуръони карим маъноларининг таржимаси. – Т., 2001.

Published

2022-12-08

How to Cite

АРАБ ТИЛИДА ШАРТ ЭРГАШ ГАПЛИ ҚЎШМА ГАПДА ШАРТ ФЕЪЛИ ВА ЖАВОБ ФЕЪЛИНИНГ ЎЗАРО БОҒЛАНИШ ХУСУСИЯТЛАРИ. (2022). Eurasian Journal of Social Sciences, Philosophy and Culture, 2(13), 35-42. https://in-academy.uz/index.php/EJSSPC/article/view/6905