ХОРАЗМНИНГ ЎРТА АСРЛАРДАГИ ҲАРБИЙ ТЕХНИК ҚУРИЛМАЛАРИ

Mualliflar

  • Бахыт Турганов Доцент НГПИ имени Ажинияза, кандидат исторических наук. Muallif
  • Нодирa Сатимовa Ассистент преподавателя НГПИ имени Ажинияза Muallif

;

Хоразм, ўрта асрлар, ҳарбий техник қурилмалар, манжаниқ, аррода ва тири чарх, Ануштакинлар сулоласи, Кот, Урганч, Амир Темур, ёзма манбалар, қуролсозлик, қалъалар, мудофа иншоотлари, темир дарвозалар.

Abstrak

Мақолада Хоразмнинг ўрта асрларга оид манжаниқ, аррода, тири чарх ва бошқада ҳарбий техник қурилмалари ўрганилган. Манбаларда илк ўрта аср Хоразм қалъаларида манжанақлар ишлатилганлиги келтирилган. Айниқса, Ануштагин ҳукмронлиги даврида Хоразм қўшинида ҳарбий техник қурилмалар кенг кўламда ишлатилган. Бу даврда қўшин таркибида ҳарбий юришлар даврида ҳарбий техник қурилмалаларни ясовчи қуролсоз ҳунармандлар гуруҳлари ҳам иштирок этишган. Хоразмнинг Кот ва Урганч қалъаларида XIV-XV асрларда ҳам мудофа мақсадида ҳарбий техник қурилмаларни ишлатиш давом этган. Манбалар таҳлили, Хоразм қалъалари ва қўшинида ривожланган ўрта асрларда ҳарбий техник қурилмалардан кенг кўламда фойдаланганликларини кўрсатади.

Iqtiboslar

Абдураззоқ Самарқандий. Матлаи саъдайн ва мажмаи баҳрайн. – Т. : «O’zbekiston». 2008.

Ан–Насави Мухаммад. Жизнеописание султана Джала ад–Дина Манкбурны /Пер. с араб. З.М.Буниятова. – Баку, 1973.

Белиницкий А.М, Маршак Б.И. Древнейшее изображение осадной машины в Средней Азии //Культура Востока. Древность и раннее средневековье. – Л., 1978.

Буниятов З.М. Военная организация государства Хорезмшахов (1097–1231г.) // Известия АН АзССР. Сер. История, философия, право.1982. № 1. –С. 85-¬95.

Буниятов З.М. Государство Хорезмшахов Ануштегинидов 1097–1231 г. – М: Наука, 1986. – 247 с.

Буниёдов 3. Ануштагин Хоразмшоҳлар давлати. (1097— 1231).— Тошкент. Ғ. Ғулом номидаги “Адабиёт ва санъат” нашр., 1998.

Греков Б.Д., Якубовский А.Ю. Олтин Ўрда ва унинг қулаши. –Тошкент. 1956.

Гулбоев Н.Н. Хива хонлиги ҳарбий кучлари ташкилий тузилмаси //Хоразм тарихи замонавий тадқиқотларда. –Тошкент–Урганч. 2018. – Б.91

Материалы по истории туркмен и Туркмении. – М.–Л., 1939. Т. I.

Мерям Гурбуз. Хоразмшоҳларда давлат ташкилоти, иқтисодий ва маданий ҳаёт// Назарбек Раҳим. таржимаси. –Урганч. Огаҳий. 2022.

Низомиддин Шомий. Зафарнома. -Тошкент. Ўзбекистон, 1996.

Муиниддин Натанзий . Мунтахаб ут-таворихи Муиний. / Форс тилидан таржима, сўз боши ва изоҳлар муаллифи - Ғулом Каримий - Т.: Ўзбекистон. 2011.

Ойдин Тонарий. Жалолиддин Хоразмшоҳ ва унинг даври. (Турк тилидан Бобохон Муҳаммад Шариф таржимаси). - Т.: Шарқ, 1999.

Фасиҳ Хавофий. Мужмали Фасиҳий: Фасиҳ тўплами / Фасиҳ Аҳмад ибн Жалолиддин Муҳаммад ал-Хавофий. Таржима, кириш, изоҳлар ва кўрсаткичлар Д.Ю. Юсупова. – Т.: “Фан”, 2018.

Хондамир Ғиёсиддин. Ҳабиб ус-сийар фи ахбори афроди башар / Форс тилидан таржима, муқаддима муаллифлари – Ж. Ҳазратқулов, И. Бекжонов, Изоҳлар муаллифлари – А. Аҳмедов, И. Бекжонов, – Т.: Ўзбекистон, 2013.

Ходжаниязов Ғ. Қадимги Хоразм мудофаа иншоотлари. - Т.: «O`zbekiston», 2007.

Ўзбек совет энциклопедияси. Жилд. 5 (индустриялаш -конкуренция). –Тошкент. 1974.

Шарафиддин Али Йаздий. Зафарнома. – Тошкент.: Шарқ, 1997.

Турганов Б.К., Алламбергенов С.К. Роль металлических предметов в изучении средневековых культурно–экономических связей Хорезма// Международный научный журнал «Символ науки». ISSN 2410–700X. – № 5 / 2021. –С.48–54.

Турганов Б.К., Даубаева Т.Т. Бронзовые зеркала Хорезма в период Золотой Орды// Международный научный журнал «Символ науки». ISSN 2410–700X. –№1/1. 2022.–С.23–29.

Турганов Б., Nurillaev J. Хоразмнинг архаик ва антик давр мураккаб камонлари// Междисциплинарный электронный научный журнал «Общество и инновации». Том 4 –№ 6 (2023): – Б.9-15. https://inscience. uz/index. Php /socinov/ index DOI: https:// doi. org/ 10.47689/ 2181–1415–vol4–iss6–pp9–15

Nashr qilingan

2025-05-29

Iqtibos keltirish tartibi

ХОРАЗМНИНГ ЎРТА АСРЛАРДАГИ ҲАРБИЙ ТЕХНИК ҚУРИЛМАЛАРИ. (2025). Yevroosiyo Ijtimoiy Fanlar, Falsafa Va Madaniyat Jurnali, 5(5), 131-138. https://in-academy.uz/index.php/EJSSPC/article/view/8318