XX ASR II YARMI OʻZBEK GʻAZALIYOTI TAKOMILIDA BADIIY SAN’ATLARNING OʻRNI
;
Gʻazal, ilmhoyi segona, ilmi badi’, kalomi jomi’, izdivoj, ibhom, ittifoq, radd.Abstrak
Mazkur maqola XX asr II yarmi oʻzbek adabiyotida yaratilgan ayrim gʻazallarning poetik aspektdagi tahliliga bagʻishlanadi. Sharq mumtoz poetikasining asosi boʻlgan ilmhoyi segona – ilmlar uchligi tarkibidagi ilmi badi’ning davr gʻazaliyoti taraqqiyotidagi ahamiyati ochib berilgan. Tashbih, talmih, tashxis, tazod (mutobaqa, tiboq, tatbiq, taqofu), husni ta’lil, irsoli masal, iyhom (tahyil, tavriya), tajnis, tanosub (muroat un-nazir, tavfiq, iytilof, talfiq), ishtiqoq kabi an’anaviy she’riy san’atlar bilan bir qatorda she’riyatda koʻp qoʻllangan, ammo kam ilmiy tahlil etilgan kalomi jomi’, izdivoj, ibhom, ittifoq, radd kabi badiiy san’atlar alohida tahlilga tortilgan. Gʻazallardagi ushbu san’atlarning qoʻllanilish darajasi belgilangan va bundan ba’zi gʻazallarning matla’dan maqta’ga qadar ma’lum she’riy san’at asosiga qurilgani aniqlandi. Yaratgan gʻazallari orqali shoirlarning salaflar an’anasiga qay darajada ergashgani va ularning novatorligi aniqlangan.
Iqtiboslar
Воҳидов Э. Ёшлик девони. – Т.: Ғафур Ғулом номидаги бадиий адабиёт нашриёти, 1969. – 146 б
Исҳоқов Ё. Ғазал. – Т.: Фан, 1978. – 160 б.
Исҳоқов Ё. Сўз санъати сўзлиги. Тўлдирилган ва тузатилган иккинчи нашр. – Т.: Ўзбекистон, 2014. – 318 б.
Мирзоев А.М. Рудаки и развитие газели в Х – ХV вв. – Сталинабад: ТаджикГосиздат, 1958. – 71 с.
Орипов А. Танланган асарлар. Тўрт жилдлик. Биринчи жилд – Т.: Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 2000. – 431 б.
Ҳабибий. Девон. – Т.: Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1975. – 535 б.
Ҳожиаҳмедов А. Шеърий санъатлар ва мумтоз қофия. – Т.: Шарқ НМК, 1998. – 158 б.
Ҳомидий Ҳ. ва бошқалар. Адабиётшунослик терминлари луғати. – T.: Ўқитувчи, 1967. – 293 б.
Ҳусайний А. Бадойиъу-с-санойиъ. Аруз вазни ва бадиий воситалар ҳақида. Тарж. А.Рустамов. – Тошкент: Ғафур Ғулом,1981. – 390 б.
Чархий. Девон. – Т.: Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1972. – 216 б.
Чустий. Садоқат гуллари. – Т.: Внешторгиздат, 1992. – 343 б.
Шайх Аҳмад ибн Худойдод Тарозий. Фунун ул-балоға. – Т.: Хазина, 1996. – 212 б.
Мамажонов З. Ўхшатиш асосидаги шеърий санъатларнинг назарий тавсифи ва таснифи. Филол. фан. бўйича фал. докт. (PhD) дисс. автореф. – Т., 2017. – 48 б.
Elektron adabiyotlar:
www.academia.edu
www.scholar.google.com
www.scopus.com
www.ziyonet.uz
