“SHAJARAYI TURK” ASARIDAGI ETNONIMLARNING LINGVISTIK-SEMANTIK TAHLILI
Keywords:
etnonim, “Shajarayi turk”, etnonimiya, oʻz qatlam, oʻzlashma qatlam, turkiy va moʻgʻul tillari, semantik tahlil, etnotoponimAbstract
Mazkur maqolada Abulgʻozi Bahodirxonning “Shajarayi turk” asaridagi etnonimlar lingvistik va semantik jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda asarda uchraydigan etnonimlar ikki asosiy guruhga – oʻz qatlamga mansub va oʻzlashma etnonimlarga ajratilib, ularning shakllanishi, semantik asoslari hamda tarixiy-lingvistik xususiyatlari yoritilgan. Maqolada etnonimlarning morfemik tuzilishi, fonetik oʻzgarishlari va semantik motivatsiyasi misollar asosida izohlanadi. “buzuq”, “uch oʻq”, “turqaq”, “xalaj” kabi oʻz qatlamga mansub etnonimlar tarixiy voqealar, ijtimoiy hodisalar va joy nomlari bilan bogʻlanib tahlil etilgan. Shuningdek, “doʻrman”, “burchigin”, “niyrun”, “barlas”, “arlat” kabi oʻzlashma etnonimlarning moʻgʻul tili bilan bogʻliqligi va ularning maʼno qatlamlari ilmiy jihatdan izohlangan. Shuningdek, etnonimlarning etnotoponimlar bilan uzviy bogʻliqligi va ularning xalq tarixiy xotirasini aks ettiruvchi vosita sifatidagi roli alohida taʼkidlangan.
References
Никонов В.А. Читателям. Этноними. – М.: Наука, 1970. – С.3–8.
Қораев С. Этнонимика. – Т.: Ўзбекистон, 1979. – Б.10-11.
Номинхонов С.Д. Монголские дементи в этнонимике и Узбекистана. – Элиста, 1962. Вып.2. – С.260.
Қораев С. Этнонимика. – Т.: Ўзбекистон,1979. – Б.10-11.
Дониёров Х. Ўзбек халқининг шажара ва шевалари. – Тошкент, 1968.
Histoire des Mogols et des Tatares par Aboul-Ghazi Behadour Khan, publiee, traduite et annotee par le Baron Desmaisons. I. Texte. St. Peterrsburg, 1871. – Б. 49.
Turibekov M. Shajarayi turk onomastikasi. – T.: Nodirabegim, 2020. – B. 61.
