SIGNAL TIZIMLARIDA SHOVQINNI KAMAYTIRISH

Authors

  • Islomov Asadbek Obidjon o‘g‘li FDTU, ATT fakulteti, Telekommunikatsiya muhandisligi kafedrasi o‘qituvchisi Author
  • Nosirjonov O’tkirjon Muhammadjon o‘g‘li FDTU, ATT fakulteti, Telekommunikatsiya yo‘nalishi talabasi Author

Keywords:

signalni qayta ishlash, shovqinni kamaytirish, raqamli filtrlar, veyvlet tahlili, SNR, adaptiv algoritmlar, spektral ayirish.

Abstract

Ushbu maqolada signal tizimlarida yuzaga keladigan shovqinlarni kamaytirish va signal-shovqin nisbatini (SNR) yaxshilash usullari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida klassik raqamli filtrlar, veyvlet o‘zgartirishlari va zamonaviy adaptiv filtrlash algoritmlarining samaradorligi o‘zaro solishtirilgan. Shuningdek, nutq signallarini tozalashda spektral ayirish usulining afzalliklari va cheklovlari ko‘rib chiqilgan. Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, gibrid usullarni qo‘llash dinamik shovqinli muhitda signal sifatini sezilarli darajada oshiradi. Maqola radioaloqa, tibbiy diagnostika va audio muhandislik sohasida ishlovchi mutaxassislar uchun mo‘ljallangan.

References

Gulyamov, S. S., & Xoldorov, B. B. (2021). Raqamli signallarga ishlov berish: Nazariya va usullar. Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti.

Mallat, S. (2009). A Wavelet Tour of Signal Processing: The Sparse Way. Academic Press.

Haykin, S. (2014). Adaptive Filter Theory. Pearson Education.

Ismatullaev, P. R., & Yusupov, A. S. (2020). Signal tizimlarida shovqinni o‘lchash va kamaytirish usullari. O‘zbekiston aloqa va axborotlashtirish jurnali, (3), 12-18.

Boll, S. (1979). Suppression of acoustic noise in speech using spectral subtraction. IEEE Transactions on Acoustics, Speech, and Signal Processing, 27(2), 113-120.

Widrow, B., & Stearns, S. D. (1985). Adaptive Signal Processing. Prentice-Hall.

Donoho, D. L. (1995). De-noising by soft-thresholding. IEEE Transactions on Information Theory, 41(3), 613-627.

Oppenheim, A. V., & Schafer, R. W. (2010). Discrete-Time Signal Processing. Pearson Higher Education.

Downloads

Published

2026-04-30

How to Cite

SIGNAL TIZIMLARIDA SHOVQINNI KAMAYTIRISH. (2026). Science and Innovation, 4(31), 130-135. https://in-academy.uz/index.php/SI/article/view/39156