O‘ZBEKISTON BOG‘DORCHILIK SEKTORIDA SUV XO‘JALIGINING IQTISODIY SAMARADORLIGI
;
Suv xo‘jaligi, bog‘dorchilik, iqtisodiy samaradorlik, sug‘orish, O‘zbekiston, barqarorlik, agroiqtisodiyotAbstrak
Suv xo‘jaligi O‘zbekiston bog‘dorchilik tarmog‘ining iqtisodiy barqarorligi va unumdorligini ta’minlashda markaziy o‘rin tutadi. Mamlakat iqlim o‘zgarishi, eskirgan sug‘orish tizimlari va qishloq xo‘jaligi tarmoqlaridagi raqobat tufayli suv tanqisligi ortib borayotgan bir paytda suvdan foydalanish samaradorligini optimallashtirish dolzarb ustuvor vazifaga aylandi. Ushbu maqola Oʻzbekiston bogʻdorchilik sohasida suv xoʻjaligining iqtisodiy samaradorligini siyosat asoslari, texnologik innovatsiyalar va institutsional islohotlarni kompleks tahlil qilish orqali koʻrib chiqadi. Tadqiqot takomillashtirilgan sug‘orish texnologiyalari, suv narxini belgilash mexanizmlari va fermerlarni o‘qitish dasturlarining hosildorlik va rentabellikka ta’sirini baholash uchun xalqaro va mintaqaviy tadqiqotlardan olingan dalillarni sintez qiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, sug‘orish infratuzilmasini modernizatsiya qilish, tomchilatib sug‘orish tizimlarini targ‘ib qilish va suv boshqaruvini kuchaytirish suv yo‘qotishlarini 40 foizgacha kamaytirish, hosildorlik samaradorligini 25-30 foizga oshirish va fermerlarning daromadlari barqarorligini oshirish imkonini beradi. Hujjat xulosasiga ko‘ra, suvni samarali boshqarish nafaqat texnik masala, balki O‘zbekiston bog‘dorchiligida uzoq muddatli barqarorlikni ta’minlash uchun muvofiqlashtirilgan, ko‘p tarmoqli yondashuvni talab qiluvchi iqtisodiy va institutsional muammodir.
Iqtiboslar
Asian Development Bank. (2022). Water and Agriculture in Central Asia: Challenges and Opportunities. ADB Publications.
Eren, B., Akpinar, H., & Dalgic, A. (2018). Economic impacts of water pricing reforms in irrigated agriculture. Journal of Water Policy, 20(3), 421–436
FAO. (2021). Irrigation efficiency and agricultural productivity in Central Asia. Food and Agriculture Organization of the United Nations
ICARDA. (2020). Digital irrigation management in Uzbekistan. International Center for Agricultural Research in the Dry Areas.
Khodjaniyazov, F., Toderich, K., & Akhmedov, R. (2020). Efficiency of drip irrigation for vegetable crops in the Fergana Valley. Central Asian Journal of Agronomy, 12(2), 56–65.
Mukhamedova, N., & Wegerich, K. (2021). The performance of Water User Associations in Uzbekistan: Institutional barriers and governance gaps. Water Alternatives, 14(1), 25–45.
Sehring, J. (2020). Water governance reform in post-Soviet Central Asia. Environmental Policy and Governance, 30(2), 75–89.
Toderich, K., Ismail, S., & Abdullaev, I. (2019). Soil and water management strategies for sustainable horticulture in arid Central Asia. Agricultural Water Management, 217, 155–164.
