POLIFONIK ROMAN SIFATIDA “MEHROBDAN CHAYON”: QAHRAMONLAR ORASIDAGI NUTQIY KONTRASTLAR
;
Abdulla Qodiriy, polifoniya, idiolekt, nutq kontrasti, «Mehrobdan chayon», diskurs-pragmatika, korpus lingvistikasi.Abstrak
Mazkur tezisda Abdulla Qodiriyning «Mehrobdan chayon» romani polifonik asar sifatida talqin etilib, undagi qahramonlar nutqining o‘zaro kontrasti va ularning ijtimoiy-psixologik funksiyalari tahlil qilinadi. Bakhtinning polifoniya konsepsiyasiga tayanib, asarda turli ijtimoiy qatlam hamda dunyoqarashga mansub personajlarning idiolektlari, stilistik usullari va kod-almashish holatlari chuqur ko‘rib chiqildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Qodiriy har bir qahramonning idiolektini ma’lum ijtimoiy stereotip va davr ruhi bilan uyg‘unlashtirishga erishadi; individual nutqiy rang-baranglik esa asardagi tarixiy kolorit, ideologik qatlamlar va muallif pozitsiyasini yoritishga xizmat qiladi. Shunday qilib, «Mehrobdan chayon» o‘z davri uchun xos bo‘lgan kollektiv til manzarasini individuallashtirilgan ovozlar orkestri orqali estetik yaxlitlik darajasiga ko‘taradi.
Iqtiboslar
Қодирий А. Меҳробдан чаян. – Самарқанд : Ўзфан, 1929. – 256 б.
Бахтин М. М. Проблемы поэтики Достоевского. – 5-изд. – М. : Русские словари, 2000. – 351 с.
Турсунова Ф. Г. Абдулла Қодирий асарларида монолог нутқининг поэтик вазифаси // International Journal of Psychosocial Rehabilitation. – 2019. – Т. 23, № 3. – Б. 170–174.
Ишчанов М. «Меҳробдан чаян» романи психолингвистик таҳлили // Central Asian Dialectology. – 2025. – Т. 4, № 2. – Б. 22–33.
Исмаилов С. Абдулла Қодирий: адабий мерос. – Т. : Фан, 2018. – 312 б.
Мирвалиев С. Абдулла Қодирийнинг тарихи романлари. – Т. : Ўзбекистон, 2010. – 280 б.
Jalolov F. Transformation of Uzbek Historical Novel from Qodiriy to Ayubov // Bulletin of National University of Uzbekistan. – 2024. – Vol. 4, No. 2. – P. 110–125.
Kudratov K. Uzbek Prose in the 1920s: Individual Speech and Social Voice. – Bukhara : BukDU Press, 2022. – 198 p.
Yusupova N. Dialogical Harmony in Jadid Literature // Western European Journal of Linguistics and Education. – 2024. – No. 5. – P. 67–79.
Tokhtakhodjaeva Z. Dialog Structures in A. Qodiriy’s Works. – T. : Tashkent State University Press, 2021. – 210 p.
