KONSEPTNING LISONIY VOQELANISHI
;
konsepti, ko‘chma ma’no, kognitiv lingvisika, mental tuzilma, lisoniy voqelanish.Abstrak
Dastlabki oʼrinda konseptning lisoniy moddiylashuvi ong va til tizimi oʼrtasidagi hamkorlikning mahsuli ekanligini unutmaslik kerak. Oldin aytilganidek, konsept shakllanishining boshlangʼich nuqtasi voqelik boʼlagi (predmet) haqidagi tasavvur – obrazning yuzaga kelishidir. Bu obraz oddiy sxema yoki shakl boʼlib qolmasdan, balki mazmunli hodisadir. Boshqacha aytganda, subyekt obrazning oddiy shaklini koʼrmaydi yoki uning mazmunini idrok qilmaydi, u mazmunli obrazni idrok etadi. Xuddi shu mazmunli obraz lisoniy belgiga aylanadi va bu belgi maʼnosining oʼzagini tashkil qiladi. Lekin voqelik – ong – lisoniy belgi oʼrtasidagi bunday uzviylikni oddiy takrorlash koʼrinishida talqin etmaslik kerak. Chunki ong voqelikni lisoniy belgi vositasida oddiygina aks ettirmaydi, balki subyekt uchun muhim boʼlgan belgi-xususiyatlarni ajratadi hamda ular asosida idrok etilayotgan obyekt (predmet, hodisa) ning namunaviy modelini yaratadi.
Iqtiboslar
Gile, D. Basic concepts and models for translator and interpreter training / D. Gile. –Amsterdam ; Philadelphia : John Benjamins Publishing Company, 1995.
Miller G.A. Images and models, similes and metaphors // Metaphor and Thought. - Cambridge: Cambridge University Press, 2005.
Safarov. Sh. Kognitiv tilshunoslik. “Sangzor” nashriyoti. Jizzax -2006. 21-b
Slyshkin, Gennady G. (2001). Kontseptologicheskiy analiz institutsional’nogo diskursa (Conceptual analysis of institutional discourse). Moscow: Shkola.
Арутюнова Н. Д. Введение // Логический анализ языка. Ментальные действия. М.: Наука, 1993.
Воркачев С. Г. Концепт счастья в русском языковом сознании: опыт лингвокультурологичес-кого анализа. Краснодар: техн. Ун-т Кубан. Гос. Ун-та, 2002.
Выготский Л.С. Мышление и речь / Л.С. Выготский. – М.: Лабиринт, 1999.
Залевская А.А. Психолингвистический подход к проблеме концепта // Методические проблемы когнитивной лингвистики. – Воронеж: Изд-во Воронеж. ун-та, 2001.
Кондильяк И. Соченения. Т.I. М.: Мысль. 1980.
Кубрякова Е.С. и др. Краткий словарь когнитивных терминов. – М.: МГУ, 1996.
Кубрякова Е.С. Концепт // Е. С. Кубрякова, В. З. Демьянков, Ю. Г. Панкрац, Л. Г. Лузина. Краткий словарь когнитивных терминов. – М. : Изд-во Моск. Ун-та, 1997.
Леонтович, О. А. Методы коммуникативных исследований / О. А. Леонтович. – М. : Гнозис, 2011.
Леонтьев А.А. Языковое сознание и образ мира // Язык и сознание: парадоксальная рациональность. – М.: РАН. Ин-т языкознания, 1993.
Лихачев Д.С. Логический анализ языка. Культурные концепты. М., 1991.
Лурия А.Р. Язык и сознание. – М.: Изд-во МГУ, 1979.
Ляпин С. Х. Концептология: к становлению подхода // Концепты. Вып. I. Архангельск, 1997.
Нерознак В.П. От концепта к слову: к проблеме филологического концептуализма // Вопр. филологии и методики преподавания иностранных языков. Омск, 1998.
Соломоник А. Семиотика и лингвистика. - М.: Молодая гвардия, 1995.
Степанов Ю.С. Константы. Словарь русской культуры. Опыт исследования. М., 1997.
Телия В.Н. Русская фразеология. Семантический, прагматический и лингвокультурологический аспекты. М., 1996.