NUTQ NUQSONLARI VA ULARNING BARTARAF ETISH YO‘LLARI

Mualliflar

  • Sakina Abdullajonova 32-sonli iqtisoslashtirilgan maktab internat o'qituvchisi Muallif

;

nutq nuqsonlari, fonologik buzilish, duduqlanish, dizartriya, apraksiya, logopediya, diagnostika, reabilitatsiya, ikki tillilik, AAC.

Abstrak

Maqolada nutq nuqsonlarining kelib chiqish mexanizmlari, tasnifi, diagnostika yondashuvlari va korreksion-pedagogik hamda klinik reabilitatsiya strategiyalarining ilmiy asoslari yoritiladi. Adabiyotlar sharhi va amaliy tajriba umumlashtirishga tayangan holda, artikulyatsion-fonologik buzilishlar, dizartriya, apraksiya, duduqlanish, klattering, rinolaliya, afaziya hamda ikki tillilik sharoitida uchraydigan nutq rivojlanishi kechikishlari kabi holatlarning psixolingvistik, neyropsixologik va audiologik omillar bilan o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilinadi. Tadqiqot dizayni sifatida tizimli adabiyotlar sharhi, klinik-amaliy kuzatishlar va ta’lim muassasalari sharoitida olib borilgan logopedik mashg‘ulotlar monitoringi tanlandi; qo‘llanilgan metodlar tarkibida standartlashtirilgan skrining, fonetik-fonologik tahlil, akustik kuzatish, motor rejalashtirishni baholash, shuningdek, oqilona dalillarga asoslangan terapiya protokollari monitoringi mavjud. Natijalarda zamonaviy yondashuvlar – fonologik sikllar, minimal juftliklar, yadro lug‘at interven­siyasi, motor nutq uchun sensor-motor qo‘llab-quvvatlash, duduqlanishda erta yosh uchun Lidcombe, o‘smir va kattalarda xulq-atvor-terapevtik va nutq tezligini modulyatsiya qiluvchi dasturlar, AAC (augmentativ va alternativ kommunikatsiya), oilaviy-partnerlik va inkluziv sinf hamkorligi – samarali deb baholanadi.

Iqtiboslar

Всемирная организация здравоохранения. Международная классификация болезней 11-го пересмотра (МКБ-11). — Женева: ВОЗ, 2019.

American Speech-Language-Hearing Association. Scope of Practice in Speech-Language Pathology. — Rockville, MD: ASHA, 2016.

American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed., Text Revision (DSM-5-TR). — Washington, DC: APA, 2022.

Bowen C. Children’s Speech Sound Disorders. 2nd ed. — Oxford: Wiley-Blackwell, 2015.

Rvachew S., Brosseau-Lapré F. Developmental Phonological Disorders: Foundations of Clinical Practice. — San Diego: Plural Publishing, 2012.

Yairi E., Seery C. Stuttering: Foundations and Clinical Applications. — Boston: Pearson, 2011.

Onslow M., Packman A., Harrison E. The Lidcombe Program of Early Stuttering Intervention. — Austin, TX: Pro-Ed, 2003.

Bothe A.K., Davidow J.H., Bramlett R.E., Ingham R.J., Ingham J.C. Evidence-Based Treatment of Stuttering. — New York: Routledge, 2006.

Enderby P., Palmer R. Therapy Outcome Measures for Rehabilitation Professionals. — Oxford: Wiley-Blackwell, 2008.

Kohnert K. Language Disorders in Bilingual Children and Adults. 2nd ed. — San Diego: Plural Publishing, 2013.

Волкова Г.А. Логопедия. — Москва: Владос, 2007.

Филичева Т.Б., Чиркина Г.В. Основы логопедии. — Москва: Академия, 2001.

Левина Р.Е. Нарушения речи у детей. — Москва: Просвещение, 1968.

Лопатина Л.В. Логопедическая ритмика. — Санкт-Петербург: Речь, 2004.

Журба Е.В., Мастюкова Е.М. Нарушения речи у детей: Диагностика и коррекция. — Москва: МЕДпресс, 2000.

RCSLT (Royal College of Speech & Language Therapists). Communicating Quality 3: RCSLT’s Guidance on Best Practice in Service Organisation and Provision. — London: RCSLT, 2006.

Pennington L., Miller N., Robson S. Speech Therapy for Dysarthria in Children With Cerebral Palsy. — London: Mac Keith Press, 2009.

Ball M.J., Code C. Instrumental Clinical Phonetics. — New York: Whurr Publishers, 1997.

Nashr qilingan

2025-08-31

Iqtibos keltirish tartibi

NUTQ NUQSONLARI VA ULARNING BARTARAF ETISH YO‘LLARI. (2025). Yosh Olimlar, 3(30), 26-30. https://in-academy.uz/index.php/YO/article/view/29821