POSTSTRUKTURALIZM NAZARIYASI ASOSIDA O‘ZBEK NASRINING TAHLILI
Abstract
Poststrukturalizm XX asrning ikkinchi yarmida shakllangan eng muhim g‘oyaviy-nazariy yo‘nalishlardan biridir. Bu yo‘nalish, asosan, strukturalizm tamoyillariga tayanib, biroq ularni tubdan qayta ko‘rib chiqadi, hatto tanqid ostiga oladi. Poststrukturalistlar nazarida matn, til va ma’no qat’iy chegaralarga ega bo‘lmagan, o‘z-o‘zini qayta yozuvchi, ochiq tizimdir. Shu bois, poststrukturalizm nazariyasi adabiyotshunoslikda an’anaviy, qat’iy mazmun markaziga ega bo‘lgan yondashuvlardan farqli ravishda, matnni ko‘p talqinli, ochiq va dinamik jarayon sifatida ko‘radi. Rolan Bart, Jak Derrida, Mishel Fuko, J. Kristeva, M. Blansho singari mutafakkirlar ushbu yondashuvning asoschilaridir. Ularning qarashlari adabiy matnni o‘rganishda yangi paradigmani shakllantirdi: muallif endi yagona ma’no yaratuvchi emas, o‘quvchi esa passiv qabul qiluvchi emas, balki matn bilan birga ma’no yaratuvchi faol subyektdir.
References
Barthes, R. The Death of the Author. — London: Fontana, 1977.
Derrida, J. Of Grammatology. — Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1976.
Foucault, M. What Is an Author? — Paris, 1969.
Kristeva, J. Desire in Language: A Semiotic Approach to Literature and Art. — Columbia University Press, 1980.
Blanchot, M. The Infinite Conversation. — University of Minnesota Press, 1993.
Isajon Sulton. Ruhlar isyoni. — Toshkent: Sharq, 2008.
Xurshid Do‘stmuhammad. Jimjitlik. — Toshkent, 2010.
Ulug‘bek Hamdam. Muvozanat. — Toshkent: Yangi asr avlodi, 2015.
Erkin A’zam. Mir v odnom okne. — Toshkent, 2017.
Karimov, S. Zamonaviy o‘zbek adabiyotida postmodern tafakkur. — Toshkent: Fan, 2021.
