KIMYO TA’LIMIDA VIRTUAL LABORATORIYALAR IMKONIYATLARI

Authors

  • Maxliyoxon Olimjonova Author
  • Munisa Bahromjonova Author
  • Nozima Mirzatolibova Author

Abstract

Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining ta’lim tizimiga jadal kirib kelishi natijasida fanlarni o‘qitishda innovatsion yondashuvlar muhim ahamiyat kasb etmoqda. Xususan, kimyo ta’limida virtual laboratoriyalardan foydalanish o‘quv jarayonini interaktiv va samarali tashkil etishga keng yo‘l ochmoqda. Ushbu tadqiqotda kimyo fanini o‘qitishda virtual laboratoriyalarning ilmiy-didaktik asoslari, ularning o‘quvchilarning nazariy bilimlarini amaliy ko‘nikmaga aylantirishdagi roli, bilim olishdagi faollik va mustaqil fikrlashga ta’siri yoritilgan. Virtual laboratoriyalar real laboratoriya sharoitidagi xavf-xatarlarni bartaraf etib, kimyoviy reaksiyalar, tajribalar va moddalarning xossalarini xavfsiz, ekologik toza va tejamkor usulda o‘rganishga imkon beradi. Bundan tashqari, u o‘quvchilarga turli eksperimentlarni takroran bajarish, xatolar ustida ishlash, murakkab tajribalarni modellash orqali chuqur bilim hosil qilishga yordam beradi. Tadqiqotda shuningdek, mavjud virtual platformalar (PhET, ChemCollective, Labster va boshqalar) tahlil qilinib, ularning o‘ziga xos imkoniyatlari va didaktik ustunliklari ko‘rsatib berilgan. Yakunda virtual laboratoriyalar orqali kimyo fanini o‘qitishning zamonaviy strategiyasi, metodik tavsiyalar hamda kelgusidagi rivojlanish yo‘nalishlari aniqlangan.

References

Makransky, G., Terkildsen, T. S., & Mayer, R. E. (2021). Adding immersive virtual reality to a science lab simulation causes more presence but less learning. Learning and Instruction, 60, 225–236. https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2021.101293

Moore, E. B., Chamberlain, J. M., Parson, R., & Perkins, K. K. (2020). PhET Interactive Simulations: Transformative tools for teaching chemistry. Journal of Chemical Education, 91(8), 1191–1197. https://doi.org/10.1021/ed500484p

Yaron, D., Karabinos, M., Lange, D., Greeno, J. G., & Leinhardt, G. (2018). The ChemCollective–Virtual labs for introductory chemistry courses. Science, 323(5910), 122–124. https://doi.org/10.1126/science.1164533

OECD. (2020). Education responses to COVID-19: Implementing a way forward. OECD Publishing. https://www.oecd.org/education/

Labster. (2023). Virtual labs for science education. Retrieved from https://www.labster.com

PhET Interactive Simulations. (2023). University of Colorado Boulder. Retrieved from https://phet.colorado.edu

ChemCollective. (2023). Online resources for teaching chemistry. Carnegie Mellon University. Retrieved from https://chemcollective.org

O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. (2022). Raqamli ta’lim strategiyasi: 2022–2026. Toshkent: XT vazirligi nashriyoti.

Yusupova, M., & Kadirova, N. (2021). Virtual laboratoriyalarning o‘quv jarayonidagi ahamiyati. Kimyo va biologiya ta’limi, 3(2), 55–60.

UNESCO. (2021). Education in a post-COVID world: Nine ideas for public action. Paris: UNESCO Publishing.

Published

2025-07-07

How to Cite

KIMYO TA’LIMIDA VIRTUAL LABORATORIYALAR IMKONIYATLARI. (2025). New Uzbekistan Journal of Academic Research, 2(7), 11-16. https://in-academy.uz/index.php/YOITJ/article/view/38442