"SHIRINLIKLAR (SUNʼIY VA TABIIY SHIRINLOVCHILAR) NING INSON ORGANIZMGA TAʼSIR"
;
Shirinliklar, sunʼiy shirinlovchilar, aspartam, sukraloza, stevia (steviol glikozidlar), metabolizm, ichak mikrobiotasi glyukoza tolerantligi, yurak-qon tomir kasalliklari, kognitiv pasayish, bioetika va oziq-ovqat xavfsizligi.Abstrak
Ushbu maqola sunʼiy va tabiiy shirinlovchilarning (aspartam, sukraloza, saksarin, acesulfam-K, steviol glycosidlar, polialkohol — eritritol, sorbitol va boshq.) metabolizm, ichak mikrobiotasi, glyukoza tolerantligi, kardiovaskulyar xavflar, nevrokognitiv taʼsirlar va saraton bilan bogʻliq tadqiqot natijalarini tahlil qiladi. Maqolada yangi meta-tahlillar, reglament hujjatlari va so‘nggi kuzatuv tadqiqotlari asosida xavf va foyda muvozanati muhokama qilinadi. (Manbalar: IARC/WHO, EFSA, so‘nggi tizimli sharhlar va meta-tahlillar).
Iqtiboslar
Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (WHO), Xalqaro saraton tadqiqot agentligi (IARC). Aspartam xavfi va baholash natijalari. Jeneva, 2023.
Yevropa oziq-ovqat xavfsizligi agentligi (EFSA). Steviol glikozidlar qoʻshimchasi xavfsizligini baholash bo‘yicha xulosa. Bryussel, 2023.
Conz A. va boshqalar. Sunʼiy shirinlovchilarning ichak mikrobiotasiga taʼsiri: tizimli sharh. Oziq-ovqat va sogʻliq jurnali, 2022.
Chen Z., Qin Y. va boshqalar. Sunʼiy shirin ichimliklar isteʼmoli va yurak-qon tomir o‘lim xavfi o‘rtasidagi bogʻliqlik: meta-tahlil. Xalqaro epidemiologiya jurnali, 2024.
Sunʼiy shirinlovchilar va kognitiv pasayish xavfi: kuzatuv tadqiqotlari asosida yangiliklar. Nevrologiya jurnali sharhi, 2025.
Karimov Sh., Abdullayeva D. Farmatsevtik oziq-ovqat qoʻshimchalari va ularning xavfsizligi. Toshkent: “Fan va taraqqiyot” nashriyoti, 2021.
Usmonova N. Oziq-ovqat bioximiyasi va oziq-ovqat xavfsizligi. Toshkent: OʻzMU nashriyoti, 2020.
