TIBBIYOTDA ISHLATILADIGAN EFIR MOYLAR: O’SIMLIK MANBALARI VA FARMAKODINAMIKASI
Abstrak
Efir moylari – bu o’simliklardan distillatsiya ya’ni suyuqlik aralashmalarini ularning qaynashi haroratidagi farqiga asoslanib ajratish usuli hisoblanadi. Presslash yoki eritmalar yordamida ajratib olinadigan, uchuvchan hidli va biologik faol moddalardir. Ular qadimdan xalq tabobatida va hozirgi kunda ham zamonaviy farmasevtikada ham keng qo’llanilib kelinmoqda. Tibbiyotda efir moylari asosan antiseptik, yallig’lanishga qarshi, tinchlantiruvchi, analgetik va immunitetni rag’batlantiruvchi xossalar uchun ishlatiladi. Bu maqolada asosan, efir moylarining o’simlik manbalari, ularning kimyoviy tarkibi va farmodinamika xususiyatlari tahlil qilinadi. Efir moylari inhalatsiya, teriga surish, orali qabul qilish orqali organizmga kiradi. Ular odatda tez so’riladi, qarshi metabolizatsiyalanadi va ko’pincha nafas bilan yoki siydik orqali chiqarib yuboriladi.
Iqtiboslar
Karimov B.M, Raximo A. M. Farmakognoziya – Toshkent: “O’zbekiston milliy ensiklopediyas” nashriyoti, 2021 – 412 bet.
Saidova M.Yu. Fitoterapiya asoslari - Toshkent “Ibn Sino nomidagi Tibbiyot nashriyoti: 2022,
Xolmatova N.A. Dori o’simliklar va ularning biologik faol moddalari – Toshkent: “Fan va texnologiya “2020.
Abdullayeva S.M. Toshpo’latova G.X. Tibbiyotda ishlatiladigan efir moylari va ularning xususiyatlari – Toshkent “Tibbiyot” 2019.
Jo’rayeva A.A, Eshmamatov S.S, Dorivor o’simliklar va xalq tabobati – Toshkent “Yangi asr avlodi” – 2018.
