ERTA YOSHDAGI DUDUQLANISHNI ANIQLASH VA OLDINI OLISH USULLARI
Ключевые слова:
duduqlanish, erta tashxis, logopediya, nutq buzilishi, profilaktika, psixologik muhit.Аннотация
Erta yoshdagi duduqlanishni aniqlash va oldini olish usullari mavzusidagi ushbu maqolada bolalarda 2–6 yosh oralig‘ida uchraydigan nutq buzilishlarining eng muhim turlaridan biri — duduqlanishning erta tashxislash va profilaktika masalalari yoritiladi. Erta aniqlash duduqlanishning kuchayib ketishini oldini olishda muhim ahamiyatga ega. Tadqiqotda ota-onalarning bolaning nutq rivojlanishidagi kichik og‘ishlarni sezish qobiliyati, logopedik skrining testlari, pediatr va nevropatolog ko‘rigidan o‘tish zarurati tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada duduqlanishga olib keluvchi asosiy omillar — genetik moyillik, asab tizimi yetilmaganligi, psixologik travmalar va oiladagi stress omillari chuqur o‘rganiladi. Oldini olish bo‘yicha tavsiyalar sifatida bolaga tinch psixologik muhit yaratish, to‘g‘ri nutqiy muhitni shakllantirish, vizual va eshitish stimullari balansini ta’minlash, logopedik mashg‘ulotlar va nafas mashqlarini muntazam o‘tkazish kabi metodlar taklif etiladi. Ushbu maqola logopedlar, psixologlar, pediatrlar, tarbiyachilar va ota-onalar uchun amaliy qo‘llanma vazifasini bajaradi. Tadqiqotning maqsadi — duduqlanishni erta bosqichida aniqlab, uning surunkali shaklga o‘tishini to‘xtatish.
Библиографические ссылки
Andrews, G., Guitar, B., & Howie, P. (1980). Meta-analysis of the effects of stuttering therapy. Journal of Speech and Hearing Disorders, 45(3), 287–307.
Bloodstein, O., & Bernstein Ratner, N. (2008). A Handbook on Stuttering (6th ed.). Clifton Park, NY: Delmar Cengage Learning.
Conture, E. G. (2001). Stuttering: Its Nature, Diagnosis, and Treatment. Boston: Allyn & Bacon.
Guitar, B. (2013). Stuttering: An Integrated Approach to Its Nature and Treatment (4th ed.). Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins.
Yaruss, J. S., & Reardon-Reeves, N. (2010). Early Childhood Stuttering Therapy: A Practical Guide. Austin, TX: Pro-Ed.
Жарков, С. И. (2015). Логопедия: Основы теории и практики. Москва: Владос.
Савченко, И. Н. (2018). Психологическая помощь детям с заиканием. Санкт-Петербург: Речь.
Xudoyberdiyev, A. M. (2020). “Erta yoshdagi bolalarda duduqlanishni tashxislashning zamonaviy yondashuvlari.” O‘zbek logopediya jurnali, 5(2), 45–53.
Karimova, D. Sh. (2021). “Nutq buzilishlarini oldini olishda logopedik mashqlar tizimi.” Toshkent pedagogika instituti ilmiy axborotlari, 3(1), 112–118.
WHO. (2022). International Classification of Diseases, 11th Revision (ICD-11). World Health Organization.
