XALQARO TAJRIBAIAR ASOSIDA UMUMIY O‘RTA TA’LIM MAKTABLARIDA INKLYUZIV TAʼLIMNI MUHITINI SHAKLLANTIRISH MEZONLARI
;
Inklyuziv ta’lim, xalqaro tajriba, umumiy o‘rta ta’lim, ta’lim muhiti, pedagogik qo‘llab-quvvatlash, maxsus ehtiyoj, o‘quvchilarning teng huquqliligi, integratsiya, ta’lim sifati, individual yondashuv, ta’limda tenglik, bolalarning huquqlari, o‘zaro hurmat muhiti, nogironligi bo‘lgan bolalar, qo‘shma ta’lim, hamkorlikda o‘qitish.Abstrak
Umumiy o‘rta ta’lim maktablarida inklyuziv ta’lim muhitini shakllantirish mezonlari xalqaro tajribalar asosida yoritilgan. Xususan, Italiya, Finlyandiya, Yaponiya, AQSh kabi mamlakatlar ta’lim tizimida inklyuziv yondashuvni amalga oshirishda qo‘llanilayotgan usullar, tizimli yondashuvlar, pedagogik qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari tahlil qilinadi. Maqolada inklyuziv ta’lim muhitini baholash mezonlari – jismoniy qulaylik, psixologik-ijtimoiy moslik, individual o‘quv dasturlarining mavjudligi, o‘qituvchilar malakasi va ota-onalar bilan hamkorlik darajalari asosiy mezon sifatida ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, O‘zbekiston sharoitida ushbu tajribalarni amaliyotga tatbiq etish yo‘llari bo‘yicha takliflar ham berilgan. Maqola ta’lim sohasida faoliyat yuritayotgan mutaxassislar, tadqiqotchilar hamda pedagoglar uchun foydali bo‘lishi mumkin.
Iqtiboslar
UNESCO. Inclusive Education: The Way of the Future. International Conference on Education, Geneva. — 2008.
Florian, L., & Black-Hawkins, K. Exploring inclusive pedagogy. British Educational Research Journal, 37(5), 813–828. — 2011.
O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni (yangi tahrir). — 2020.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–4896-son qarori. Nogironligi bo‘lgan shaxslarni qo‘llab-quvvatlash va inklyuziv ta’limni rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. — 2020.
Booth, T., & Ainscow, M. Index for Inclusion: Developing Learning and Participation in Schools. Centre for Studies on Inclusive Education (CSIE). — 2021.
O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. Umumiy o‘rta ta’limda inklyuziv yondashuv metodik tavsiyalari. — Toshkent: O‘qituvchi, 2021.
Sattorova, M.X. Inklyuziv ta’limning pedagogik asoslari. — Toshkent: Fan va texnologiya, 2022.
World Bank. Inclusive Education Initiative – Early Childhood Development for Children with Disabilities. — 2022.
Karimova, G. O‘zbekistonda inklyuziv ta’limni rivojlantirish istiqbollari. — “Pedagogika va psixologiya” ilmiy-amaliy jurnali, №1. — 2023.
UNICEF. Inclusive Education: A Framework for Action. Regional Report for Europe and Central Asia. — 2023.
