BOLALARDA YO‘L HARAKATI XAVFSIZLIGIGA OID TUSHUNCHALARNI SHAKLLANTIRISHDA PEDAGOGIK MAHORATNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
;
pedagogik mahorat; yo‘l harakati xavfsizligi; ijtimoiy o‘rganish; rejalashtirilgan xulq; tajribaviy o‘qish; risk savodxonligi; KAP baholash.Abstrak
Tezisda bolalarda yo‘l harakati xavfsizligi haqidagi tushunchalarni shakllantirish jarayonida pedagogik mahoratning mazmuni va mexanizmlari tahlil qilinadi. Tadqiqot ijtimoiy o‘rganish nazariyasi, rejalashtirilgan xulq-atvor nazariyasi, “xavfsiz tizim” konsepsiyasi hamda tajribaviy o‘qish modeli asosida olib borildi. Dalillar shuni ko‘rsatadiki, yuqori pedagogik mahorat faqat qoidalarni yetkazish bilan cheklanmaydi; u bolada riskni idrok etish, diqqatni boshqarish, emotsional o‘zini tutish va fuqarolik mas’uliyati kabi ko‘p komponentli kompetensiyalarni uyg‘un shakllantiradi. O‘qituvchining shaxsiy namunasi, nutq va muloqotning tarbiyaviy ohangi, real vaziyatga yaqin simulyatsiya va interaktiv kuzatish, oilaviy hamkorlik, KAP (bilim–munosabat–amaliyot) asosidagi baholash hamda mahalla va maktab muhitining moslashtirilishi bitta yaxlit ta’sir tizimini hosil qiladi. Xulosa sifatida, yo‘l harakati xavfsizligiga oid tushunchalarni barqaror shakllantirish o‘qituvchining refleksiv amaliyoti va fanlararo integratsiyani talab etishi, natijalar esa darsdan tashqaridagi siyosiy-infratuzilmaviy choralarga bog‘langanda kuchayishi asoslanadi.
Iqtiboslar
World Health Organization. Global status report on road safety 2023. – Geneva: WHO, 2023. – 412 p.
World Health Organization. Save LIVES: A road safety technical package. – Geneva: WHO, 2017. – 102 p.
OECD/International Transport Forum. Towards Zero: Ambitious Road Safety Targets and the Safe System Approach. – Paris: OECD Publishing, 2008. – 240 p.
European Commission. Good Practice Guide for Road Safety Education Targeted at Young People. – Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2015. – 76 p.
Ajzen I. The Theory of Planned Behavior // Organizational Behavior and Human Decision Processes. – 1991. – Vol. 50, № 2. – P. 179–211.
Bandura A. Social Learning Theory. – Englewood Cliffs: Prentice Hall, 1977. – 247 p.
Kolb D. A. Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. – 2nd ed. – Upper Saddle River: Pearson FT Press, 2014. – 390 p.
Geller E. S. The Psychology of Safety Handbook. – Boca Raton: CRC Press, 2001. – 706 p.
Hattie J. Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. – London: Routledge, 2009. – 378 p.