AXLOQIY TANLOV VA MAS’ULIYAT: O‘TKIR HOSHIMOVNING ‘DUNYONING ISHLARI’ ASARINI KEYS-STADI USULIDA O‘QITISH
;
O‘tkir Hoshimov, “Dunyoning ishlari”, keys-stadi, axloqiy tanlov, mas’uliyat, dialogik ta’lim, refleksiya, portfel-baholash.Abstrak
Mazkur tezisda umumta’lim maktablarida O‘tkir Hoshimovning “Dunyoning ishlari” asarini axloqiy tanlov va shaxsiy mas’uliyat kompetensiyalarini rivojlantirish maqsadida keys-stadi (case study) usulida o‘qitishning nazariy va amaliy asoslarini yoritadi. Tadqiqot konstruktivizm, sotsiokultural o‘rganish, dialogik ta’lim va tajribaviy o‘qitish konsepsiyalariga tayanadi; asardagi axloqiy dilemmalar bilan ishlash orqali o‘quvchilarda dalillangan talqin, empatiya, refleksiya va fuqarolik mas’uliyati ko‘nikmalari shakllanishi ko‘rsatib beriladi. Sinov darslari dizaynida muammoli vaziyatlar, personajlar qarorlarining oqibatlari va muallif pozitsiyasini anglashga yo‘naltirilgan savol-yo‘naltirish, kichik guruh muloqoti, “nuqtai nazarlar xaritasi”, reflektiv esse hamda portfel-baholashdan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, keys-stadi yondashuvi o‘quvchilarni matnni fakt va sitatalar asosida talqin qilishga, qadriyatlar to‘qnashuvi sharoitida muqobil yechimlar ishlab chiqishga hamda shaxsiy hayotiy tajribasini adabiy matn bilan bog‘lashga undaydi. Ushbu yondashuv adabiyot darsini bilimlar reproduksiyasidan muloqot va qaror qabul qilish laboratoriyasiga aylantirib, axloqiy fikrlashni amaliy ko‘nikmaga transformatsiya qiladi.
Iqtiboslar
Hoshimov O‘. Dunyoning ishlari: hikoyalar. — Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi adabiyot va san’at nashriyoti, 1980. — 304 b.
Vygotskiy L. S. Pedagogicheskaya psikhologiya. — Moskva: Pedagogika, 1991. — 480 s.
Kolb D. A. Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. — Englewood Cliffs: Prentice Hall, 1984. — 256 p.
Yin R. K. Case Study Research: Design and Methods. — Thousand Oaks: Sage, 2014. — 282 p.
Bloom B. S. Taxonomy of Educational Objectives. — New York: Longman, 1956. — 207 p.
Alexander R. Dialogic Teaching: Rethinking Classroom Talk. — York: Dialogos, 2017. — 140 p.
Laurillard D. Teaching as a Design Science. — New York: Routledge, 2012. — 272 p.
O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. Adabiyot fani o‘quv dasturi (10–11-sinflar). — Toshkent, 2020. — 48 b.
Bakhtin M. M. Estetika slovesnogo tvorchestva. — Moskva: Iskusstvo, 1979. — 424 s.
