YUQORI MALAKALI TOG‘ CHANG‘ICHILARINING YUQORIDAN PASTGA TUSHISH VAQTIDA HARAKATINING TA’SIR QILUVCHI BIOMEXANIK OMILLAR

Mualliflar

  • Ruxullox A’zamov Alfraganus university, “Sport faoliyati”kafedrasi dotsenti Muallif

;

Tog‘ chang‘isi, tushish, tezlik qiyalik burchagi, muvozanat.

Abstrak

Maqolada biomexanika nuqtayi nazaridan asosiy xolati tog‘ chang‘isi texnikasi elementi sifatida ko‘rib chiqildi. Uning stabil muvozanat holati tashqi kuchlarga muvozanatlovchi vaziyat hosil qiluvchi muskullar tonusi (katta burchakli qattiqlik) bilan ta’minlanadi. Sportchining oyoq sonning mexanik modeli misolida mushak tonusining oshishi chang‘ichining tayanch-harakat apparatining vertikal mustahkamligi bir necha marta oshishiga olib kelishi ko‘rsatilgan. Ongli, boshqariladigan nazorat imkoni bo‘lmay qoladigan tezlikda harakatlanganda, mushaklar tonusining haddan tashqari oshishi amortizatsion imkoniyatlarining bloklanishiga va pasayishiga olib keladi. Tog‘ chang‘i poygasi - bu jismoniy, texnik va taktik nuqtai nazardan murakkab va qiyin bo‘lgan mashhur xalqaro qishki sport turi hisoblanadi. Ushbu sport turiga, jumladan tog‘ chang‘ichilarning fiziologiyasi, chang‘ining qorda ishqalanishi va ushbu sportda jarohatlarni oldinin olishga oid dolzarb mavzular bo‘yicha ilmiy ishlar yozilgan hamda ko‘plab ilmiy adabiyotlar ishlab chiqilgan. Yuqoridagilarni inobatga olib olimlarning ayrimlari yuqori malakali tog‘ chang‘i poygachilarining biomexanikasi va uning samaradorligiga qaysi omillar ta’sir ko‘rsatishi haqida hech qanday ilmiy izlanishlar hamda ilmiy adabiyotlar hali ko‘rib chiqilmagan. Jahon kubogi musobaqalarida g‘alaba qozonish ko‘pincha soniyalarning zarralari bo‘lib, sportchining biomexanikasi shohsupani egallashda hal qiluvchi omil bo‘lishi mumkin.

Iqtiboslar

Бочкарев, М.А. Сравнение двух вариантов техники одновременного бесшажного классического хода / М.А. Бочкарев, С.В. Костарева // Молодые науке. – 2022. – С. 95-99.

Лисовский А.Ф. Интегративный контроль техники и тактики в горнолыжном спорте: Монография. - Чайковский: ЧГИФК, 2003. - 133 с.;

Рудаков Р.Н., Гайсина А.Р., Лисовский А.Ф. и др. Оптимизация траектории центра масс горнолыжника в специальном слаломе, слаломе-гиганте и супер-гиганте // Российский журнал биомеханики. 2004, т. 8, № 2, С. 12-18.;

Михалев В.И. Специальная работоспособность лыжников гонщиков: современные тенденции (по материалам зарубежной литературы).// Ученые записки университета имени П.Ф. Лесгафта, 2015. № 4 (122). С.139-144.;

Захаревич А.Л. Тестирование специальной работоспособности биатлонистов и лыжников-гонщиков на лыжероллерном тредбане с измерением показателей газообмена: метод. рекомендации / А. Л. Захаревич [и др.]. Минск: БГУФК, 2018. - 35 с.; Белёва А.Н. Исследование уровня технической подготовленности спортсменов в гоночном компоненте лыжного двоеборья на тренировочном этапе / А.Н. Белёва, Н.Б. Новикова. – 2021. – С. 7-17.;

Ниязова Р. Р. Построение учебно-тренировочного процесса триатлонистов на этапе спортивного совершенствования в годичном цикле подготовки: Автореф. дис. на соискание ученой степени д.ф.п.п.н. (PhD). - Ч., 2024. – 30 с.

Pellegrini B., Zoppirolli C., Bortolan L., Holmberg H., Zamparo P., Schena F. Biomechanical and energetic determinants of technique selection in classical cross-country skiing / B. Pellegrini, C. Zoppirolli, L. Bortolan, H. Holmberg, P. Zamparo, F. Schena. Human Movement Science - 2013. Vol. 32. – P. 1415-1429.;

Stöggl, T. Do anthropometrics, biomechanics, and laterality explain V1 side preference in skiers? /T. Stöggl, K. Hébert-Losier, H.C. Holmberg // Medicine and Science in Sports and Exercise. – 2013. – No. 45 (8). – P. 1569-1576.;

Kehler A.L., Hajkova E., Holmberg H., Kram R. Forces and mechanical energy fluctuations during diagonal stride roller skiing; running on wheels / A.L. Kehler, E. Hajkova, H. Holmberg, R. Kram // The Journal of Experimental Biology. – 2014. – No. 217. – P. 3779-3785.;.

Nashr qilingan

2025-02-27

Iqtibos keltirish tartibi

YUQORI MALAKALI TOG‘ CHANG‘ICHILARINING YUQORIDAN PASTGA TUSHISH VAQTIDA HARAKATINING TA’SIR QILUVCHI BIOMEXANIK OMILLAR. (2025). Zamonaviy Dunyoda Innovatsion Tadqiqotlar, 4(6), 121-124. https://in-academy.uz/index.php/ZDIT/article/view/18042