Евразийский журнал медицинских и естественных наук, это официальное издание Общества науки, медицины и естествознания. В нем рассматриваются следующие типы оригинальных материалов для рецензирования и публикации: исследовательские статьи, обзорные статьи, письма редактору, краткие сообщения, случай отчеты, книжные обзоры, технологические отчеты и обзоры статей. Каждый выпуск охватывает темы, которые представляют интерес для широкой читательской аудитории, представителей промышленности, клиницистов, научных кругов и правительства. Журнал для всех, кто интересуется наукой. Мы рады предоставить возможность публикации на страницах журнала всем заинтересованным авторам. Журнал ориентирован на профессиональных врачей и фармакологов, исследователей и преподавателей университетов. В журнале публикуются статьи проблемного и научно-практического характера. Работы студентов принимаются к рассмотрению только при наличии соавторов научного руководителя.

Опубликован: 2024-04-04

МАЛОИНВАЗИВ ТЕРАПИИ ПРИ ЛЕЧЕНИИ ВАРИКОЗНОЙ БОЛЕЗНИ НИЖНИХ КОНЕЧНОСТЕЙ

Варикозная болезнь вен нижних конечностей (ВБВНК) – расширение поверхностных вен нижних конечностей. Варикозной расширение вен наблюдается у большого количества людей по всему миру. Варикозное расширение у женщин ибычно появляется  в начале беременности, в тот момент, когда происходит гормональная перестройка. Довольно высокая травматичность традиционных операций при варикозной болезни, длительный период послеоперационной нетрудоспособности, определяют медицинскую и социальную значимость этой проблемы.

Ибрагимова М.А., Эгамов Ю.С.

7-9

2024-04-03

CHANGES IN TRIMETHYLAMINE-N-OXIDE IN RELATION TO AGE AND GENDER DIFFERENCES IN PATIENTS WITH ISCHEMIC HEART DISEASE

Changes in trimethylamine-N-oxide in relation to age and gender differences were determined in patients with ischemic heart disease.

D.S. Kholikova

10-13

2024-04-03

СОЦИОЛОГИЧЕСКИЕ МЕТОДЫ ИЗУЧЕНИЯ ВЗАИМОСВЯЗИ СТОМАТОЛОГИЧЕСКОГО И ОБЩЕГО ЗДОРОВЬЯ СТУДЕНТОВ ВУЗОВ

Проведено комплексное обследование стоматологического здоровья студенческой молодежи города Самарканда. Исследование проходили между Высшими учебными заведениями. Общее количество 574 студента. Участвовали следующие Вузы: (Самаркандский Медицинский Институт (СамМИ) и Самаркандского Государственного Университета (СамГУ)) среди которых студентов I курса - 193 человека, II курса -175 человек, студентов III курса, соответственно, – 206.Выявлено распространенность кариеса зубов, который составляло 91,87±1,30%. Интенсивность кариозного процесса составляло 5,31±0,14 зуба при 8,34±0,26 поверхности, выявлены признаки заболеваний тканей пародонта с интенсивностью 3,88 ± 0,06 сегмента. У 53,05±2,37% студентов зафиксировали зубочелюстные аномалии и деформации.

Хасанова Лола Эмильевна, Исматов Фарух Аслидинович

14-21

2024-04-03

MELANIN SAQLOVCHI AZOSPIRILLUM AVLODIGA MANSUB BAKTERIYA SHTAMMLARIDAN MELANIN AJRATISH UCHUN OPTIMAL OZUQA MUHITINI YARATISH

Melanin ajratish bo'yicha qo'llanilgan 2 ta usul solishtirilganda, 2-usulni optimal deb xisoblaymiz. Bunga sabab, 2 usulda 1 usulga nisbatan kamroq reagentlar va asbob—uskunalar talab qiladi hamda melanin ajratishga ketadigan vaqt ancha qisqaradi. Bundan tashqari, 2-usulda melaninni hosil bo'lishini aniqlash sezgirligi 1-usulga nisbatan biroz bo'lsada yuqori ekanligi qayd etildi. Xar ikkala usulda xam melaninni eng ko'p sintez qiladigan A4-13 va C17-1 shtammlari ekanligi aniqlandi.Shunday qilib, dinamikada o`stirilgan stammning tajribada qo`llanilgan oziqa muhitlar o`rtasida melaninni yuqori sintez qilishi kartoshka va temir sitratli oziqa muhiti optimal ekanligi aniqlandi.

K.A. Raximova

29-35

2024-04-04

ИЗУЧЕНИЕ ГЕПАТОПРОТЕКТОРНОЙ АКТИВНОСТИ НАСТОЯ ИЗ РАСТИТЕЛЬНЫХ ТРАВ POLYGONUM AVICULARE L. И URTICA DIOICA В СООТНОШЕНИИ 2:1

Благодаря ведущимся исследованиям, список растений, благотворно влияющих на печеночные функции, постоянно увеличивается. К гепатопротекторам относятся различные препараты растительного происхождения, оказывающие лечебное воздействие при заболеваниях печени. Гепатопротекторы помогут восстановить структуру и функции печени, а также остановить или  в тяжелых случаях – замедлить разрушение органа на клеточном уровне.При изучении специфического действия настоя  настоя из растительных трав  polygonum aviculare l и urtica dioica в соотношении 2:1 в сравнении с настоя растаропши показало, что настой из растительных трав  polygonum aviculare L. и urtica dioica в соотношении 2:1  обладает гепатопротекторным действием, который не уступает действию настоя растаропши при парацетамоловом гепатите.

Н.М.Хусаинова, К.Н.Тухтаев, Ф.А.Сайдалиева

23-29

2024-04-03

ВЛИЯНИЕ КОМПЛЕКСА ПРЕПАРАТОВ НА ПОВЫШЕНИЕ ФИЗИЧЕСКОЙ РАБОТОСПОСОБНОСТИ У ЖИВОТНЫХ

В статье представлены результаты оценки физической работоспособности по методике «бега на тредбане» крыс, в течение 14 дней получавших L-карнитина и морфолиний-метил-триазолил-тиоацетата. На 7-й и 14-й дни исследования исследовали изменения биохимических показателей крови после физической нагрузки.

Аброр, Касымов, Мяхри Тагангылыджова, Дилноза Саттарова

36-43

2024-04-04

SURUNKALI TOSHLI XOLESISTIT VA FATSIOLOZ KASALLIGI BOR BEMORDA MEXANIK SARIQLIKNI JIGAR IKKI SO`RG`ICHLISI HISOBIGA YUZAGA KELISH KLINIK HOLATI

Jigar ikki so‘rg‘ichlisi hisobiga mexanik sariqlik kelib chiqishi klinik holati bu-o‘t yo‘llari xirurgik kasalliklari mexanik sariqlikning kam uchraydigan sabablaridan bo‘lib, “Akademik V. Vohidov nomidagi Respublika ixtisoslashtirilgan xirurgiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi” DM ga 2023-yilda mexanik sariqlik bilan murojat qilgan barcha bemorlarning 0.37% ni tashkil qilgan. Ushbu holatni aniqlashning qiyinligini asosiy sababi, kasallikning xuruj va remissiya bilan kechishi, tekshiruvlarda ultratovush, kompyuter tomografiyasi (KT) va magnit-rezonans xolangiopankreatografiya (MRCP) da aniqlashning imkoni juda pastligida. Xirurgik kasalliklarda najas taxlilini kam ahamiyat kasb etishidir. Bu kasallik bilan bemorlarni olib borishda jarrohlarning tajribasida kam uchrashligida.

Akbarov M.M., Irisov O.T., Jumaniazov D.J., Otamirzayev Q.A., Polvonniyozov X.G‘.

44-49

2024-04-05

ОПЕРАЦИЯДАН КЕЙИНГИ ВЕНТРАЛ ЧУРРА: ЗАМОНАВИЙ МУАММОЛАР ХОЛАТИ KLINIK HOLATI

Мақолада операциядан кейинги вентрал чурралар (ОКВЧ) частотаси, этиологияси, патогенези ва жарроҳлик тактикаси бўйича адабиётларни кўриб чиқиш берилган. ОКВЧ, эндопротезлар ва классик операцияларнинг замонавий халқаро таснифи тақдим этилган, операциядан кейинги асоратлар ва қониқарсиз натижаларнинг сабаблари тавсифланган.

Абдурасулов А.Р.

50-57

2024-04-05

ИММУНОПАТОГЕНЕТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ РЕВМАТОИДНОГО АРТРИТА: ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ

Иммунологические изменения, наблюдаемые при РА, дают решающее понимание основных механизмов развития и прогрессирования заболевания. Аутоантитела, такие как антитела к ревматоидному фактору (РФ) и антитела к циклическому цитруллинированному пептиду (анти-ЦЦП), играют ключевую роль в патогенезе РА, способствуя воспалению и повреждению суставов. Нарушение регуляции Т-клеток, особенно провоспалительных субпопуляций, дополнительно способствует аномальному иммунному ответу, наблюдаемому при РА.

Абдушукурова Комила Рустамовна, Шоимова Озода Рузимуродовна

58-70

2024-04-08

ЎПКАНИ СУРУНКАЛИ ОБСТРУКТИВ КАСАЛЛИГИ БИЛАН ХАСТАЛАНГАН БЕМОРЛАРДА ТИББИЙ-ИЖТИМОИЙ ОМИЛЛАРНИНГ АХАМИЯТИ

Ўпкани сурункали обструктив  касаллиги (ЎСОК) билан хасталанган 34 ёшдан 79 ёшгача бўлган 200 нафар беморларда тиббий-ижтимоий омилларининг тахлили саволнома асосида ўрганилди. Ўпкани сурункали обструктив  касаллиги билан оғриган беморларнинг ўртача ёши 54,2±0,77 йилни (эркаклар ўртача ёши – 55,4±1,08 йил, аёлларники – 52,5±1,31 йил) ташкил этди. Улардан 122 (61,0±4,4%) нафар эркакларни ва 78 (39,0±5,5%) нафар бемор аёлларни ташкил этди. ЎСОК беморларининг фақат 10,7% пулмонолог кузатувида рўйхатда турган. 57,1% беморлар эса касаллик қўэиш даврида яллиғланишга қарши базис терапияни олишмаган. ЎСОК беморлари оилада 5 кишидан кўп яшайдиганлар сони беморларида 43,6%  гача, хизматчилар – 43,5% ни ташкил этди. Алоҳида яшовчи беморлар юқори кўрсаткични ташкил этсада, фақат 25,7% беморлар яшаш шароитини яхши деб баҳолашди. 51,4% ЎСОК беморлар фаол чекувчилар эканлиги аниқланди. Ўртача чекиш давомийлиги ЎСОК беморларида 28,2±0,98 йилни ташкил этди

Салаева Муборак Саидобдуллаевна, Бобоқулов Мухаммад Фахриддинович

71-76

2024-04-08

ОБСЛЕДОВАНИЕ РУКОВОДСТВОМ ВНУТРЕННИХ СИЛЬНЫХ И СЛАБЫХ СТОРОН ЛЕЧЕБНО-ПРОФИЛАКТИЧЕСКИЕ УЧРЕЖДЕНИЯ

В данной статье проводится комплексное управленческое исследование, направленное на оценку внутренних сильных и слабых сторон лечебно-профилактических учреждений. В сфере здравоохранения способность предоставлять эффективные услуги по лечению и профилактике имеет первостепенное значение, что делает внутренний анализ важнейшим компонентом успеха организации. Посредством систематического изучения процессов, ресурсов и возможностей здравоохранения это исследование направлено на выявление ключевых сильных сторон, которые улучшают уход за пациентами и усилия по профилактике, а также слабые стороны, которые требуют стратегического внимания и улучшения. Используя различные аналитические инструменты и методологии, в этой статье представлен структурированный подход к внутренней оценке, который дает возможность лечебно-профилактическим учреждениям улучшить качество оказания медицинской помощи и воздействие на общество.

Азимова К.И., Журакулов С.З.

77-83

2024-04-08

СТРАТИФИКАЦИЯ ФАКТОРОВ РИСКА ПОСТКОВИДНЫХ ОСЛОЖНЕНИЙ ЖКТ. ПРОФИЛАКТИКА И ЛЕЧЕНИЕ

В обзоре литературы представлены данные о влиянии  «постковидного синдрома» на органы ЖКТ, описаны основные гастроинтестинальные жалобы в лонг-ковидный период и наиболее распространённые гастроэнтерологические симптомы в постковидный период. Представлены результаты проведенного исследования факторов риска развития нарушений со стороны системы пищеварения у больных, перенесших коронавирусную инфекцию. Даны рекомендации по включению
пробиотических препаратов в схемы лечения длительно текущего коронавирусного синдрома.

Каледа Светлана Петровна, Мирзакаримова Фарида Рустамовна

84-100

2024-04-08

DAMAGE TO THE CENTRAL NERVOUS SYSTEM IN TUBERCULOSIS

Tuberculosis (TB) remains a significant global health challenge, affecting millions of individuals each year. While primarily known as a respiratory disease, TB can also impact the central nervous system (CNS), leading to serious neurological complications. This article provides an overview of the damage caused by TB to the CNS, encompassing various manifestations such as tuberculous meningitis, tuberculoma, and spinal TB. Through a review of current literature, the mechanisms of CNS involvement in TB, diagnostic modalities, and treatment strategies are discussed. Understanding the neurological consequences of TB is crucial for timely diagnosis and effective management, ultimately improving patient outcomes and reducing morbidity associated with this devastating disease.

Alisher Kurbanov , Akhmedjon Kuldoshov, Nilufar Shamshieva

101-106

2024-04-08

ДИАБЕТИК ТОВОН СИНДРОМИНИНГ ЙИРИНГЛИ-НЕКРОТИК АСОРАТЛАРИ МАВЖУД БЕМОРЛАРДА ТОМИР ЭНДОТЕЛИЙ КЎPCAТКИЧЛAPИНИНГ XУCУCИЯТЛAPИ

Ушбу мақолада қандли диабетнинг кенг тарқалганлиги, диабетик товон синдроми касаллигининг эпидемиявий кўлами,  беморлар сонининг аҳамиятли ўсиши, даволашнинг самарали воситалари ва усулларининг яратилиши оқибатида қандли диабет мавжуд беморлар ҳаёти давомийлигининг узайиши, касалликнинг кечки асоратлари сонининг ортиши, беморларнинг ногирон бўлиши муаммолари, даволашнинг мақбул усуллари ёритилган.

Ҳамдамов Бахтиёр Зарипович, Рахимов Абдурасул Шарифович

107-111

2024-04-08

ПОСЛЕОПЕРАЦИОННОЕ ВОССТАНОВЛЕНИЕ ПОСЛЕ ХИРУРГИЧЕСКОГО ВМЕШАТЕЛЬСТВА НА МИТРАЛЬНОМ КЛАПАНЕ: ВСЕСТОРОННИЙ ОБЗОР

Хирургическое вмешательство на митральном клапане является сложной процедурой, часто выполняемой для исправления различных кардиологических состояний. В данной статье представлен обзор послеоперационного состояния после хирургического вмешательства на митральном клапане, сосредотачиваясь на немедленном периоде восстановления, потенциальных осложнениях и отдаленных результатах. Следуя структуре IMRAD (Введение, Методы, Результаты и Обсуждение), цель этой статьи - прояснить критические аспекты послеоперационного ухода и управления у пациентов, перенесших хирургическое вмешательство на митральном клапане.

Абдуллох Йокубжонов

112-114

2024-04-08

"ИНТЕГРИРОВАННЫЙ МЕДИЦИНСКИЙ ЦЕНТР ДНЕВНОГО ПРЕБЫВАНИЯ"

Интегрированный медицинский центр дневного пребывания - это учреждение здравоохранения, которое предоставляет широкий спектр медицинских услуг и процедур пациентам, не требующим стационарного лечения. В центре дневного пребывания пациенты могут получить консультации специалистов, провести диагностические и лечебные процедуры, а также реабилитационные мероприятия. Главной особенностью таких центров является комплексный подход к лечению, включающий в себя не только медикаментозное лечение, но и физиотерапию, психотерапию, реабилитацию и другие виды помощи. Это позволяет обеспечить пациентам более эффективное и индивидуализированное лечение, улучшить их качество жизни и ускорить процесс выздоровления.

Мирзакаримова Фарида Рустамовна, Поликарпова Наталия Владимировна, Кадомцева Лариса Викторовна

115-120

2024-04-08

ENDOCRINE-ORIGINATED VASCULAR ENDOTHELIAL GROWTH FACTOR/PROKINETICIN-1 IN THE PROGRESSION OF CANCER AND ANGIOGENESIS WITHIN TUMORS

Considerable evidence suggests that endocrine gland-derived vascular endothelial growth factor (EG-VEGF) is primarily expressed in endocrine glands and certain endocrine-dependent organs. Numerous studies indicate that EG-VEGF promotes angiogenesis and cell proliferation, despite its classification outside the VEGF family. While ample data exist regarding the involvement of this growth factor in normal developmental processes, conflicting findings have emerged regarding its role in pathological conditions, particularly malignant tumors. Therefore, our current paper aims to explore the function of EG-VEGF in both normal tissues and various malignant tumors, shedding light on its impact on angiogenic processes.

Mizrob Rajabov

121-135

2024-04-11

РАЗРАБОТКА СОСТАВА И ТЕХНОЛОГИИ ГЕЛЯ “МАВСТАТ”

Для разработки парафармацевтического средства стоматологического геля «Мавстат» был использован жидкий экстракт, полученный из сбора содержащего горец птичий, горец перечный и крапиву двудомную, предложенный учёными Ташкентского фармацевтического института д.ф.н., доцент А.Н. Юнусходжаева с др. в качестве кровоостанавливающего и противовоспалительного средства [1].

Нилуфaр Мухутдиновнa Ризaевa, Комила Султановна Махмуджонова

136-144

2024-04-15

ENDOMETRIY YUPQALIGI MUAMMOSI

Endometriyning morfofunksional holati homiladorlik ehtimolini, uning muvaffaqiyatli kechishini va muvaffaqiyatli yakunlanishini belgilaydi. Fertillikning pasayishining muhim sabablaridan biri (bepushtlik va abort) endometriy funksiyasining yetarli emasligi, bu ham tuxumdonlar funksiyasining buzilishi, ham endometriyning tuzilishidagi o'zgarishlar tufayli yuzaga keladi, ko'pincha yallig'lanish natijasida yuzaga keladi. Ushbu maqolada so’ngi 5 yillik ma’lumotlar tahliliga ko’ra yupqa endometriy muammosi ko’rib chiqilgan.

Xudoyarova Dildora Raximovna, Kurbaniyazova Feruza Zafarjanovna

145-149

2024-04-17

ВЛИЯНИЕ МЕТАБОЛИЧЕСКИХ ИЗМЕНЕНИЙ НА СЕРДЕЧНО-СОСУДИСТУЮ СИСТЕМУ ЖЕНЩИН

В настоящее время в структуре смертности населения 57% составляют болезни сердечно-сосудистой системы, из них 49,3% приходится на ишемическую болезнь сердца. Изучение ишемической болезни сердца, и, в частности, нестабильной стенокардии (НС), ее осложнений и эффективности лечения диктует необходимость изучения факторов риска. Цель работы — изучить ближайшие исходы нестабильной стенокардии у женщин и мужчин с метаболическим синдромом. Обследовано 30 пациенток с ишемической болезнью сердца и метаболическим синдромом за 2023 год. На основании полученных данных можно сделать вывод, что у женщин метаболический синдром развивается раньше, в результате чего изменения в работе сердечно-сосудистой системы также появляются раньше. Несмотря на это, лабораторные показатели свидетельствуют о том, что, несмотря на гендерные различия, имеется тенденция к ухудшению липидного спектра и показателей гликемии у больных нестабильной стенокардией на фоне МС.

Аскарова Фотима Кудратовна, Яхшиноров Исломбек Нодиржонович

150-155

2024-04-17

ГЕРИАТРИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ РЕВМАТОИДНОГО АРТРИТА

Обследовано 48 больных ревматоидным артритом (РА) в возрасте 60-73 лет (в среднем– 69,5±2,2 лет, I группа) и 40 больных 16 - 59 лет (в среднем – 34,2±3,2 лет, II группа). По сравнению с больными более молодого возраста, у больных старше 60 лет чаще регистрировалась высокая степень активности заболевания, более тяжелое течение суставного синдрома, признаки  III-IV рентгенологической стадии и значительное ухудшение функционального состояния больных. В I  группе были характерны более острое начало болезни, частое поражение крупных суставов, развитие выраженного экссудативного компонента по типу ассиметричного олигоартрита и коморбидность. В данной группе невротическая симптоматика выявлена - в 1,4 раза чаще, а содержание ТТГ, трийодтиронина, АКТГ и кортизола было достоверно ниже чем у больных второй группы (Р<0,05 и Р<0,02). При РА уровень тироксина не всегда коррелировал с возрастом и не соответствовал уровню ТТГ и трийодтиронина.

Абдушукурова К.Р., Нусратова Ш.Ф.

156-163

2024-04-17

SMALL COMPLEXES OF DIFFERENT BIOTOPES OF THE SOUTHERN SLOPE OF THE AKHANARAN BASIN

This article examinesdensity of terrestrial mollusks by biotopes and by river basins, malacocomplexes of various biotopes of the southern slopes of the Akhanaran basin, 15 biotopes were studied and 35 species of terrestrial mollusks were recorded.

Madilkhan Saidov , Maftuna Nurboeva

164-171

2024-04-18

GROWTH AND DEVELOPMENT OF ECHINACEA PURPUREA (L). MOENCH PLANT IN MIRZACHUL OASIS

The order of sowing the seeds of perennial herb Echinacea purpurea L. belonging to the family Asteratceae in open fields in Mirzachul region of Uzbekistan, seed germination, plant growth and information on developmental biology, flowering biology and seed yield, plant irrigation and cultivation, yield harvesting rules.

Nilufar Ergasheva

172-176

2024-04-19

РАСПРЕДЕЛЕНИЕ ГЕНОТИПА И АЛЛЕЛЕЙ 4B/4A ГЕНА ENOS3 У БОЛЬНЫХ СЕМЕЙНОЙ БРОНХИАЛЬНОЙ АСТМОЙ В УЗБЕКСКОЙ ПОПУЛЯЦИИ

Исследование проведено на базе отделения аллергологии и пульмонологии СамШТБ в 49 семьях больных бронхиальной астмой. Методом полимеразной цепной реакции изучено определение 27 пар нуклеотидов, повторяющихся 4/5 раз в интроне 4 (4b, 4a) гена eNOS3 у 193 лиц, включенных в исследование.

Окбоев Тошпулат Алихужаевич

177-187

2024-04-19

MODERN EXCIPIENTS IN THE PRODUCTION OF TABLETS

In modern conditions, the competitiveness of drugs is determined not only by the direction of their action, relevance, but also by the level of quality, quality-price ratio. In creating conditions for the production of competitive solid dosage forms, in particular tablets, a scientifically based selection of high-quality excipients is essential. In the development and improvement of the production of modern solid dosage forms, the leading role is played by high-molecular compounds, which make it possible to create drugs with predictable biopharmaceutical and technological parameters. In domestic pharmaceutical production, a new generation of high-molecular auxiliary substances produced by foreign companies is increasingly being introduced.

Zhamila Dusmetova , Gulnora Rakhimova , Firuza Maksudova , Nargiza Azimova , Oigul Rakhimova

188-198

2024-04-22

FLURBIPROFEN, ENOKSOLON VA XLORGEKSIDIN KOMBINATSIYASINI DEKSTRAN BILAN CHAQIRILGAN ASEPTIK YALLIG`LANISH KECHISHIGA TA`SIRI

O’tkazilgan tajribaning maqsadi flurbiprofen, enoksolon va xlorgeksidin kombinatsiyasi asosida tayyorlangan - «Anzibel®Flu» deb nomlangan vositaning  yallig`lanishga qarshi faolligini o`rganish bo’ldi. Eksperimental tadqiqotlar boshlang'ich vazni 160-180 g bo'lgan balog’atga etgan oq erkak kalamushlarda o'tkazildi. Dori vositasining antiekssudativ ta'siri hayvonlarning panjalarida chaqiriladigan o'tkir yallig'lanishli shish modelida o'rganildi, yallig’lanish orqa o’ng oyoq panjasiga 6% dekstran eritmasi (har bir hayvon uchun 0,1 ml) subplantar in'ektsiya orqali chaqirildi. O’rganilayotgan preparat yuborilgan guruhda yuzaga kelgan shish nazorat guruhidagi ko`rsatkichkar bilan solishtirilganda  1-soatda – 24,6% ga,  2 soatdan so`ng  – 44,1%,  3 soatdan so`ng -  45,3% kamayganligini aniqlandi. Ushbu guruhda YQF ko’rsatkichi mos ravishda 19,9-46,1% tashkil etdi.

Alimdjanova Gulchehra Aliyevna, Mavlanov Shuxrat Ravshan o’g’li, Gaziyeva Shahida Rustamovna

199-205

2024-04-22

BOLALARDA O'TKIR GERPETIK STOMATITNI DAVOLASHDA LAZER TERAPIYANING SAMARADORLIGI MEZONLARI

Ushbu maqolada bolalardagi o'tkir gerpetik stomatitning virusli etiologiyasining eng keng tarqalgan kasalligi sifatida ko'rib chiqiladi. Maqolada o'tkir gerpetik stomatitning asoratlarini oldini olishning asosiy vazifalaridan biri sifatida mahalliy davolash bilan bir vaqtda lazer terapiyadan foydalanish zarurligiga e'tibor qaratiladi. Maqolada antiseptik vositalar bilan mahalliy davolash va qizil gel-neonli lazer bilan davolashni o`z ichiga olgan kompleks yondashuv tavsiya qilinadi. Qizil gel-neonli lazer bilan davolash o'tkir gerpetik stomatitni davolash vaqtini qisqartirdi, hamda kasallikning og`ir shakllarini qisqa vaqt ichida kamaytirdi va qisqa vaqt ichida bolalarda normal immunitetni tikladi.

Xoliqova Gulnoz Asatovna, Shadiyeva Xalima Nuriddinovna

206-211

2024-04-23

IMPROVING TECHNOLOGY FOR PRODUCING COMPLEX FERTILIZER FROM LOW-GRADE PHOSPHORITES OF THE CENTRAL KUMKYZYL

The methods of nitric acid processing of phosphate raw materials are analyzed. A technology has been developed for the nitric acid processing of phosphate raw materials into nitrogen-phosphorus fertilizer with the implementation of the process in a condensed pulp by adding sulfuric acid. A technology for producing complex fertilizers with a wide range of N:P2O5:K2O ratios with improved physico-chemical parameters due to the introduction of various potassium salts into the process is proposed.

S. Kazakhbaev , D. Kurbiyazov , A.U. Erkaev , A.M. Reimov , A.Zh. Allamuratova

212-221

2024-04-23

ГЛОМЕРУЛОНЕФРИТ БЕМОРЛАРДА ДОРИ ВОСИТАЛАРНИНГ ЗАМОНАВИЙ ДАВОСИ

Гломерулонефрит касаллиги бор беморларда замонавий имуносупрессив дори воситасининг таъсир самарадорлигини ўрганиш. IgA нефропатия (IgAN) дунёда гломерулонефритнинг енг кенг тарқалган тури ҳисобланади. Кўпгина беморлар асемптоматик ёки енгил симптоматик бўлиб, КФТ йўқолиши, агар мавжуд бўлса, аста-секин содир бўлади. Шундай қилиб, терапиянинг асосий йўналиши оптималлаштирилган қўллаб-қувватловчи ёрдамдир, яъни қон босимини пасайтирадиган, протеинурияни камайтирадиган, турмуш тарзи хавф омилларини минималлаштирадиган ва бошқа йўл билан буйракнинг ўзига хос бўлмаган шикастланишини камайтиришга ёрдам берадиган чоралар. Иммуносупрессиянинг аҳамияти мунозарали бўлиб қолди ва агар умуман бўлса, бундай терапиядан еҳтиёт бўлиши ёки истисно қилиши мумкин бўлган беморнинг хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда бир неча ой давомида кортикостероидларнинг юқори дозалари билан тизимли терапия кўриб чиқилиши керак. Бундан ташқари, КФТ камайиши билан кортикостероид терапияси билан боғлиқ ножўя таъсирлар сезиларли даражада ошади. Кортикостероидлардан ташқари, осиёлик беморларда микофенолат мофетил бундан мустасно, ҳар қандай қўшимча иммуносупрессиянинг фойдали еканлиги ҳақида жуда кам далиллар мавжуд. Ичак билан қопланган будесониддан Б-ҳужайра блокадаси ва комплемент ингибиторларигача бўлган кўплаб клиник синовлар давом етмоқда ва келажакда бу IgAN га ўтиш хавфи юқори бўлган беморлар учун кўпроқ мақсадли даволаш имконини беради деб умид қиламиз.

Рашидова Асал Сайфуллаевна, Даминова Лола Турғунпўлатовна

222-232

2024-04-23

ВОЗМОЖНОСТИ УЛЬТРАЗВУКОВОГО ИССЛЕДОВАНИ ПРИ ДИАГНОСТИКЕ ПОРАЖЕНИЙ ПЕРИФЕРИЧЕСКИХ НЕРВОВ (ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ)

Ультразвуковое исследование (УЗИ) является отличным экономически эффективным методом визуализации периферических нервов. С помощью новых высокочастотных датчиков с различной площадью охвата, которые позволяют получать изображения с высоким разрешением в относительно поверхностном расположении, УЗИ может обнаруживать и оценивать травматические, воспалительные, инфекционные, неопластические и компрессионные патологии периферических нервов. В данной статье описывается методика оценки периферических нервов с помощью УЗИ в норме и при некоторқх патологиях.

Юсупалиева Г.А., Бекимбетов К.Н.

233-239

2024-04-26

SURGICAL PREPARATION FOR PROSTHETICS OF THE ORAL CAVITY. VESTIBULOPLASTY

Surgical preparation is a critical component of prosthetic interventions in the oral cavity, with vestibuloplasty emerging as a key procedure to optimize outcomes. Vestibuloplasty aims to create or deepen the vestibule, enhancing the fit, stability, and retention of prosthetic appliances such as dentures or implants. This article explores the significance of surgical preparation, focusing on vestibuloplasty techniques, indications, and postoperative care. Understanding these aspects is essential for dental professionals to achieve successful prosthetic rehabilitation and improve patient outcomes.

Muzaffarbek Normatov

240-244

2024-04-29

ФИЗИОЛОГИЧЕСКАЯ ОЦЕНКА СУТОЧНОЙ ПОТРЕБНОСТИ В ВОДЕ У ПОДРОСТКОВ

В данной статье исследуется важнейшая тема физиологической оценки для определения суточной потребности подростков в воде. Адекватная гидратация имеет основополагающее значение для поддержания здоровья и благополучия, а подростки представляют собой уникальную демографическую группу с особыми потребностями в гидратации. Благодаря изучению физиологических маркеров, включая баланс жидкости, состав тела и уровень активности, это исследование выясняет факторы, влияющие на ежедневную потребность в воде у подростков. Всесторонне понимая физиологические аспекты гидратации в этой возрастной группе, медицинские работники и преподаватели могут продвигать оптимальные методы гидратации среди подростков, способствуя их общему здоровью и работоспособности.

Раджабова Нодира Азамовна, Маждунова Дурдона Хабибуллаевна

245-248

2024-04-29

ВЛИЯНИЕ КЛИМАТА НА РАСПРОСТРАНЕНИЕ НЕИНФЕКЦИОННЫХ БОЛЕЗНЕЙ

Влияние климата на распространение неинфекционных заболеваний (НИЗ) вызывает растущую озабоченность в исследованиях общественного здравоохранения. Климатические факторы, такие как температура, осадки и влажность, могут прямо или косвенно влиять на заболеваемость и распространенность различных НИЗ, включая сердечно-сосудистые заболевания, респираторные заболевания и некоторые виды рака. Понимание сложной взаимосвязи между динамикой климата и природой НИЗ имеет важное значение для разработки эффективных стратегий профилактики и смягчения глобального бремени этих заболеваний для здоровья. В этой статье рассматриваются текущие данные о влиянии климата на распространенность НИЗ и обсуждаются потенциальные механизмы, лежащие в основе этих связей, подчеркивая важность адаптации к изменению климата и устойчивости в политике и практике общественного здравоохранения.

Расулова Н.Ф., Шомурадова Ш.Ш., Назаров Ш.Б.

249-253

2024-04-29

GIPERPLASTIK JARAYONLAR VA PREMENOPAUZAL YOSH

Giperplastik jarayonlarning premenopauzal yosh bilan bog'liqligini va ularning bachadon qon ketish ko'rinishidagi namoyon bo'lishi ko'plab olimlar tomondan o'rganilgan. Tadqiqot 2021-2022 yillar davomida Samarqand davlat tibbiyot universiteti ko‘p tarmoqli klinikasining ginekologiya bo‘limida davolangan 50 nafar giperplastik jarayonlar aniqlangan premenopauzal yoshdagi bemorlarda o‘tkazildi. Tadqiqotda umumiy klinik, laboratoriya, instrumental va statistik tadqiqot usullari qo'llanildi. Barcha tekshirilgan ayollarda gormonlar darajasi xuddi shu yoshdagi sog'lom ayollarga qaraganda deyarli 1,5 barobar past bo'lgan. Barcha ayollarga antigemorragik va anemiyaga qarshi davolash usullari qo'llanilgan. Bachadonning endometriy qatlamining giperplaziyasi barcha holatlarda g'ayritabiiy qon ketish bilan ifodalangan, bosqichma-bosqich davolash to'liq tashxis qo'yish zarurligini yana bir bor tasdiqlaydi. Premenopauzal yoshda bu holat gormonal muvozanat bilan bog'liq deb aytishimiz mumkin.

Kamalova Dilafruz Danyarovna

254-258

2024-04-29

“UGRINOL” ERITMASI SIFATINI BAHOLASH USULLARINI ISHLAB CHIQISH

Maqolada mahalliy xom ashyo romashka va aloe o’simligi asosida olingan “Ugrinol” eritmasini  sifatini baholash uchun uning tarkibidagi asosiy biofaol moddalarni sifat va miqdoriy tahlil usullarining YuSSX usuli ishlab chiqildi. O’tkazilgan amaliy tajribalarga asoslangan holda keltirilgan kimyoviy va xromatografik usullarni eritmani sifat tahlilida qo’llash uchun eng maqbul usul sifatida tanlandi va me’yoriy hujjat tuzishda foydalaniladi.

Iminova I.M., Turg’unov D.M

259-265

2024-04-29

ORVI BO'LGAN BOLALARDA VARIUSLI GEPATIT “A” NING KLINIK KECHISHI XUSUSIYATLARI

Tadqiqot 2 yoshdan 14 yoshgacha bo‘lgan 41 bemorda (23 o'g'il va 18 qiz) o'tkazildi. Barcha bemorlar 2 guruhga bo'lingan: O’RVI fonida "A" virusli gepatiti (asosiy guruh) va virusli gepatit "A" (nazorat guruhi). Tananing endogen intoksikatsiyasi darajasi Gabrielyan N.I. usuli yordamida o'rta molekulyar peptidlar darajasiga qarab o'rganildi. O'rta molekulyar peptidlar tarkibida sezilarli o'sish aniqlandi , bu kasallikning avj davrida maksimal qiymatga etadi. O’RVI fonida virusli gepatit A bilan og'rigan bemorlarning qon plazmasida o'rta molekulyar og'irlikdagi peptidlarning sezilarli o'sishi aniqlandi. Kasallikning ijobiy dinamikasi bilan parallel ravishda qon plazmasida o'rta molekulyar og'irlikdagi peptidlar kontsentratsiyasining sezilarli darajada pasayishi kuzatiladi.

Yusupov A.S.

266-271

2024-04-29

KOLLOID ERITMALARNING TIBBIYOTDAGI AHAMIYATI VA QONNING KRIOSKOPIYA USULIDA MUZLASH HARORATINI ANIQLASH

Kolloid eritmalar tibbiyotda, xususan, hajmini kengaytirish va onkotik bosimni ushlab turish zarur bo'lgan turli xil tibbiy sharoitlarni davolashda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Ushbu maqolada kolloid eritmalarning tibbiyotdagi ahamiyati, ularning tarkibi, ta'sir mexanizmlari va klinik qo'llanilishiga e'tibor qaratiladi. Bundan tashqari, maqolada qonning muzlash haroratini aniqlashda kriyoskopiyadan foydalanish ko'rib chiqilib, uning tibbiy diagnostika va tadqiqotlardagi ahamiyati ta'kidlangan.

Xayrullayeva D.M., Davronova M.P., Xalimov B.J., Ubaydullaev J.N

272-276

2024-04-29

TYPES OF PARTIAL EDENTULISM

Considering the advancement of curative and preventive dentistry, edentulism is still a challenging problem for healthcare providers all over the world. Dental caries and periodontal diseases are the main causative factors to teeth loss and eventually, if untreated, lead to edentulism. The socioeconomical factors also contribute to the edentulism as it has an association with education and income status. This literature review will put some highlights in the epidemiology and etiology of edentulism, its prevalence, and the association with the social-economical factors.

Muhammadismoil Akhmadjonov

277-283

2024-04-29

ЕР ОСТИ СУВЛАРИ ИСТЕЪМОЛИ НАТИЖАСИДА ИНСОН ОРГАНИЗМИДА ЮЗ БЕРАДИГАН МОРФО-ФУНКЦИОНАЛ ЎЗГАРИШЛАР

Ушбу мақолада тирик организмга ҳар қандай ташқи физик, кимёвий ва биологик таъсирлар ушбу организм аъзолари тузилиши, функцияси ўзгаришига олиб келиши, натижада организм компенсатор-мослашув механизмлари доирасида клиник-лаборатор параметрлар, жумладан аъзолар морфологиясини ўзгартириш орқали жавоб бериши келтирилган. Ташқи таьсирлар орасида ҳозирги замонда энг кўп учраётган тасирлардан бири бу турли хил таркибли истеъмол қилинаётган сувлардир, сувнинг керагидан ортиқ миқдордаги тузлар, макро ва микро элементлар, кимёвий ва биологик таркиби организм аъзо ва тизимларига салбий таъсир кўрсатиши исботланганлиги келтирилган.

Тешаев Шухрат Жумаевич, Эшонқулов Жамшид Орзиевич

284-288

2024-04-29

ВЛИЯНИЕ РАСТИТЕЛЬНОЙ СУБСТАНЦИИ НА ФИЗИЧЕСКУЮ ВЫНОСЛИВОСТЬ У ЛАБОРАТОРНЫХ ЖИВОТНЫХ

Поиск биологически активных  веществ с адаптогенной активностью, повышающих физическую выносливость, помогающих организму переносить повышенные нагрузки и имеющих растительное происхождение является весьма актуальным в настоящее время. Нами было изучено влияние растительной субстанции (трава якорцев, плоды шиповника, цветы ромашки) на актопротекторную и адаптогенную активность у лабораторных животных. В ходе проведенных экспериментов испытуемый препарат вводимый лабораторным животным на протяжении 10 дней, повышает стрессоустойчивость организма и ускорят процессы восстановления после физической нагрузки, не уступая при этом препарату сравнения.

Шильцова Наталья Васильевна, Султанова Рано Хакимовна

289-294

2024-04-29