SURXONDARYO ANORI — UROLITIN A PREKURSORLARINING STRATEGIK MANBAI: MUSHAK VA YURAK SALOMATLIGINI SAQLASHDA ZAMONAVIY ISTIQBOLLAR
;
Punica granatum L., Urolitin A (UA), ellagotanninlar, metabolizatsiya, mitoxondriyal mitofagiya, polifenollar, kardioproteksiya, sarkopeniya, ichak mikrobiotasi, metabotip A, geroprotektorlar, punicalagin.Abstrak
Surxondaryo viloyatining tabiiy-iqlim sharoitida yetishtirilgan anor navlari tarkibida ellagitanninlar va polifenollar yuqori konsentratsiyada to‘planishi aniqlangan. Mazkur biofaol birikmalar ichak mikrobiotasi ta’sirida Urolitin A ga metabolizatsiyalanib, mitofagiya jarayonini faollashtiradi hamda mitoxondrial funksiyalarning tiklanishiga yordam beradi. Ushbu jarayon skelet mushaklari chidamliligini oshirish, qon plazmasidagi seramidlar miqdorini kamaytirish va yurak-qon tomir tizimini himoyalashda muhim ahamiyat kasb etadi. Shuningdek, Surxondaryo anorining qalin po‘stlog‘i ellagitanninlarning boy manbai sifatida farmatsevtika va nutrisevtika sanoati uchun istiqbolli xomashyo bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
Iqtiboslar
Viuda-Martos M., Fernández-López J., Pérez-Álvarez J.A. Pomegranate and its many functional components as related to human health: A review // Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety. – 2010. – Vol. 9, No. 6. – P. 635–654.
Mena P., García-Viguera C., Navarro-Rico J. et al. Phytochemical characterisation for industrial use of pomegranate (Punica granatum L.) cultivars grown in Spain // Journal of the Science of Food and Agriculture. – 2011. – Vol. 91. – P. 1893–1906.
Selma M.V., Beltrán D., García-Villalba R. et al. Description of urolithin production capacity from ellagic acid of two human intestinal Gordonibacter species // Food & Function. – 2014. – Vol. 5. – P. 1779–1784.
Ryu D., Mouchiroud L., Andreux P.A. et al. Urolithin A induces mitophagy and prolongs lifespan in C. elegans and increases muscle function in rodents // Nature Medicine. – 2016. – Vol. 22. – P. 879–888.
Singh A., D'Amico D., Andreux P.A. et al. Urolithin A improves muscle strength, exercise performance, and mitochondrial health in humans // Cell Reports Medicine. – 2022. – Vol. 3. – Article 100633.
Legua P., Melgarejo P., Martínez M. et al. Phenological growth stages of pomegranate tree (Punica granatum L.) according to the BBCH scale // Annals of Applied Biology. – 2012. – Vol. 161. – P. 231–241.
Espín J.C., Larrosa M., García-Conesa M.T., Tomás-Barberán F. Biological significance of urolithins, the gut microbial ellagic acid-derived metabolites: The evidence so far // Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine. – 2013. – Article ID 270418.
To‘rayev O.T., Xolmurodov E.A. Surxondaryo sharoitida anor navlarining biologik va xo‘jalik xususiyatlari // O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi jurnali. – 2021. – №4. – B. 35–39.
Rajabov A.A., Qurbonov Z.B. Janubiy O‘zbekiston hududlarida yetishtiriladigan anor navlarining biokimyoviy tarkibi // Agro Ilm. – 2022. – №2. – B. 44–47.
García-Villalba R., Giménez-Bastida J.A., García-Conesa M.T. et al. Alternative method for gas chromatography-mass spectrometry analysis of urolithins and ellagic acid metabolites in human urine // Journal of Chromatography B. – 2012. – Vol. 907. – P. 98–104.
Tomás-Barberán F.A., García-Villalba R., González-Sarrías A. et al. Ellagic acid metabolism by human gut microbiota: Consistent observation of three different metabotypes and their relationship with health // Molecular Nutrition & Food Research. – 2014. – Vol. 58. – P. 897–908.
D’Amico D., Andreux P.A., Valdés P. et al. Impact of the natural compound Urolithin A on health, disease, and aging // Trends in Molecular Medicine. – 2021. – Vol. 27. – P. 687–699.