METABOLIK YOʻLLARDA BIOAKTIV MOLEKULALARNING SINTEZI FARMOKOLOGIK OPTIMIZATSIYASI
Article Sidebar
Main Article Content
Аннотация:
Ushbu maqola metabolik yoʻllarni dori-darmonlar orqali maqsadli optimallashtirish va bioaktiv molekulalar sintezini oshirish muammolariga bagʻishlangan. Metabolik muhandislik soʻnggi yillarda genetik modifikatsiya va fermentativ kataliz orqali qimmatli birikmalar (vitaminlar, antibiotiklar, gormonlar va boshqalar) ishlab chiqarishda ulkan yutuqlarga erishdi. Biroq, ushbu jarayonlarni farmakologik agentlar (kichik molekulali dorilar, allosterik modulyatorlar) yordamida "tashqaridan" boshqarish hozirgi kunda biotexnologiya va dori kashfiyoti kesishmasida turgan asosiy yoʻnalish hisoblanadi. Tahlil etiladiki, endogen metabolik yoʻllardagi tezlikni cheklovchi bosqichlar, shuningdek, asosiy fermentlarning faolligi va ekspressiyasi darajasi farmakologik modullar yordamida oʻzgartirilishi mumkin. Bunday optimizatsiya, ayniqsa, tabiiy mahsulotlar biosintezi uchun mas'ul boʻlgan ikkilamchi metabolizm yoʻllarida zarur boʻladi. Maqolada ushbu yondashuvning nazariy asoslari, masalan, glikolitik yoʻllar, shuningdek, maxsus sekundar metabolitlar ishlab chiqarishni koʻpaytirish uchun qoʻllaniladigan allosterik aktivatorlar va tanlanuvchan ingibitorlar kabi farmatsevtik strategiyalar muhokama qilinadi. Tadqiqot farmakologik optimizatsiya metabolik muhandislikning anʼanaviy usullariga qaraganda tezroq, kam xarajatli va yuqori nazorat qilinadigan sintez platformasini yaratishga qodir ekanligini ta'kidlaydi.
Article Details
Как цитировать:
Библиографические ссылки:
Nielsen, J., & Keasling, J. D. (2016). Engineering cellular metabolism. Cell, 164(6), 1185–1197.
Turaev, A. S., & Mirzayeva, G. S. (2018). Biotexnologiya asoslari. "Yangi asr avlodi" nashriyoti, Toshkent.
Shi, S., Siewers, V., & Nielsen, J. (2014). Pharmacological tuning of enzyme activity for improving metabolic fluxes in yeast. Applied and Environmental Microbiology, 80(14), 4381–4387.
Shayxutdinov, E. M., Gafurova, L. A., & Saidaxmedova, Sh. B. (2021). Mikroorganizmlar yordamida qishloq xoʻjaligi bioaktiv moddalarining sintezi. Oʻzbekiston Biologiya Jurnali, 3, 45–52.
Lian, J., & Zhao, H. (2015). Recent advances in the optimization of metabolic pathways for the production of bio-based chemicals. Chemical Society Reviews, 44(2), 527–542.
Yuldashev, M. M., & Xasanov, F. O. (2019). Oʻsimlik xujayra kulturalarida biologik faol birikmalarni olish usullarini optimallashtirish. Kimyo va Kimyoviy Texnologiya, 2, 70–75.
Park, S. H., Park, J. M., & Kim, H. J. (2020). Allosteric regulation: The key to metabolic control in synthetic biology. Current Opinion in Biotechnology, 66, 252–259.
Axmedova, Z. R., & Muxammadiyeva, L. X. (2020). Antibiotik biosintezini oshirishda fermentativ jarayonlarni boshqarish. Fundamental va Amaliy Fanlar Jurnali, 1(4), 112–120.
Zhu, H., Liu, W., & Chen, X. (2022). Small-molecule activators for enhancing secondary metabolite biosynthesis in microorganisms. Trends in Biotechnology, 40(5), 551–564.
Sauer, U. (2006). Metabolic networks in motion: {}^{13}text{C} based flux analysis. Molecular Systems Biology, 2, 62.
Ubaydullaeva, Z. A. (2022). Oziq-ovqat mahsulotlari uchun mikroorganizmlarning metabolik potentsialini baholash. Agrar Fanlar va Oziq-ovqat Texnologiyalari Jurnali, 5(1), 15–22.
Keasling, J. D. (2010). The next generation of metabolic engineering: a focus on the production of pharmaceuticals. Nature Chemical Biology, 6(11), 793–796.
Santos, C. N., & Stephanopoulos, G. (2008). Optimized gene expression and enzyme activity for metabolic engineering of microorganisms. Applied Microbiology and Biotechnology, 79(3), 349–361.
Stephanopoulos, G. (1999). Metabolic engineering. Biochemical Engineering Journal, 4(1), 42–65.
Ates, M., et al. (2019). The Role of Small Molecules in Manipulating Microbial Biosynthesis Pathways. Biotechnology Advances, 37(6), 107386.