TASHQI MUHITNING BIOGEN MODDALAR BILAN IFLOSLANISHINI TAHLILNING AN’ANAVIY METODLARI YORDAMIDA O‘RGANISH IMKONIYATLARI

Аннотация:

Mazkur tadqiqot ishida tashqi muhitning biogen moddalar bilan ifloslanishini o‘rganishda qo‘llaniladigan an’anaviy tahlil metodlarining ilmiy va amaliy imkoniyatlari keng yoritib beriladi. Tashqi muhit komponentlari — atmosfera havosi, tuproq va suv havzalari tarkibida biogen elementlarning ortiqcha miqdorda to‘planishi ekologik muvozanatning buzilishiga, suv havzalarining evtrofikatsiyasiga, tuproq unumdorligining o‘zgarishiga hamda tirik organizmlar hayot faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shu sababli biogen moddalar miqdorini aniqlash va ularning tashqi muhitdagi tarqalish darajasini baholash ekologik monitoringning muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.  Tadqiqotda biogen moddalarning asosiy turlari — azot va fosfor birikmalari (nitratlar, nitritlar, ammoniy ionlari, fosfatlar) hamda ularning tabiiy va antropogen manbalari tahlil qilinadi. Qishloq xo‘jaligida mineral o‘g’itlardan keng foydalanish, sanoat korxonalarining chiqindilari, maishiy oqova suvlar hamda boshqa antropogen omillar natijasida ushbu moddalar tashqi muhitga katta miqdorda tushishi mumkinligi ko‘rsatib o‘tiladi. Ishda biogen moddalarni aniqlashda qo‘llaniladigan an’anaviy analitik usullar, xususan, titrimetrik, gravimetrik, kolorimetrik va fotometrik metodlarning nazariy asoslari va amaliy qo‘llanishi ko‘rib chiqiladi. Ushbu metodlar yordamida suv va tuproq namunalarida biogen elementlarning miqdorini aniqlash, ularning ifloslanish darajasini baholash hamda ekologik holatni monitoring qilish imkoniyatlari yoritiladi. Shuningdek, laboratoriya sharoitida namunalarni tayyorlash, tahlil qilish bosqichlari va olingan natijalarni baholash jarayonlari haqida ham ma’lumot beriladi.