ПОЛИЭТИЛЕНТЕРЕФТАЛАТ ЧИҚИНДИЛАРИДАН ОЛИНГАН АМИНОЛИЗ МАҲСУЛОТЛАРИ АСОСИДА ИНГИБИРЛАНГАН КИСЛОТА ВА СИНЕРГЕТИК ИНГИБИТОР КОМПОЗИЦИЯЛАРИНИ ИШЛАБ ЧИҚИШ

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

Abstrak:

Мақолада полиэтилентерефталат (ПЭТ) чиқиндиларини қайта ишлаш орқали триэтаноламин (ТЭА) билан аминолиз йўлида олинган маҳсулотлар асосида ингибирланган кислота ва синергетик ингибитор композицияларини тайёрлаш технологияси келтирилган. ПЭТ:ТЭА асосида олинган аминолиз маҳсулотига 20–25 % масс хлорид кислотаси қўшиб ингибирланган кислота ҳосил қилинди. Ушбу ингибиторнинг коррозиядан ҳимоялаш даражаси Ст.3 пўлат намуналарида турли агрессив муҳитларда (NaCl, минералланган сув, керосин аралашмалари) баҳоланди. Натижада 10 г/л ингибитор концентрациясида 99,8–99,9 % ҳимоя даражаси аниқланди. Шунингдек, ИХК–ДЭА–карбамид–формальдегид–ортофосфор кислотаси асосидаги синергетик ингибитор композицияларининг минерал тузлар тўпланишидан ҳимоя қилиш самарадорлиги ҳам ўрганилди. Олинган натижалар ингибиторларнинг ҳарорат ва муҳит барқарорлигини, шунингдек ПЭТ чиқиндиларини қайта ишлашнинг иқтисодий ва экологик самарадорлигини тасдиқлайди.

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

##submission.howToCite##:

##submission.citations##:

Geyer, R., Jambeck, J. R., & Law, K. L. (2017). Production, use, and fate of all plastics ever made. Science Advances, 3(7), e1700782.

Meyliyeva L.Q., Davlyatova Z.M., Kadirov X.I. Polietilentereftalat asosli chiqindilarni qayta ishlash va olingan mahsulotlarning qo‘llanilish yangi sohalari. Farg‘ona politexnika instituti ilmiy – texnika jurnali. , Farg‘ona – 2022 , Tom 26, №2. 146-151 b.

Abdel-Hameed, R. H., El-Sayed, S. A., & Soliman, A. Y. (2020). Green recycling of poly(ethylene terephthalate) waste as corrosion inhibitor for steel in marine environment. Egyptian Journal of Chemistry, 63(9), 3441–3456.

L.M. Meyliyeva., V.Z. Nurmukhamedova., Sh.A. Niyozova., B.U. Zokirov., Sh.Sh. Khasanov., O.N. Ashirov., J.M. Abdurakhmanov., Sh.A. Mutalov. Investigation of the conditions of alcoholization of secondary polyethylene terephthalate with triethanolamine. European Chemical Bulletin. 2023, 12(4), 888-895 p.

Ghosal, K., Nayak, C., & Das, A. (2022). Recent advances in chemical recycling of polyethylene terephthalate: Methods and applications. Materials Advances, 3(4), 1721–1739.

Ahmed, M. A., Ibrahim, M. A. M., & El-Ghamry, H. A. (2024). Current and emerging trends of inorganic, organic and eco-friendly corrosion inhibitors: A review. RSC Advances, 14(8), 4215–4236.

A.T. Karimov., L.M. Meyliyeva., H.T. Tilovov., S.J. Kholikova., Kh.I. Kadyrov. Effective catalysts of the synthesis of quinoline and quinoline derivatives. European Chemical Bulletin. 2023, 12 (Regular Issue 6), 76-86 p.

L.M. Meyliyeva., Kh.I. Kadyrov. ML-IOMS-7 mineral tuzlar to‘planishiga qarshi ingibitorining ishlab chiqarish texnologiyasi va neft-gaz quduqlarida qo‘llanilishi. Central asian food engineering and technology. Xalqaro, elektron (online) jurnali volume 1, issue 2, september 2025 issn: 2181-385x. 69-76 b.

Răuță, D. I., Benea, L., & Păduraru, E. (2023). Recent development of corrosion inhibitors: Types, mechanisms and applications. Technologies, 11(3), 103.

Lin, H., Zhang, T., & Zhao, W. (2024). Corrosion inhibition properties and synergistic effects of novel organic inhibitors: A comprehensive review. Frontiers in Chemistry, 12, 11173720.

Tang, Z., Liu, J., & Zhang, X. (2025). Synergistic mechanism and corrosion inhibition effect of two structurally complex imidazole derivatives. Applied Surface Science, 669, 161205.

Abdel-Hameed, R. H., Fekry, A. M., & Shabana, A. A. (2023). Manufacturing of corrosion inhibitors and flow improvers from PET plastic waste. ACS Omega, 8(12), 10432–10442.

Abd El-Hameed, R. H., & Fekry, A. M. (2015). Aminolysis of polyethylene terephthalate waste as corrosion inhibitor for carbon steel in HCl corrosive medium. Journal of Industrial and Engineering Chemistry, 24, 314–321.

Tawfik, M. E. (2010). Aminolysis of poly(ethylene terephthalate) wastes based on sunlight and utilization of the end product. Journal of Applied Polymer Science, 118(1), 469–475.