Евразийский журнал медицинских и естественных наук, это официальное издание Общества науки, медицины и естествознания. В нем рассматриваются следующие типы оригинальных материалов для рецензирования и публикации: исследовательские статьи, обзорные статьи, письма редактору, краткие сообщения, случай отчеты, книжные обзоры, технологические отчеты и обзоры статей. Каждый выпуск охватывает темы, которые представляют интерес для широкой читательской аудитории, представителей промышленности, клиницистов, научных кругов и правительства. Журнал для всех, кто интересуется наукой. Мы рады предоставить возможность публикации на страницах журнала всем заинтересованным авторам. Журнал ориентирован на профессиональных врачей и фармакологов, исследователей и преподавателей университетов. В журнале публикуются статьи проблемного и научно-практического характера. Работы студентов принимаются к рассмотрению только при наличии соавторов научного руководителя.

Nashr qilingan: 2025-02-24

BOLALARDA TUG‘MA YURAK NUQSONLARINING KELIB CHIQISH SABABLARI, DAVOLASH VA OLDINI OLISH CHORALARI

Bolalarda eng ko'p uchraydigan rivojlanish nuqsonlaridan biri bo'lgan tug'ma yurak nuqsonlari yosh aholi orasida o'limning asosiy sababi bo'lib qolmoqda. Quydagi maqola tug‘ma yurak nuqsonlariga olib keluvchi etiologic faktorlar, hozirgi kunda davolashning zamonaviy usullari, tarqalish bo'yicha global statistik ma'lumotlarni taqdim etadi va tug'ma yurak kasalliklarida o'lim darajasi va epidemiologik ma'lumotlarning o'zgaruvchanligi sabablari ko'rib chiqiladi. Tug'ma yurak kasalliklarining boshqa organlar va tizimlarning nuqsonlari bilan bog'liqligi muhokama qilinadi. Xomilada tug'ma yurak kasalliklarini shakllantirishda turli xavf omillarining roli ko'rsatilgan.

Jo‘raqulov Abbosjon Quvondiq o‘g‘li, Qobilov G‘ayratjon Umbarovich, Mamataliyev Ahror Bahromjon o‘g‘li, Axmedov Abduvosiljon Tursunovich

7-12

2025-02-24

BOLALARDA AUTIZM: SABABLARI, TURLARI, SIMPTOMLARI VA OTA-ONALAR UCHUN TAVSIYALAR

Maqola erta bolalik autizmi muammolariga bag‘ishlangan bo‘lib, bolalar bilan ishlashda qo‘llaniladigan samarali aralashuvning asosiy tamoyillariga sharh beriladi hamda autistik bolalar bilan reabilitatsiya ishlarining namunalari keltiriladi.
Tavsiyalar universal bo‘lib, har qanday toifadagi spektr buzilishlariga ega bolalarni tarbiyalash uchun mos keladi.

Alimova Yu.B.

13-18

2025-02-24

THE USE OF COMPUTER TECHNOLOGY IN HEALTHCARE INSTITUTIONS

The integration of computer technology in healthcare institutions has significantly transformed medical practices, patient management, and research methodologies. From Electronic Health Records (EHRs) to artificial intelligence-based diagnostics, the use of computers enhances efficiency, accuracy, and patient care outcomes. This paper explores the various applications of computer technology in healthcare, its benefits, challenges, and future potential. A detailed analysis is presented through statistical data, tables, and graphical illustrations of patient case trends and technological impact. Additionally, we discuss security concerns, ethical implications, and policy frameworks required for seamless integration.

Habibakhon Tokhtaeva

19-21

2025-02-24

ОПТИМИЗАЦИЯ ДИАГНОСТИКИ, ЛЕЧЕНИЯ И УЛУЧШЕНИЯ КАЧЕСТВА ЖИЗНИ ПАЦИЕНТОВ С СОЧЕТАННОЙ ЧЕЛЮСТНО-ЛИЦЕВОЙ ТРАВМОЙ

Сочетанная челюстно-лицевая травма (СЧЛТ) является одной из наиболее сложных и тяжёлых категорий травматических повреждений, требующих комплексного междисциплинарного подхода к диагностике, лечению и реабилитации пациентов. В данной статье рассматриваются современные методы диагностики и их роль в своевременном выявлении повреждений, а также передовые стратегии лечения, включающие хирургические и консервативные методы. Особое внимание уделено вопросам реабилитации и повышения качества жизни пациентов, включая психологические аспекты и восстановление функций. Приводится анализ современных исследований в области травматологии и челюстно-лицевой хирургии, а также обсуждаются перспективные направления дальнейшего развития диагностики и терапии СЧЛТ.

Мираскад Исомов

22-25

2025-02-24

ANALYSIS AND ASSESSMENT OF THE INFLUENCE OF SOCIO-ECONOMIC FACTORS ON THE PREVALENCE OF CARIES AMONG PATIENTS WITH CARDIOVASCULAR PATHOLOGY

Another study updates the later studies on social determinants and caries in adults, with no publication year and language requirements. These studies include new results, comments, and criticisms in an iterative process, enhancing the current scientific knowledge of this subject. New studies can provide important data for a review. This should be valued more than just the change of outcome. Therefore, the update process is not useful when only the primary outcome is changed, however it is when it also maintains the credibility of previous studies. This study aimed to perform an update of a previous systematic review and to perform a subgroup meta-analysis and meta-regression to evaluate the effect modification of socioeconomic indicators on dental caries in adults. The hypothesis was that adults with worse socioeconomic indicators are more affected by dental caries.

Miraskad Isomov

26-28

2025-02-24

MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA REFRAKSIYA BUZILISHLARINI ERTA ANIQLASH VA OLDINI OLISHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI: TENDENSIYALAR, MUAMMOLAR VA ISTIQBOLLAR

Maqola maktabgacha yoshdagi bolalarda refraksiya buzilishlarini erta aniqlash va oldini olishga bag‘ishlangan. Avtomatlashtirilgan refraktometriya, fotoskrining va raqamli texnologiyalar kabi zamonaviy diagnostika usullari ko‘rib chiqiladi. Genetik moyillik, ekologik sharoitlar va ko‘rish yuklamalari kabi xavf omillari tahlil qilinadi. Birlamchi tibbiyot tizimida skrining dasturlarini joriy etish istiqbollari hamda samarali profilaktik chora-tadbirlar bayon etiladi. Oftalmologlar, pediatrlar, pedagoglar va ota-onalar ishtirokidagi multidisiplinar yondashuvning ahamiyati ta’kidlanadi.

Шахноза Искандарова , Малика Миралимова , Нодира Янгиева

29-37

2025-02-24

ИЗУЧЕНИЕ ОПТИМИЗАЦИЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ КАРДИОЛОГИЧЕСКОЙ СЛУЖБЫ

Оптимизация оказания кардиологической помощи представляет собой критическую задачу в современных системах здравоохранения, особенно в регионах, где происходит быстрая трансформация здравоохранения. Недавние исследования показывают, что систематическая оптимизация мероприятий по оказанию кардиологической помощи может значительно улучшить результаты лечения пациентов, одновременно повышая эффективность использования ресурсов. В этом исследовании оценивается реализация и эффективность комплексной программы оптимизации кардиологической помощи в нескольких медицинских учреждениях Узбекистана. В ходе исследования оценивались структуры потока пациентов, распределение ресурсов, показатели оказания услуг и показатели результатов. Сбор данных включал комплексный анализ параметров предоставления услуг, показателей удовлетворенности пациентов и клинических результатов. Реализация осуществлялась поэтапно с использованием протоколов постоянного мониторинга и корректировки.

Н. Ф. Расулова

38-41

2025-02-24

ИССЛЕДОВАНИЕ ОСНОВНЫЕ ФАКТОРЫ РИСКА СЕРДЕЧНО-СОСУДИСТЫХ ЗАБОЛЕВАНИЙ ДЕТЕЙ РАННЕГО ВОЗРАСТА

Растущая распространенность факторов риска сердечно-сосудистых заболеваний (ССЗ) у маленьких детей стала критической проблемой общественного здравоохранения. Последние эпидемиологические данные показывают, что факторы риска, сформированные в раннем детстве, значительно влияют на здоровье сердечно-сосудистой системы на протяжении всей жизни [1]. Целью данного исследования является выявление и анализ основных факторов риска, способствующих сердечно-сосудистым заболеваниям у детей в возрасте от 3 до 7 лет, с особым акцентом на модифицируемые факторы риска и их взаимодействие.

Зебо Саттарова

42-45

2025-02-24

РОЛЬ МЕДСЕСТР ПЕРВИЧНОЙ ПОМОЩИ В ПРОФИЛАКТИКЕ СЕРДЕЧНО-СОСУДИСТЫХ ЗАБОЛЕВАНИЙ

Медсестры первичной помощи играют важную роль в профилактике сердечно-сосудистых заболеваний (ССЗ), выступая в качестве поставщиков медицинских услуг на передовой с уникальными возможностями для взаимодействия с пациентами и их вмешательства. Поскольку на долю ССЗ приходится около 31% глобальной смертности, роль медсестер первичной помощи становится все более важной в стратегиях профилактики. В этом исследовании изучаются эффективность и масштаб вмешательств под руководством медсестер в профилактику ССЗ в условиях первичной медико-санитарной помощи. Исследование показало, что медсестры, прошедшие специализированную подготовку по профилактике сердечно-сосудистых заболеваний, достигли значительно лучших результатов для пациентов по сравнению с теми, кто не прошел такую ​​подготовку, внедрение клиник под руководством медсестер привело к 40%-ному снижению предотвратимых сердечно-сосудистых событий среди пациентов с высоким риском.

Дилфуза Мирдадаева

46-49

2025-02-24

СОВРЕММЕННЫЕ СТРАТЕГИИ КАРДИОРЕАБИЛИТАЦИЯ ПАЦИЕНТОВ ПОСЛЕ ИНФАРКТА МИОКАРДА

Инфаркт миокарда (ИМ) остается основной причиной смертности и заболеваемости во всем мире. Несмотря на достижения в области неотложной помощи, эффективная реабилитация после ИМ имеет решающее значение для снижения повторных сердечно-сосудистых событий, улучшения качества жизни и снижения повторных госпитализаций. Целью данного исследования является оценка эффективности современных программ кардиологической реабилитации (КР) и их роли в улучшении долгосрочных результатов у пациентов после ИМ. Особое внимание уделяется интеграции физических тренировок, психологической поддержки и модификации образа жизни. Комплексные программы кардиологической реабилитации значительно улучшают физическое и психологическое восстановление у пациентов после инфаркта миокарда.

Бахриддин Эшдавлатов

50-52

2025-02-24

METHODS OF STUDYING THE INFLUENCE OF ENVIRONMENTAL FACTORS ON HEREDITARY GENETIC DISEASES

Irsiy genetik kasalliklar irsiy mutatsiyalar tufayli yuzaga keladi, ammo atrof-muhit omillari ularning paydo bo'lishi, zo'ravonligi va rivojlanishiga sezilarli ta'sir ko'rsatishi mumkin. Genetika va atrof-muhitga ta'sir qilish o'rtasidagi o'zaro ta'sirni tushunish profilaktika strategiyalari va shaxsiylashtirilgan davolanishni ishlab chiqish uchun juda muhimdir. Ushbu maqolada genetik kasalliklarga atrof-muhit omillarining ta'sirini o'rganish uchun ishlatiladigan turli usullar, jumladan epidemiologik tadqiqotlar, egizak tadqiqotlar, genom bo'yicha assotsiatsiyalar (GWAS), epigenetik tadqiqotlar va hayvonlar modellari muhokama qilinadi. Har bir usul genlar va atrof-muhit o'rtasidagi o'zaro ta'sirlar haqida noyob ma'lumot beradi, bu kasallik mexanizmlarini kengroq tushunishga yordam beradi.

Gulchekhra Djalilova, Nilufar Rasulova , Nigora Mukhamedova

53-56

2025-02-24

ДИАГНОСТИЧЕСКАЯ И ПРОГНОСТИЧЕСКАЯ ЦЕННОСТЬ PSA ПРИ ГИПЕРПЛАЗИИ ПРЕДСТАТЕЛЬНОЙ ЖЕЛЕЗЫ: СОВРЕМЕННЫЕ ПОДХОДЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ

Простата-специфический антиген (PSA) является важным маркером при диагностике заболеваний предстательной железы, включая доброкачественную гиперплазию предстательной железы (ДГПЖ) и рак простаты. В данной статье рассматривается роль простата-специфический антигена в диагностике, мониторинге и прогнозировании течения ДГПЖ. Представлены данные о диагностической ценности различных фракций простата-специфический антигена, а также их значимость при дифференциальной диагностике между ДГПЖ и злокачественными процессами. Эта статья отражает актуальные данные по теме PSA и ДГПЖ, а также учитывает исследования, проведенные как за рубежом, так и в Узбекистане.

Расулжон Нишонбаев

57-61

2025-02-26

СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ ЛЕЧЕНИЯ И ПРОФИЛАКТИКИ ИНФЕКЦИЙ МОЧЕВЫВОДЯЩИХ ПУТЕЙ

Инфекции мочевыводящих путей (ИМП) являются частыми осложнениями в эндоурологической практике, существенно влияющими на исходы лечения и качество жизни пациентов. Рецидивирующие инфекции мочевыводящих путей (РИМП) по-прежнему представляют серьезную проблему. Эта группа нозологий является частой причиной обращений женщин в медицинские организации как стационарного, так и амбулаторного уровней. Большое количество обращений пациентов, страдающих от периодически повторяющихся инфекций мочевыводящей системы, приводят к высоким экономическим затратам для системы здравоохранения. В данной статье рассматриваются актуальность проблемы ИМП в эндоурологии, цели и методы исследования, а также представлены результаты и обсуждение, основанные на анализе как зарубежья, так и Узбекистана.

Ахмаджон Абдуллаев

62-66

2025-02-26

PROSTATA BEZI SARATON KASALLIGINI ZAMONAVIY DIAGNOSTIKASI

Ushbu ilmiy maqola prostata bezi saratoni (PBS) kasalligini zamonaviy diagnostikasi metodlari haqida so‘nggi tadqiqotlar va amaliy tajribalarga asoslanib, batafsil ma'lumot beradi. Prostata saratoni erkaklar orasida keng tarqalgan va erta aniqlash uning davolanishi samaradorligini sezilarli darajada oshiradi. Maqolada PSA testi, transrektal ultratovush (TRUS), magnet-rezonans tomografiya (MRI), biopsiya va molekulyar diagnostika kabi asosiy diagnostik usullar tahlil qilinadi. Har bir usulning afzalliklari va kamchiliklari, shuningdek, ularning kombinatsiyalangan ishlatilishi kasallikni erta aniqlashdagi samaradorlikni qanday oshirishi mumkinligi ko‘rib chiqilgan. Molekulyar diagnostika va genetik testlarning kelajakdagi imkoniyatlari, shuningdek, prostata saratonining shaxsiylashtirilgan davolashiga olib keladigan yangi texnologiyalarning rivojlanish istiqbollari muhokama qilinadi. Maqola prostata saratoni diagnostikasining samarali usullarini ishlab chiqish va bemorlarning hayotini saqlab qolish uchun yangi yondoshuvlar haqida batafsil tahlil qiladi.

Tursunov Ikram Takhirovich

67-72

2025-02-27

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA DIURETIK DORI PREPARATLARINING FARMATSEVTIKA BOZORI TAHLILI

Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida diuretik dori vositalari farmatsevtika bozorining tahlili keltirilgan. Dori vositalarining assortimenti, ularning xalqaro nodavlat nomlari, ishlab chiqaruvchi mamlakatlar, dori shakllari, tarqatish shartlari va narx segmentlari bo'yicha taqsimlanishi tahlili o'tkazildi. Olingan natijalar bozorni rivojlantirishning asosiy tendentsiyalarini aniqlash va aholi uchun diuretik preparatlarning samaradorligini baholash imkonini beradi.

Марк Лурье , Ойгул Рахимова, Гулнора Рахимова

73-78

2025-02-28

ВАЯН ШОТАРАСИ ЭКСТРАКТИ АСОСИДА ДЕРМАТОЛОГИК ФИТОПАРДАЛАР ТЕХНОЛОГИЯСИНИ ИШЛАБ ЧИҚИШ ҲАМДА БИОСАМАРАДОРЛИГИНИ ВА СИФАТИНИ БАҲОЛАШ

Таркибида Ваян шотараси экстракти сақловчи фитопардаларнинг мўътадил технологиясини ишлаб чиқишга тегишли тажриба натижалари келти-рилган. Олинган фитопардаларнинг физик-механик кўрсаткичлари, биоса-марадорлиги (in vitro усулида), фаол модданинг (протопин) миқдорий таҳлили бўйича олиб борилган  тадқиқот натижалари баён этилган.

Ишмухамедова Муаттар Алавуддиновна, Туреева Галия Матназаровна

79-86

2025-02-28

«MOLMIN» TABLETKASINING SIFAT KO‘RSATKICHLARINI O‘RGANISH BORASIDAGI TADQIQOTLAR

Ushbu maqolada «Molmin» kombinirlangan tabletkalarining sifat ko‘rsatkichlarining O‘zbekiston Respublikasi Davlat farmakopeyasi talablariga mosligini tekshirish natijalari taqdim etilgan. Tadqiqotda tabletkalarning tashqi ko‘rinishi, o‘rtacha og‘irligi va uning chetlanishi, parchalanish ko‘rsatkichlari, sinishga va ishqalanishga qarshi chidamliligi, eruvchanlik darajasi hamda biofaol moddalar miqdorini aniqlash kabi parametrlari o‘rganilib, barcha ko‘rsatkichlar farmakopeya talablariga to‘liq javob berishi isbotlangan.

Xoldorova N.B., Jaloliddinova M.SH., Anvarova F.J.

87-90

2025-02-28

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI FARMATSEVTIKA BOZORIDA BUYRAK-TOSH KASALLIKLARIDA ISHLATILADIGAN DORI VOSITALARINING ASSORTIMENT TAXLILI

Nefrolitiaz – buyrak va siydik yo‘llarida tosh hosil bo‘lishi bilan kechuvchi kasallik. Tadqiqotda mamlakatimizda buyrak-tosh kasalligiga qarshi dori vositalarining tarkibi, miqdori, shakli va narxi tahlil qilindi. So‘nggi to‘rt yilda buyrak-tosh kasalligiga qarshi dorilar tahlil qilinganda, asosan oksalat va urat toshlariga qarshi vositalar ko‘proq qo‘llangani aniqlandi. Xorijiy dorilar ulushi 58,34% dan 42,85% gacha kamaydi, mahalliy ishlab chiqaruvchilarning ulushi 25% dan 28,57% gacha, MDH davlatlarinik esa 16,67% dan 28,57% gacha oshdi. Biroq, umumiy miqdor jihatdan sezilarli o‘zgarish kuzatilmadi. Eng ko‘p ishlatiladigan dori shakllari tabletka va kapsulalar (33,3%) bo‘lib, ularning barchasi xorijiy yoki MDH davlatlarida ishlab chiqarilgan. Mahalliy ishlab chiqaruvchilar orasida ushbu dori shakllari mavjud emas. Shuningdek, kukun, granula, sirop va inyeksion eritmalar (8,33%) ham qo‘llaniladi. Import qilingan dorilarning tannarxi yuqori ekani qayd etildi. Tadqiqotning maqsadi – samarali tabletka shaklidagi dori ishlab chiqarish texnologiyasini o‘rganish va farmatsevtika sohasidagi mavjud bo‘shliqni bartaraf etishdir.

Maksudova Firuza Xurshidovna, Javliyeva O’g’iloy Oltiboy qizi, Raximova Gulnora Raxim qizi, Raximova Oygul Raxim qizi

91-99

2025-02-28

ЭКИШ МУДДАТИ ВА МЕЪЁРИНИ КУЗГИ БУҒДОЙНИНГ ФОТОСИНТЕТИК ПОТЕНЦИАЛИГА ТАЪСИРИ

Мақолада экиш муддати ва меъёри буғдойнинг фотосинтетик потенциал кўрсаткичларига таъсирини ўрганиш натижалари баён қилинган. 1 октябрда экилган буғдой навларида ўртача кўрсаткичда барг юзаси «тупланиш-бошоқлаш» фазасига нисбатан «бошоқлаш-сут пишиш» фазасида 2,5 марта, 1 ноябр муддатида экилганда эса 1,2 марта юқори кўрсаткични берди. Бунда фотосинтетик потенциал кўрсаткичлари 1 октябрда экилган муддатда «бошоқлаш-сут-пишиш» фазасида юқори бўлиши аниқланди. Бу эса экиш муддати ва меъёри буғдойнинг фотосинтетик потенциал кўрсаткичларига таъсирини ўрганиш ва ўзаро боғланганлик даражаларини аниқлаш учун муҳим бир асос бўлиб хизмат қилади.

Эшқувватов А.К. , Козимов Б.А. , Абдимуродова М.Х.

100-105

2025-02-28

ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИДА ТУПРОҚНИ ҲИМОЯЛОВЧИ ВА РЕСУРСТЕЖОВЧИ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДА ЭКИШ СЕЯЛКАЛАРИНИНГ АҲАМИЯТИ

Алмашлаб экишни тўғри ташкил этиш мақсадида фермерлар алмашлаб экиш тизимига қоплама экинларни қандай қилиб самарали киритиш мумкинлиги ҳақидаги билимга эга бўлишлари лозим. Бундан ташқари муайян хўжаликнинг ўзига хос шарт-шароитларига мос келувчи техникани танлай билиш муҳим аҳамиятга эга. Аксарият тўғридан-тўғри экиш сеялкалари оддий сеялкаларга қараганда оғирроқ бўлади.

А.С.Атаниязов, Ш.А.Султанбайов

106-109

2025-02-28

5-(p-AMINOFENIL)-4-AMINO-1,2,4-TRIAZOL-3(2H)-TIONNING O‘TKIR ZAHARLILIGI VA TUTQANOQQA QARSHI FAOLLIGI

Ushbu maqolada 5-(p-aminofenil)-4-amino-1,2,4-triazol-3(2H)-tion kam zaharli sinfga mansub ekanligi, 0.1; 0.5; 1.0; 5.0 va 10.0 mg/kg dozalarda psixofarmakologik faolliklari va tutqanoqqa qarshi solishtirma preparatlar karbamazepin va konvuleksdan qolishmasligi eksperimental tajribalar asosida tasdiqlangan.

Rahimboyev Suhrob Davlatyor o‘g‘li, Sanoev Zafar Isomiddinovich, Hamroyev Tolmas Tolibovich, Abdinazarov Ibrohimjon To‘ychiyevich, Rashidov Sohib Zamon o‘g‘li, Ismoilova Dilnoza Safaraliyevna, Elmuradov Burxon Jo‘rayevich

110-118

2025-02-28