OʻZBEKISTON RESPUBLIKASIDA VOYAGA YETMAGANLAR VIKTIMIZATSIYASI BILAN BOG’LIQ MASALALAR. XALQARO TAJRIBA VA NAZARIYALAR
Article Sidebar
Main Article Content
Аннотация:
Maqola Oʻzbekiston Respublikasida voyaga yetmagan shaxslar (18 yoshgacha boʻlgan bolalar va oʻsmirlar) ning zoʻravonlikning turli shakllarida – jismoniy, psixologik, jinsiy, iqtisodiy, eʼtiborsizlik va kiberzoʻravonlikda qurbon boʻlish jarayonini – viktimizatsiyani keng koʻlamda oʻrganadi. Ilmiy nazariy asoslar (David Finkelhorning rivojlanish viktimologiyasi va poly-victimization konsepsiyasi, Urie Bronfenbrennerning ekologik tizim modeli, Lawrence Cohen va Marcus Felsonning routine activity nazariyasi)[1] asosida tahlil qilinib, Oʻzbekistondagi statistik maʼlumotlar, qonuniy mexanizmlar (Jinoyat kodeksining tegishli moddalari)[2], 2025 yil dekabr oyida Prezident tomonidan tasdiqlangan PF-256-son farmon bilan qabul qilingan 2026–2030 yillarga moʻljallangan Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish strategiyasini tasdiqlash to’g’risidagi farmonining mazmuni va amaliy ahamiyati koʻrib chiqiladi[3]. Maqola viktimizatsiyani oldini olish choralari, jabrlangan bolalarga psixologik, ijtimoiy va huquqiy yordam berish mexanizmlari, jamiyatdagi madaniy oʻzgarishlar va institutsional takomillashtirish yoʻllarini taklif etadi. Natijalar shuni koʻrsatadiki, poly-victimization va ekologik omillar Oʻzbekistonda bolalar xavfini oshiruvchi asosiy faktorlar boʻlib, yangi strategiya bu muammoni hal etishda muhim qadamdir. Maqola huquqshunoslar, psixologlar, pedagoglar va ijtimoiy xizmat xodimlari uchun foydali boʻlishi mumkin.
Article Details
Как цитировать:
Библиографические ссылки:
Finkelhor, D. (2007). Developmental Victimology: The Comprehensive Study of Childhood Victimization. In D. Finkelhor, Childhood Victimization: Violence, Crime, and Abuse in the Lives of Young People. Oxford University Press. (https://www.researchgate.net/publication/284824003_Developmental_victimology_The_comprehensive_study_of_childhood_victimization ).
Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi (2025 yilgi tahrir). LEX.UZ rasmiy portali. https://lex.uz/docs/-20596 (118, 121, 129-moddalar)
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining PF-256-son Farmoni (2025 yil dekabr). “2026–2030 yillarda bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”(https://lex.uz/uz/docs/-7938806 ).
Yuridik atamalar lug’ati va ularning tarixi kitobi (https://api.scienceweb.uz/storage/publication_files/1788/8893/642e62b4ce52e___Yuridik%20atamalar%20lug%E2%80%98ati%20va%20ularning%20tarixi(2).pdf )
Finkelhor, D. (2007). Developmental Victimology: The Comprehensive Study of Childhood Victimization.
Urie Bronfenbrennerning ekologik tizim modeli https://khoerulanwarbk.wordpress.com/wcontent/uploads/2015/08/urie_bronfenbrenner_the_ecology_of_human_developbokos-z1.pdf
Lawrence Cohen va Marcus Felsonning routine activity theory (kundalik faoliyat nazariyasi) https://en.wikipedia.org/wiki/Routine_activity_theory
UNICEF ma’lumoti https://www.unicef.org/uzbekistan/uz/press-releases/unicef-ozbekiston-senati-tomonidan-bolalarga-nisbatan-zoravonlikning-barcha
O‘zbekston Milliy axborot agentligi rasmiy sayti https://uza.uz/
O’zbekiston respublikasi Jinoyat kodeksi https://lex.uz/mact/-111453
U.S. Department of State. (2025). 2025 Trafficking in Persons Report: https://www.state.gov/reports/2025-trafficking-in-persons-report/uzbekistan/
UNICEF. (2024). Situation Analysis of Children and Adolescents in Uzbekistan. https://www.unicef.org/uzbekistan/en/media/6731/file/SitAnen.pdf.pdfz