Центральноазиатский журнал академических исследований - это рецензируемый международный журнал с открытым доступом, в котором публикуются оригинальные исследования и обзорные статьи, относящиеся к различным областям. Основная цель состоит в том, чтобы предложить интеллектуальную платформу международным ученым, и она направлена на продвижение междисциплинарных исследований в прикладных науках. Все рукописи должны быть подготовлены на узбекском, казахском, таджикском, английском или русском языках и пройти тщательный процесс рецензирования.

Опубликован: 2025-10-06

OPPORTUNITIES FOR IMPLEMENTING "SMART CITY" PROJECTS WITHIN THE FRAMEWORK OF PPP IN KASHKADARYO REGION

The development of "smart city" technologies in the Kashkadarya region, if implemented on the basis of public-private partnership (PPP), will allow bringing regional economic and social development to a new level. This article analyzes the theoretical foundations of the formation of smart city infrastructure through PPP mechanisms, international experience, and prospects for implementation in the Kashkadarya region. During the study, the practice of PPP in smart city projects of advanced countries was studied and recommendations were developed for implementation in Uzbekistan. According to the results, it was determined that the PPP model can be an effective tool in digital management, environmental sustainability, and modernization of transport and logistics systems.

Gayratjon Hamroyev

5-10

2025-10-06

РАЗВИТИЯ МАЛОГО И СРЕДНЕГО БИЗНЕСА В АГРАРНОМ СЕКТОРЕ

Одним из направлений реформирования сельскохозяйственной отрасли является развитие малого и среднего бизнеса на селе. Функционирования дехканских и фермерских хозяйств и индивидуальных предпринимателей. Вместе с тем, развитие малого  и среднего бизнес на селе осуществляется медленными темпами, его доля в производстве сельскохозяйственной продукции является незначительной. Такая ситуация обусловлена спецификой аграрного производства в разрезе отраслей и подотраслей, влиянием природно-климатических условий на цепочку создания добавленной  стоимости, а также отставанием сельской местности от города, где находится основной малый и средний бизнес по различным отраслям.

Насретдинова Мамура Нигматовна

11-14

2025-10-06

ОБРАЗ ТВОРЧЕСКОЙ ЛИЧНОСТИ В РОМАНЕ-ЭПОПЕЕ РОМЕНА РОЛЛАНА «ЖАН-КРИСТОФ»

В данной статье рассматривается роман-эпопея Ромена Роллана «Жан-Кристоф» как художественное воплощение идеи творческой личности, преодолевающей социальные и культурные границы ради служения искусству. Анализируется эволюция героя от одарённого ребёнка до зрелого композитора, осознающего миссию искусства как силы, способной объединять народы и преображать мир. Показано, что образ Жан-Кристофа представляет собой собирательный портрет нового человека, чья жизненная и творческая позиция основана на непримиримости к пошлости, вере в гуманистический потенциал искусства и стремлении к вселенскому единству

Азизова Мухнора Мадаминжон кизи, Косимов Абдугапир Абдукаримович

15-18

2025-10-06

NECHA XIL HAQIQAT MAVJUD? RELATIVIZM VA ABSOLYUTIZM BAXSI

Ushbu maqola haqiqat tushunchasining absolyut va nisbiy jihatlarini tahlil qilib, savol qo‘yadi: “Haqiqat mutlaqmi yoki kontekstga bog‘liqmi, va bu farq zamonaviy jamiyatda qanday oqibatlarga olib keladi?” Tadqiqot tarixiy-falsafiy tahlil va nazariy sintez usullariga tayangan: klassik faylasuflar (Platon, Dekart, Gegel), relativizm vakillari (Protagor, Nitshe, Lyotard), diniy paradigmalar (Islom, Xristianlik, Buddaviylik, Hinduizm) hamda ilm-fandagi paradigmaviy burilishlar (Nyuton — Eynshteyn — kvant fizikasi) misollari solishtiriladi. Natijada muallif mutlaq va nisbiy yondashuvlarning cheklovlarini ko‘rsatib, ularni qarama-qarshi emas, balki muloqot va interdisiplinar sintez yo‘li bilan uyg‘unlashtirish zarurligini ta’kidlaydi. Maqola ta’lim, ilmiy kommunikatsiya va diniy-ma’naviy dialoglar uchun amaliy tavsiyalar beradi..

Asqarova Madina Asqar qizi, Umarova Farida Saidikramovna, Xurramov Ramazon Sadatovich

19-23

2025-10-06

SURUNKALI GLOMERULONEFRIT KASALLIGIDA TUBULOINTERSTITSIAL FIBROZ RIVOJLANISHIDA METALLOPROTEINAZALARNING AHAMIYATI.

Surunkali glomerulonefritda (SGN) tubulointerstitsial fibroz rivojlanishi bu kasallikning og‘irlashgan bosqichlarida ko‘p uchraydigan patologik jarayonlardan biridir. Bu holat buyrak to‘qimalarida (asosan naychalar va ularni o‘rab turgan interstitsial to‘qima) yallig‘lanish va keyinchalik biriktiruvchi to‘qimaning ortiqcha o‘sishi (fibroz) bilan xarakterlanadi. Fibroz jarayonida normal parenxima to‘qimasi o‘rnini ortiqcha ekstrasellulyar matriks (ECM) komponentlari, jumladan kollagen, fibronektin va laminin egallaydi [2].

Yodgorova S.O‘., Jabbarov O.O.

24-34

2025-10-07

ICHKI ISHLAR ORGANLARIDA BOSHQARUV QARORLARINI TASHKIL ETISH VA UNING AHAMIYATI

Ushbu maqola ichki ishlar organlarida boshqaruv qarorlarini tashkil etish jarayoni va uning yurtimizda jamoat xavfsizligini ta’minlashdagi ahamiyatiga bag‘ishlangan. Maqolada boshqaruv qarorlarining nazariy asoslari, yurtimizdagi amaliy tajriba va Rossiya, Germaniya, AQSH kabi xorijiy davlatlar tajribasi tahlil qilinadi. Mavjud muammolar, xususan, moddiy-texnik baza yetishmasligi, xodimlarning zamonaviy texnologiyalardan foydalanishdagi malakalarining cheklanganligi va byurokratik to‘siqlar ko‘rib chiqiladi. Raqamli texnologiyalarni kengaytirish, kriminalistik laboratoriyalarni modernizatsiya qilish, xodimlar malakasini oshirish va fuqarolar bilan hamkorlikni kuchaytirish bo‘yicha takliflar berilgan. Ushbu chora-tadbirlar yurtimizda ichki ishlar organlari faoliyatining samaradorligi va shaffofligini oshirib, qonun ustuvorligini mustahkamlaydi

Qushboqov Shohrux Xasan o‘g‘li, Saydazimov Sunnatulla Xamdam o‘g‘li

35-39

2025-10-08

FORMATION OF THE LABOR POTENTIAL OF RURAL TERRITORIES AND WAYS OF ITS EFFECTIVE USE

In this article, the study of labor potential reveals its content and essence in a resource style, both qualitative and quantitative. The formation of the labor potential of the village as a socio-economic category, its research and study have gone through several stages. As a result of the development of socio-economic relations, the meaning and content of such economic concepts and categories as "labor force", "labor resources", "labor potential" also changes somewhat. These concepts have become widely used not only in the scientific and economic literature, but also in our daily practice. In the economic literature, there are still different views on the concept of the labor potential of society, and these concepts remain the subject of controversy due to the need to differentiate from it the concepts of "labor resources" and "labor force" related to this concept.

Makhfuza Azimova

40-44

2025-10-09

O‘ZBEK ADABIYOTIDA ONA OBRAZINI IFODALASHDA MILLIY AN’ANALAR

Maqolada o‘zbek adabiyotida ona obrazini ifodalashda milliy an’analar haqida so‘z boradi. Unda ona obrazining badiiy adabiyotdagi o‘zbek milliy qadriyatlari, madaniyati va an’analariga asoslanganligi ko‘rsatilgan

Zilola Ayitboyeva Babajon qizi

45-47

2025-10-09

ҚАЛҚОНСИМОН БЕЗ АУТОИММУН КАСАЛЛИГИ ВА ДИФФУЗ ТОКСИК БУҚОҒИ БОР АЁЛ БЕМОРЛАРДА РЕПРОДУКТИВ ТИЗИМ КАСАЛЛИКЛАРИНИ ЎРГАНИШ.

Мақолада   Фарғона вилоятида истиқомат қилувчи қалқонсимон без аутоиммун касаллиги ва диффуз захарли буқоғи бор беморларда репродуктив тизим касалликларини ўзгаришини   УТТ ва  гормонал текширув орқали  бахоланиб ўрганилган. 

Турсунов М.Ф., Каримова М.М.

48-51

2025-10-09

MAKTAB O‘QUVCHILARIDA TOLERANTLIKNI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK - PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI

Ushbu maqolada maktab o‘quvchilarida tolerantlikni shakllantirish va rivojlantirish jarayonining pedagogik-psixologik xususiyatlari yoritilgan. Tolerantlik tushunchasining mazmun-mohiyati, uning shaxs rivojlanishidagi o‘rni, ta’lim jarayonida bag‘rikenglikni tarbiyalashning nazariy asoslari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Maqolada tolerantlikni rivojlantirishning asosiy psixologik mexanizmlari, empatiya, muloqot madaniyati va ijtimoiy identifikatsiya jarayonlari o‘rtasidagi bog‘liqlik yoritilib, o‘quvchi shaxsini har tomonlama yetuk, bag‘rikeng qilib shakllantirishda o‘qituvchining o‘rni va ta’lim muhitining ta’siri ochib berilgan

Ilxamova Diana Ikromovna

52-58

2025-10-09

GLOBAL BREND YARATISH STRATEGIYALARI: XALQARO BOZORLARDA MUVAFFAQIYAT OMILLARI

Maqolada global brend yaratish strategiyalari va ularning xalqaro bozorlarda muvaffaqiyatli qo‘llanilish omillari tahlil qilingan. Shuningdek, xalqaro miqyosda muvaffaqiyatli brendlash tajribalari, marketing kommunikatsiyalari va innovatsion yondashuvlar asosida O‘zbekiston korxonalari uchun samarali strategik yo‘nalishlar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari milliy mahsulotlarni xorijiy bozorlarda targ‘ib qilish, raqobatbardoshlikni oshirish va eksport salohiyatini rivojlantirishga xizmat qiladi.

Sapayev Axmed Durdibayevich

59-64

2025-10-09

SHOLINING ALANGA NAVI

Mazkur maqolada sholining alanga navi agrobiologik xususiyatlari, hosildorlik darajasi va suv resurslaridan foydalanish samaradorligi o‘rganildi. Tajribalar O‘zbekistonning turli agroiqlim sharoitlarida olib borildi va natijalar ushbu navning yuqori hosildorligi, qurg‘oqchilikka chidamliligi hamda don sifatining bozorbopligi bilan ajralib turishini ko‘rsatdi. Alanga navini ommalashtirish oziq-ovqat xavfsizligi, ekologik barqarorlik va iqtisodiy samaradorlikni ta’minlashda muhim ahamiyatga ega.

Po'latova Gulnoraxon Burxonjon qizi

65-71

2025-10-09

ВЛИЯНИЯ ВОДОЗАБОРА ВЕРХНЕГО ТЕЧЕНИЯ РЕКИ АМУДАРЬЯ НА ЭКСПЛУАТАЦИОННЫЙ РЕЖИМ ГИДРОТЕХНИЧЕСКИХ СООРУЖЕНИЙ УЗБЕКИСТАНА

Статья подготовлена на основе реализации научно- исследовательских работ по оценке надежности эксплуатации бесплотинных водозаборов в насосные станции для водоснабжения из бассейна реки Амударья в Сурхандарьинскую, Кашкадарьинскую, Навоинскую и Бухарскую областей республики Узбекистана. Приведен количественный анализ формирования стока бассейна реки Амударьи. Согласно данным гидр метеослужб установлено, что 54,4% формируются в верхнем течении реки, из них 28,1 составляет речной сток Пянджа,16,4 % реку Вахш, оставшийся часть речного стока приходятся к долю рек Кундуз, Кафирнигана, Сурхандарья, Шерабада и рек Туркменистана, реки Мургаб, рек северной части Узбекистана. Обосновано, что в условиях изменения речного стока Амударья создаётся сложная водохозяйственная ситуация для республики Узбекистан, обусловленное нарушением надежности функционирования бесплотинных водозаборных сооружений по всему створу реки в плоть до Туямуюнского гидроузла

Б.Э.Норкулов , О.Ф.Вохидов , И.Д.Салимбаева , А.У.Азимов , З.М.Хамракулова

72-80

2025-10-09

КЛИНИЧЕСКАЯ И ЛАБОРАТОРНАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА И МЕТАБОЛИЧЕСКИЕ ДЕТЕРМИНАНТЫ ГИПОКАЛЬЦИЕМИЧЕСКОГО СУДОРОЖНОГО СИНДРОМА У ДЕТЕЙ РАННЕГО ВОЗРАСТА

в нашей работе отражены аспекты клинической и лабораторной характеристики и метаболические детерминанты гипокальциемического судорожного синдрома у детей раннего возраста на основе литературного обзора.

Ходжаева Ирода Абдулхаевна

81-86

2025-10-10

YANGI O‘ZBEKISTONDA TASHABBUSLI BYUDJET LOYIHALARINI AMALGA OSHIRISH VA RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI: IJTIMOIY-FALSAFIY TAHLIL

Maqolada Oʻzbekistonda soʻnggi yillarda joriy etilgan “Tashabbusli byudjet” (Participatory / Initiative Budget) jarayonlari ijtimoiy-falsafiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Loyihaning paydo boʻlishi, huquqiy-institutsional asoslari, amaliy natijalari va ijtimoiy taʼsir mexanizmlari ko‘rib chiqiladi; shuningdek, dastur amalga oshirishdagi muammolar va takomillashtirish istiqbollariga oid tavsiyalar beriladi. Maqola empirik va nazariy dalillarga tayangan holda fuqarolarning moliyaviy ishtirokchiligi tamoyillari, ijtimoiy adolat, jamoatchilik nazorati va davlat-fuqaro munosabatlarining yangicha modeli jihatidan baholanadi.

Risqimov Rufatali Maxsutali o‘g‘li

87-90

2025-10-11

ADABIY MATNDA MUALLIF POZITSIYASI VA SUBYEKTIVLIK MUAMMOSI

Maqolada adabiy matnda muallif pozitsiyasi va subyektivlik masalasi yoritiladi. Cho‘lpon, Abdulla Qodiriy va O‘tkir Hoshimov asarlari asosida muallifning shaxsiy qarashlari va badiiy ifoda vositalari tahlil qilinadi

Komilova Maftuna Jamolovna

91-93

2025-10-11

BIRINCHI VA IKKINCHI SIGNAL TIZIMIDA O’QISH VA YOZISHNING INSON HAYOTIDAGI O’RNI

Ushbu maqolada o’qish va yozish ko’nikmalarining inson hayotida tutgan o’rni hamda o’qish va yozishdagi kamchiliklar yoritilgan.

Xalilova Shaxnoza Ikrom qizi, Utbasarova Umida Mexmanovna

94-98

2025-10-11

SEED GERMINATION OF EPHEDRA EQUISETINA L.: PROBLEMS AND SOLUTIONS

This article discusses the germination rate of seeds of Ephedra equisetina L., a medicinal plant found in Central Asia, factors affecting it, and methods for increasing germination. The results of the study are analyzed based on previous experiments and foreign literature.

Azima Saitova , Barno Matkarimova

99-102

2025-10-13

JISMONIY VA YURIDIK SHAXSLARNING MULKINI HIMOYA QILISHDA ICHKI ISHLAR ORGANLARINING ROLI: TASHKILIY-HUQUQIY ASOSLAR VA AMALIY MUAMMOLAR

Ushbu maqola O‘zbekiston Respublikasida jismoniy va yuridik shaxslarning mulkini himoya qilishda ichki ishlar organlari (IIO) va ularga qarashli Qo‘riqlash Departamentining roliga bag‘ishlangan. Jismoniy va yuridik shaxslarning mulkiy huquqlarini himoya qilishda IIO va Qo‘riqlash Departamentining vazifalari, mahalla huquq-tartibot maskani orqali fuqarolar bilan hamkorlik va profilaktika choralari ko‘rib chiqiladi. Mavjud muammolar, xususan, kadrlar tayyorlashning yetarli emasligi, raqamli texnologiyalarning kam qo‘llanishi va murojaatlar bilan ishlashning sekinligi aniqlanadi. Maqolada qonunchilikni rivojlantirish, zamonaviy qo‘riqlash tizimlarini joriy etish va fuqarolar bilan hamkorlikni kuchaytirish orqali mulkni himoya qilish samaradorligini oshirish bo‘yicha takliflar berilgan. Maqola yuridik ta’lim muassasalari talabalari, IIO xodimlari va tadqiqotchilar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, ilmiy va amaliy ahamiyatga ega.

Umarov Zakir Ravupovich

103-106

2025-10-13

РАЗВИТИЕ МЕТАПРЕДМЕТНЫХ КОМПЕТЕНЦИЙ УЧАЩИХСЯ СРЕДСТВАМИ МЕЖПРЕДМЕТНЫХ СВЯЗЕЙ ФИЗИКИ И АСТРОНОМИИ

В статье рассматриваются примеры применения геймификации в обучении физике как средства повышения мотивации и познавательной активности учащихся. На конкретных примерах показано, как использование игровых элементов — системы баллов, виртуальных симуляций, обучающих квестов и соревновательных заданий — превращает традиционные уроки физики в интерактивный и увлекательный процесс. Отмечается, что геймификация способствует не только развитию интереса к предмету, но и формированию навыков сотрудничества, творческого и критического мышления. Делается вывод, что включение игровых механизмов в образовательный процесс по физике повышает качество усвоения знаний и устойчивость мотивации.

А.Б.Камалов , Н.Ж.Нажиматдинова

107-111

2025-10-13

КЛИНИЧЕСКАЯ ЭФФЕКТИВНОСТЬ И БЕЗОПАСНОСТЬ ПРИМЕНЕНИЯ ЭМПАГЛИФЛОЗИНА У ПАЦИЕНТОВ С САХАРНЫМ ДИАБЕТОМ 2 ТИПА

В статье рассматриваются клиническая эффективность и безопасность применения эмпаглифлозина у пациентов с сахарным диабетом 2 типа. Проведён анализ данных литературы и клинических наблюдений, подтверждающих положительное влияние препарата на гликемический контроль, массу тела и сердечно-сосудистые исходы. Эмпаглифлозин, являясь представителем класса ингибиторов натрий-глюкозного котранспортёра 2 типа (SGLT2), способствует снижению уровня глюкозы в крови за счёт увеличения её экскреции с мочой, не вызывая гипогликемии. Показано, что препарат обладает высокой переносимостью и улучшает качество жизни больных..

Зокирова Длобар Дилшодбековна

112-115

2025-10-14

BARG QO‘NG‘IZLARI (CHRYSOMELIDAE) OILASI VAKILLARINING EKOLOGIK MUHITLARGA O‘ZGARUVCHANLIK XUSUSIYATLARI

Mazkur maqolada Barg qo‘ng‘izlari (Chrysomelidae) oilasi vakillarining ekologik muhitlarga o‘zgaruvchanlik xususiyatlari atroflicha tahlil qilingan. Tadqiqotda barg qo‘ng‘izlarining morfologik, fiziologik va etologik moslashuv mexanizmlari, ularning yashash muhitiga bo‘lgan ekologik talablari hamda antropogen omillar ta’sirida kechayotgan o‘zgarishlar yoritilgan. Shuningdek, ularning o‘simliklar bilan trofik aloqalari, tabiiy populyatsiyalar sonining dinamikasi, iqlim o‘zgarishi, tuproq namligi va harorat kabi omillar bilan uzviy bog‘liqligi ilmiy asosda tahlil etilgan. Maqolada barg qo‘ng‘izlarining o‘zgaruvchanlik xususiyatlari orqali bioindikator sifatidagi ahamiyati ham ochib berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, bu hasharotlar ekologik muhitdagi o‘zgarishlarga sezgir bo‘lib, ularning morfofiziologik xususiyatlari muhit barqarorligining muhim ko‘rsatkichidir.

Asemenova Dilfuza, Bazarbayeva Adiyma Ansatbayevna, Tilepbergenov Azamat Tilewmuratovich

116-119

2025-10-15

ANTROPOGEN OMILLAR TA’SIRIDA O‘SIMLIK QOPLAMINING O‘ZGARISHI

Ushbu maqolada inson faoliyati natijasida o‘simlik qoplamining o‘zgarishiga ta’sir etuvchi antropogen omillar, ularning ekologik oqibatlari va tabiiy muvozanatni saqlash choralari chuqur tahlil qilingan. Maqolada inson faoliyatining o‘simlik dunyosiga ko‘rsatgan ta’siri, cho‘llanish, eroziya, tuproq degradatsiyasi va biotsenozlarning buzilishi kabi jarayonlar ilmiy asosda yoritilgan.

Sultanyazova Dilfuza Bayrambay qizi

120-122

2025-10-15

YARIMO‘TKAZGICHLAR FIZIKASI BO‘LIMINI O‘QITISH MUAMMOLARI HAQIDA

Maqolada yarimo‘tkazgichlar fizikasi bo‘limini o‘qitishning zamonaviy metodik asoslari, talabalarda ilmiy va texnik tafakkurni rivojlantirishda interaktiv, virtual va metrologik yondashuvlarning ahamiyati tahlil qilinadi. Virtual laboratoriyalar, turli fizikaga oid platformalar, shuningdek, informatizatsiyalashgan ta’lim tizimlari asosida yarimo‘tkazgich jarayonlarini modellashtirish usullari yoritilgan. Tadqiqotda o‘qitishning aralash (hands-on + virtual) modeli, diagnostik baholash, metrologik aniqlik tamoyili hamda talabalarda tadqiqot kompetensiyasini shakllantirish yo‘llari ochib beriladi.

Xoliqov Qurbonboy To‘ychiyevich, Rajapov Jaxongir Alimbayevich

123-128

2025-10-15

BUXORO DAVLAT MUZEY-QO‘RIQXONASINING MUZEY TURIZMI RIVOJIDAGI O‘RNI

Ushbu maqolada zamonaviy O‘zbekiston muzeylari, xususan, Buxoro davlat muzey-qo‘riqxonasi faoliyatining so‘nggi yillardagi taraqqiyoti, xalqaro hamkorlik aloqalari va ilmiy-amaliy faoliyati yoritilgan. Tadqiqotda muzey ishini zamonaviy texnologiyalar asosida tashkil etish, xorijiy tajribalarni o‘zlashtirish, madaniy merosni asrash va targ‘ib etish bo‘yicha olib borilayotgan ishlar tahlil qilinadi. Shuningdek, 2023–2025-yillarda muzey ilmiy xodimlarining xalqaro anjumanlardagi faol ishtiroki, Buxoro muzeyining xalqaro nufuzini oshirishga qaratilgan uchrashuvlar, qo‘shma ko‘rgazmalar va ilmiy loyihalar misolida yurtimiz muzeyshunoslik sohasi rivojining dolzarb jihatlari ko‘rsatib berilgan.

Sultonova Nigina

129-132

2025-10-16

OSHQOZON-ICHAK SISTEMASINING INFEKSION VA NOINFEKSION KASALLIKLARINING OLDINI OLISH CHORA-TADBIRLARI

oshqozon-ichak traktidagi infeksion va noinfeksion kasalliklar  kundan kunga ko‘payib, qo’zg’atuvchilarning  yangidan-yangi shtammlari vujudga kelmoqda. Bu kasalliklar asosan yosh bolalarda uchrashini inobatga olib har bir ota-onalar o‘z farzandlariga e’tiborli bo‘lishlari, shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilishlari muhim hisoblanadi. Kasallikning ilk alomatlari sezilganda shifokor ko‘rigiga tashrif buyurishlari eng to‘g‘ri yo‘l hisoblanadi. Kasallikning eng ko‘p tarqalish manbai bo‘lgan oziq-ovqat mahsulotlariga e’tiborli bo‘lish ya’ni: toza saqlash, yaxshilab yuvish, mahsulotning sifatli ekanligiga yaroqlilik muddatiga alohida e’tibor berishimiz muhim hisoblanadi

Cho’lliyeva Zarina Turobovna

133-137

2025-10-16

QIZILQUM CHOʻLINING TUPROQ ENTOMOFAUNASI: COLEOPTERA OILALARINING BIOLOGIK VA EKOLOGIK TAHLILI

Qoraqalpogʻiston hududidagi Qizilqum choʻli — oʻta qurgʻoqchil iqlim, shoʻr tuproqlar va siyrak oʻsimliklar sharoitiga moslashgan tuproqda yashovchi Coleoptera (qoʻngʻizlar) turlarining xilma-xilligiga ega hududdir. Ushbu maqolada ularning faunal tarkibi, biologik xususiyatlari, ekologik roli va tarqalishi boʻyicha soʻnggi tadqiqotlar tahlil qilinadi. Asosiy oilalar: Carabidae (yer qoʻngʻizlari), Tenebrionidae (qoramtir qoʻngʻizlar) va Meloidae (pufak qoʻngʻizlar) boʻlib, ular yirtqichlik, parazitlik va chirindi bilan oziqlanish kabi turli hayot tarzlariga ega. Eng yuqori biologik xilma-xillik tugay oʻrmonlari va qumli tepaliklarda kuzatiladi, bu joylarda qoʻngʻizlar bioindikator va zararkunandalarga qarshi tabiiy regulyator vazifasini bajaradi. Choʻllanish jarayonlari esa ushbu turlarni muhofaza qilish zaruratini kuchaytirmoqda. Tadqiqot 51 ta Coleoptera turini aniqlab, ularning tungi faollik, tuproqqa kirib yashirish va quruq sharoitga moslashuv kabi xususiyatlarini qayd etdi

Perdebaeva I.B., Bekbanov A.Zh.

138-141

2025-10-16

DAVLAT XARIDLARINI SAMARALI TASHKIL QILISHDA REJALASHTIRISHNING AHAMIYATI

Maqolada davlat xaridlarini samarali tashkil etishda rejalashtirishning nazariy va amaliy jihatlari yoritilgan. Ishda davlat xaridlarining iqtisodiy mazmuni, ularni boshqarishning huquqiy asoslari hamda O‘zbekistonda mavjud amaliyot tahlil qilinadi. Shuningdek, davlat xaridlarini rejalashtirishda uchraydigan muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari, raqamli texnologiyalar va innovatsion yondashuvlarning o‘rni ko‘rsatib beriladi.

Xurramov Bekzod Imomnazar o‘g‘li

142-147

2025-10-16

УСОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ ФИЛЬТРОВ СИСТЕМ КАПЕЛЬНОГО ОРОШЕНИЯ В УСЛОВИЯХ УЗБЕКИСТАНА

В статье рассмотрены ключевые аспекты обеспечения надежности систем водоочистных сооружений в условиях эксплуатации в Узбекистане. Проведен анализ факторов, влияющих на устойчивость работы очистных станций, включая качество поступающей воды, состояние оборудования, химические реагенты и автоматизацию процессов. Особое внимание уделено вопросам диагностики, профилактического обслуживания и внедрения интеллектуальных систем мониторинга. Показано, что применение комплексного подхода к управлению водоочистными сооружениями позволяет снизить аварийность на 35–40% и повысить качество очищенной воды в соответствии с национальными и международными стандартами.

Абдулахаев Абдукодирхон Саматхонович

148-150

2025-10-16

СТРОИТЕЛЬСТВО МЕЛИОРАТИВНЫХ СЕТЕЙ ФЕРГАНСКОЙ ДОЛИНЫ

Ферганская долина является одним из ключевых аграрных регионов Центральной Азии, где продуктивность сельского хозяйства напрямую зависит от состояния мелиоративной инфраструктуры. В статье рассматриваются современные подходы к строительству и реконструкции оросительных и дренажных сетей, направленные на повышение эффективности водопользования и снижение уровня засоления почв. Приведены инженерно-технологические решения по оптимизации каналов, внедрению водосберегающих систем и обеспечению устойчивого управления водными ресурсами. Полученные результаты подтверждают необходимость комплексной модернизации мелиоративных систем Ферганской долины..

Абдулахаев Абдукодирхон Саматхонович

151-153

2025-10-16

ОСВЕТЛЕНИЕ ВЫСОКОМУТНЫХ ВОД В УСЛОВИЯХ ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ

В статье рассматриваются физико-химические и технологические особенности процессов осветления высокомутных вод, характерных для региона Центральной Азии. Проведен анализ причин повышенной мутности поверхностных вод, методов их очистки и влияния природно-климатических факторов на эффективность водоподготовки. Особое внимание уделено применению современных реагентов и энергоэффективных технологий, обеспечивающих устойчивое осветление воды при высоких концентрациях взвешенных частиц.

Абдулахаев Абдукодирхон Саматхонович

154-156

2025-10-16

INKLYUZIV TA’LIM SHAROITIDA ALOHIDA TA’LIM EHTIYOJI BO‘LGAN BOLALARNING IJTIMOIY MOSLASHUVCHANLIGINI RIVOJLANTIRISHDA MAXSUS PEDAGOGIK YONDASHUVLAR

Ushbu maqolada inklyuziv ta'lim sharoitida alohida ta'lim ehtiyoji bo'lgan bolalarning ijtimoiy moslashuvchanligini rivojlantirishda maxsus pedagogik yondashuvlarning ahamiyati, mavjud muammolar va yechimlar tahlil qilinadi. Inklyuziv ta'lim sharoitida alohida ta'lim ehtiyoji bo'lgan bolalarning ijtimoiy moslashuvchanligini rivojlantirishda maxsus pedagogik yondashuvlar muhim ahamiyatga ega. Ushbu yondashuvlar orqali bolalarning o'zaro muloqot va hamkorlik ko'nikmalarini rivojlantirish, shuningdek, ijtimoiy integratsiyalashish jarayonlarini kuchaytirish mumkin. O'zaro tushunish va barcha bolalarning teng ravishda rivojlanishi uchun muhim shart-sharoitlarni yaratish, inklyuziv ta'lim tizimini yanada rivojlantirishga xizmat qiladi

Xosiljonova Shaxnoza Muhammadibrohim qizi

157-159

2025-10-16

ESTRADA QO‘SHIQLARIDA MILLIY VA ZAMONAVIY USLUB UYG‘UNLIGI

Maqolada O‘zbekiston estrada qo‘shiqlarida milliy va zamonaviy uslubiy o‘xshashlik jarayonlari ko‘rib chiqilib, xalq kuy-ohanglari, maqom lad-intonatsiyasi, usul va ritmika, shuningdek, dutor, doira, rubob kabi cholg‘ular tembrining Estrada ijrochiligiga integratsiyalanish jarayonini tahlil qiladi. Hamda, elektron musiqa, hip-hop/trep bitlari, pop-rok garmoniyasi va global prodyuserlik standartlarining mahalliy estetik me’yorlar bilan uyg‘unlashuv mexanizmlarini musiqiy-tahlil yondashuv asosida ochib beradi

Аtаdjаnov Muxаmmаd Аbdushаripovich

160-164

2025-10-17

TEACHING ENGLISH COLLOCATIONS USING CORPUS TOOLS THROUGH AI

This study examines how corpus tools, when combined with artificial intelligence (AI)-enhanced features, can improve the teaching and learning of English collocations in EFL/ESL settings. Drawing on data from previous empirical research—including quasi experimental studies comparing corpus based/data driven learning (DDL) with traditional methods—this paper analyses outcomes in recognition, production, retention, and learner attitudes. Results show that corpus based instruction, especially when AI assisted (for example, in automatic collocation extraction, contextual feedback, or adaptive tasks), leads to significantly higher gains in collocation production and recognition compared to control groups taught by traditional methods. Learners also report positive attitudes toward corpus tools, citing increased awareness of natural usage, greater autonomy, and improvement in writing accuracy. A comparative table is provided to illustrate effect sizes from selected studies. The paper concludes with pedagogical implications for integrating corpus tools with AI features, and recommendations for teacher training and classroom implementation

Munojat Sultonova

165-168

2025-10-17

КОНЦЕПТУАЛЬНАЯ МОДЕЛЬ СМЕШАННОГО ОБУЧЕНИЯ РУССКОМУ ЯЗЫКУ КАК ИНОСТРАННОМУ ДЛЯ СЕЛЬСКИХ ШКОЛ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН

В статье представлена концептуальная модель смешанного обучения (blended learning) русскому языку как иностранному (РКИ), разработанная специально для условий сельских школ Республики Узбекистан. Модель учитывает ограниченный доступ к цифровой инфраструктуре, низкую языковую среду, недостаток квалифицированных педагогов и специфику мотивационной сферы учащихся. Описаны структурные компоненты модели, её методологические основания и педагогические условия реализации.

Кудбиева Нафисахон Асадилло кизи

169-172

2025-10-17

ОСОБЕННОСТИ ЭКЗИСТЕНЦИАЛЬНОЙ ИСПОЛНЕННОСТИ ЛИЧНОСТИ В ЗАВИСИМОСТИ ОТ СИБЛИНГОВОЙ ПОЗИЦИИ

В статье рассматриваются особенности экзистенциальной исполненности личности в зависимости от сиблинговой позиции. Анализируется влияние порядка рождения и роли в семейной структуре на формирование личностных характеристик, включая уровень самоосознания, стремление к смыслу и степень жизненной удовлетворённости. Исследование базируется на концепциях экзистенциальной психологии и трудах А. Адлера, В. Франкла и К. Юнга.

Каипбергенова Халима Батырбековна

173-179

2025-10-18

MILLIY G’OYA VA YOSHLAR

Mazkur maqolada yoshlarning milliy g‘oya va ma’naviy qadriyatlarga munosabati, ularning e’tiqodi, milliy g‘urur va or-nomus tuyg‘ularining shakllanishida ta’lim-tarbiyaning o‘rni tahlil etiladi. Shuningdek, Islom Karimovning asarlarida ilgari surilgan milliy istiqlol mafkurasi g‘oyalari yoshlar dunyoqarashiga ta’sir etuvchi omil sifatida o‘rganiladi. Maqolada milliy g‘oyaning yoshlar tafakkurini boyitish, ularni yot g‘oyalardan himoya qilishdagi ahamiyati yoritilgan.

Hasanova Diyora Abdimo’min qizi

180-184

2025-10-20

TERMODINAMIKANING BIRINCHI QONUNI VA UNING IZOJARAYONLARGA TATBIQIGA OID MASALALAR YECHISH

Termodinamikaning birinchi qonuni mazkur bo’limni o‘rganishda muhim ahamiyat kasb etadi. Uning izojarayonlarga tatbiqi masalalarni yechishda keng qo’llaniladi. Mazkur maqolada ushbu mavzuga oid atroflicha yoritilgan. Termodinamikaning birinchi qonuni va uning izojarayonlarga tatbiqi energiyaning saqlanish qonuni ham deyiladi. Ushbu qonun tabiatning asosiy qonunlaridan biridir.

Mirmuhsin Nurov Murodovich

185-187

2025-10-20

БРОНХИАЛ АСТМА БИЛАН КАСАЛЛАНГАН БОЛАЛАРДА БРОНХОАЛВЕОЛЯР ДЕВОР ТАРКИБИДАГИ БРОНХИАЛ ЭПИТЕЛИЙНИНГ МОРФОМЕТРИК ХУСУСИЯТЛАРИ

Ушбу мақолада Бронхиал астма билан касалланган болаларда бронх дарахти деворининг морфологик ва морфометрик хусусиятлари ўрганилган. Тадқиқот материаллари C.И.Ткачева ва Г.Ф.Паламарчукнинг оригинал эндоскопик усули бўйича олинган бронхиал астма билан касалланган 300 нафар бемор болаларда бронх девори ички суюқлигини текширишни олиб борилган. Корреляцион таҳлили натижаларида бронхиал девори ичи эпителий ядроси ва цитоплазмаси морфометрик хусусиятлари ўртасида ўзаро боғлиқлик мавжуд эмас.

Султонов Равшан Комилжонович, Дуснаев Нодир Абдуқодир ўғли

188-193

2025-10-20

ИЗУЧЕНИЕ ВЛИЯНИЯ ТЕМПЕРАТУРНЫХ ФАКТОРОВ НА ВСХОЖЕСТЬ СЕМЯН НЕКОТОРЫХ КУЛЬТУРНЫХ БОБОВЫХ РАСТЕНИЙ

В данной статье рассматривается влияние температурных факторов на всхожесть семян некоторых культурных бобовых растений. Проведен обзор литературных данных о том, как температура (минимальная, оптимальная и максимальная) воздействует на процессы прорастания семян, а также обсуждаются особенности температурной реакции различных генотипов бобовых. Выявлены закономерности: повышение температуры от базового уровня способствует увеличению скорости и процента всхожести до оптимума, после которого дальнейшее повышение приводит к торможению или полной остановке прорастания. Рассмотрены практические рекомендации для посева бобовых в различных климатических условиях. Статья может быть полезна агрономам, селекционерам, исследователям в области ботаники и семеноводства при организации опытов и оптимизации условий прорастания.

Махманазарова Хуснора Анвар кизи , Hamroyeva Marg'uba Komilovna

194-197

2025-10-20