YOSHLARNING KASB TANLASH QARORIGA TA’SIR ETUVCHI PSIXOLOGIK OMILLARI

Аннотация:

Har bir yosh inson hayotida eng muhim qarorlardan biri — bu kasb tanlashdir. Chunki tanlangan kasb nafaqat uning kelajakdagi iqtisodiy holatini, balki shaxs sifatida o‘zini anglashini, ijtimoiy mavqeini va hayotdan qoniqish darajasini ham belgilaydi. Kasb tanlash jarayoni murakkab psixologik hodisa bo‘lib, unda turli ichki va tashqi omillar, shuningdek, shaxsning ruhiy xususiyatlari katta rol o‘ynaydi. Bugungi kunda yoshlarning kasb tanlash qaroriga bir qator omillar ta’sir ko‘rsatmoqda — ota-onalarning fikri, jamiyatdagi stereotiplar, iqtisodiy sharoit, ta’lim tizimidagi yo‘nalishlar va, eng muhimi, yoshlarning o‘z psixologik holati va motivatsiyasi. Shaxsning o‘ziga bo‘lgan ishonchi, qiziqishlari, qobiliyatlari, qadriyatlari va hayotiy maqsadlari to‘g‘ri yo‘naltirilgan bo‘lsa, u holda tanlangan kasb nafaqat moddiy barqarorlik, balki ruhiy qoniqish manbaiga ham aylanadi. Psixologik jihatdan qaralganda, kasb tanlash jarayoni shaxsning o‘zini bilish darajasi, irodaviy sifatlari, qaror qabul qilish qobiliyati va atrof-muhit bilan o‘zaro munosabatlariga bevosita bog‘liq. Ba’zi yoshlar o‘z orzulari asosida qaror qabul qilsa, boshqalar ko‘proq tashqi bosim yoki jamiyat talabiga moslashadi. Shu sababli, kasb tanlashda psixologik tayyorgarlik, motivatsion tahlil va o‘z shaxsiy xususiyatlarini anglash muhim ahamiyat kasb etadi. Mazkur tezis yoshlarning kasb tanlashdagi psixologik omillarini tahlil qiladi, ularning hissiy holati, ichki turtkilari, o‘z-o‘zini baholash darajasi va qaror qabul qilish jarayoniga ta’sir etuvchi asosiy psixologik mexanizmlarni yoritadi. Shuningdek, bu jarayonda ota-ona, pedagog va psixologlarning o‘rni ham alohida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari yoshlar o‘rtasida kasb tanlashda mustaqil fikrlashni, ijobiy motivatsiyani shakllantirish va o‘zini anglash darajasini oshirish zarurligini ko‘rsatadi. Shunday qilib, to‘g‘ri tanlangan kasb — bu faqat hayot yo‘lini belgilovchi qaror emas, balki insonning ruhiy baxti va ijtimoiy muvaffaqiyatining poydevoridir.