Наука и технология в современном мире

Mazkur maqolada inson va tabiat o'rtasidagi o'zaro munosabatlar Koevolyutsiya va environmentalizm konsepsiyalari asosida, dialektika metodologiyasi orqali tahlil qilinadi. Muallif inson faoliyati va atrof-muhit o'rtasidagi ikki tomonlama ta'sirni tizimli va tarixiy nuqtai nazardan ko'rib chiqadi. Tadqiqot natijalari inson va tabiat munosabatlarini barqaror rivojlanish paradigmasi asosida qayta ko'rib chiqish zarurligini ko'rsatadi.

Quyidagi maqolada “Alvido, Gulsari” asari g‘oyasi va asardagi bosh obraz – Gulsari obrazining ramziy talqini va yozuvchi ushbu obrazga yuklagan badiiy-falsafiy masalalarni o‘rganib, tahlil qilamiz. Gulsari obrazi orqali kitobxonga yetkazilishi kerak bo‘lgan g‘oyani tahlil qilamiz.

В данной статье анализируется процесс заимствования слов из английского языка в корейский с исторической, социолингвистической и лингвистической точек зрения. Исследование проводится на основе диахронического подхода, опирающегося на теоретические взгляды, сформированные в корейской лингвистике, а развитие английских заимствований изучается в рамках трех основных этапов. Кроме того, в статье анализируются пути проникновения английских единиц в корейский язык, указывая на устную коммуникацию, письменные источники, средства массовой информации, Интернет и поп-культуру как на важные каналы. В частности, появление феномена «конглиша» в эпоху глобализации указывает на то, что английские заимствования переосмысливаются на основе фонологической, семантической и прагматической системы корейского языка. Результаты исследования имеют важное научное значение для понимания изменений, происходящих в лексической системе корейского языка в контексте глобального влияния английского языка.

Тонкая кишка рассматривается как ведущий функциональный сегмент желудочно-кишечного тракта, обеспечивающий реализацию процессов ферментативного гидролиза пищевых субстратов и последующей абсорбции нутриентов. Высокая эффективность её деятельности определяется сложной многоуровневой морфологической организацией, включающей специализированную слизистую оболочку с развитым ворсинчато-микроворсинчатым аппаратом, разветвлённые сосудистые и лимфатические сети, а также интегрированную энтеральную нервную систему.

Ushbu mavzuda askomitsetlarning (xaltachali zamburug‘lar) umumiy tasnifi, ularning biologik xususiyatlari, tabiat va inson hayotidagi ahamiyati hamda asosiy vakillari haqida batafsil ma’lumot berilgan. Askomitsetlar zamburug‘lar dunyosining eng yirik bo‘limlaridan biri bo‘lib, ular turli ekologik sharoitlarda keng tarqalgan. Mavzuda ularning tuzilishi, ko‘payish usullari, foydali va zararli tomonlari ilmiy asosda yoritilgan.

Mazkur tezisda maktabgacha yoshdagi bolalarda soft skills ko‘nikmalarini shakllantirishda o‘yin va tajribaviy faoliyatning ahamiyati yoritilgan. Bolalarning ijtimoiy, kommunikativ va emotsional rivojlanishida o‘yin faoliyati hamda tajriba asosidagi o‘qitishning samaradorligi tahlil qilingan. Shuningdek, innovatsion pedagogik yondashuvlar asosida soft skillsni rivojlantirishning samarali usullari ko‘rsatib berilgan.

В статье исследуются теоретические и практические аспекты управления инновационными процессами в высших учебных заведениях Республики Узбекистан. Рассматриваются современные подходы к формированию инновационной среды, механизмы внедрения образовательных и научных инноваций, а также институциональные факторы, влияющие на эффективность инновационного развития вузов. На основе анализа выявлены основные проблемы и предложены направления совершенствования системы управления инновациями в условиях цифровизации и глобализации образования.

Ushbu maqolada mahalliy davlat boshqaruvida qarorlar qabul qilish samaradorligini kompleks baholashga yo‘naltirilgan ekonometrik yondashuvlar takomillashtirilgan. Tadqiqot jarayonida boshqaruv qarorlariga ta’sir etuvchi asosiy ijtimoiy-iqtisodiy omillar aniqlanib, ularning o‘zaro bog‘liqligi regressiya tahlili asosida modellashtirildi. Model parametrlarini baholashda eng kichik kvadratlar usuli qo‘llanilib, ularning statistik ahamiyati Student t-mezoni hamda Fisher F-mezoni yordamida tekshirildi. Shuningdek, determinatsiya koeffitsienti orqali modellarning aniqlik darajasi baholandi. Tadqiqot natijalari mahalliy boshqaruv tizimida qaror qabul qilish jarayonini ilmiy asoslash, resurslardan samarali foydalanish va boshqaruv samaradorligini oshirish imkoniyatlarini kengaytirishini ko‘rsatadi.

Mazkur maqolada so‘z erkinligi tushunchasi hamda uning demokratik jamiyatdagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, ommaviy axborot vositalarining erkin faoliyat yuritishi uchun yaratilgan konstitutsiyaviy asoslar, ularning jamiyat hayotidagi roli va axborot erkinligini ta’minlash mexanizmlari yoritib beriladi. So‘z erkinligi fuqarolarning fikr bildirish huquqini kafolatlab, jamiyatda ochiqlik va shaffoflikni ta’minlashda muhim ahamiyatga ega.

Mazkur maqolada so‘z erkinligi tushunchasi hamda uning demokratik jamiyatdagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, ommaviy axborot vositalarining erkin faoliyat yuritishi uchun yaratilgan konstitutsiyaviy asoslar, ularning jamiyat hayotidagi roli va axborot erkinligini ta’minlash mexanizmlari yoritib beriladi. So‘z erkinligi fuqarolarning fikr bildirish huquqini kafolatlab, jamiyatda ochiqlik va shaffoflikni ta’minlashda muhim ahamiyatga ega.

This article investigates the linguo-cognitive features of phraseological units (PUs) as they appear in dramatic discourse, with reference to English and Uzbek drama texts. The study examines theoretical frameworks of cognitive linguistics, especially conceptual metaphor theory (Lakoff and Johnson, 1980) and frame semantics (Fillmore, 1982). Additionally, it drawn on how PUs encode cultural knowledge, cognitive structures, and emotional meaning within dramatic dialogue. The analysis reveals that phraseological units in dramatic discourse are not merely stylistic ornaments but function as conceptual tools through which characters construct, negotiate, and project meaning. Comparative observations between English and Uzbek dramatic texts highlight both universal cognitive patterns and culture-specific conceptualizations. The findings contribute to understanding of the relationship between language, cognition, and dramatic communication.

Ushbu tezisda media ta’lim nazariyasining pedagogika tizimidagi o‘rni, uning shakllanish bosqichlari, asosiy tamoyillari va zamonaviy ta’lim jarayonidagi ahamiyati keng yoritiladi. Media ta’limning o‘quvchilarda tanqidiy fikrlash, axborotni tahlil qilish, media mahsulotlarni ongli ravishda qabul qilish va yaratish ko‘nikmalarini shakllantirishdagi roli ilmiy asosda tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada media savodxonlik tushunchasi, uning tarkibiy qismlari hamda pedagogik jarayonga integratsiyalashuvi masalalari ko‘rib chiqiladi. Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sharoitida media ta’limning dolzarbligi, uning pedagogik innovatsiyalar bilan uyg‘unligi hamda ta’lim sifatini oshirishdagi o‘rni ochib beriladi.

Koronar arteriyalarni kompyuter tomografiyasi (KT-koronar angiografiya) yurak qon tomir tizimi kasalliklarini erta aniqlashda zamonaviy va yuqori aniqlikka ega diagnostik usullardan biridir. Ushbu metod ko‘p kesimli kompyuter tomografiyasi yordamida koronar arteriyalarning anatomik tuzilishi, torayish darajasi va aterosklerotik blyashkalarni invaziv aralashuvsiz baholash imkonini beradi. So‘nggi yillarda xalqaro ilmiy tadqiqotlar KT-koronar angiografiyaning koronar arteriya kasalligini aniqlashdagi sezgirligi va spetsifikligi yuqori ekanligini ko‘rsatmoqda. Mazkur usul ayniqsa o‘rta xavf guruhiga kiruvchi bemorlarda diagnostika uchun samarali hisoblanadi. Shuningdek, u yurak ishemik kasalligini baholash, stenoz darajasini aniqlash va keyingi davolash taktikasini tanlashda muhim ahamiyatga ega. Zamonaviy texnologiyalar, jumladan past doza rejimlari va yuqori fazoviy aniqlik, bemorga tushadigan nurlanish miqdorini kamaytirishga yordam beradi. Shunday qilib, koronar arteriyalarni kompyuter tomografiyasi kardiologiya va radiologiya amaliyotida muhim diagnostik vosita sifatida keng qo‘llanilmoqda hamda yurak-qon tomir kasalliklarini samarali boshqarishda katta ahamiyat kasb etadi.

The rapid expansion of international commercial arbitration as a preferred mechanism for resolving cross-border disputes has brought to the fore two interrelated challenges of paramount importance: ensuring the confidentiality of arbitral proceedings and safeguarding sensitive information from increasingly sophisticated cyber threats. As arbitration has migrated from paper-based procedures to digitally integrated processes encompassing electronic submissions, virtual hearings, and cloud-based case management platforms, the vulnerabilities inherent in digital infrastructure have become a critical concern for practitioners, institutions, and parties alike.

Technology has become an integral part of modern education, especially in the field of foreign language learning. This article examines the role of digital tools and online resources in improving English language skills. It highlights how technology supports the development of listening, speaking, reading, and writing abilities. The study also discusses the advantages of using mobile applications, social media, and online platforms. Furthermore, practical strategies and recommendations for both students and teachers are provided to ensure effective use of technology in the learning process.

This study explоres the соgnitive meсhаnisms underlying pоliteness strаtegies in English аnd Uzbek linguistiс сultures. While trаditiоnаl аpprоасhes tо pоliteness fосus оn linguistiс fоrms, this reseаrсh аdоpts а соgnitive-prаgmаtiс perspeсtive, emphаsizing the rоle оf mentаl sсhemаs аnd сulturаl mоdels. The аim оf the study is tо identify hоw pоliteness is соnсeptuаlized аnd reаlized differently асrоss these twо lаnguаges. The findings reveаl thаt English pоliteness is mаinly bаsed оn indireсtness аnd аutоnоmy, while Uzbek pоliteness fосuses оn relаtiоnаl сlоseness аnd respeсt. These differenсes аre stаtistiсаlly meаningful аnd refleсt distinсt соgnitive sсhemаs. The study соnсludes thаt pоliteness is nоt universаl but сulturаlly аnd соgnitively struсtured. The оutсоmes hаve impоrtаnt impliсаtiоns fоr interсulturаl соmmuniсаtiоn аnd lаnguаge teасhing.

Bul maqalada belgili shayır I.Yuspovtıń lirikasında qollanılǵan ulıwma xalıqlıq tilge tán bolǵan metaforalardıń stillik ózgesheligi hámde qollanılıwı órisi haqqında berilgen.

Ushbu tezisda nerv toʻqimasining tarkibiy qismlari — neyronlar va neyrogliya hujayralarining morfologik va funksional xususiyatlari tadqiq etiladi. Neyronlarning impulslarni oʻtkazishdagi oʻrni hamda neyrogliyaning tayanch, trofik va himoya funksiyalari oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlik yoritilgan. Nerv tizimining yaxlit ishlashida ushbu hujayralarning ahamiyati tahlil qilinadi.

This article explores the impact of cultural taboos on intercultural communication, emphasizing their role in creating barriers and misunderstandings in interactions between individuals from different cultural backgrounds. It provides a detailed analysis of cultural taboos, such as those related to language, behavior, religion, politics, and gender, which vary significantly across cultures. The article reviews existing literature on intercultural communication and highlights the challenges of navigating cultural taboos, especially when they are implicit and unspoken. Through interviews and comparative analysis of multiple cultures, the study identifies common taboos and suggests strategies for overcoming these communication obstacles. The importance of intercultural competence—such as cultural sensitivity, empathy, and adaptability—is discussed as a vital tool for effective communication. The article concludes that respecting and understanding cultural taboos is essential for fostering successful intercultural relationships in a globalized world.

Ushbu maqolada suv omborlarida masofaviy boshqaruv va monitoring tizimlarini takomillashtirish masalalari ko‘rib chiqilgan. Suv resurslarini samarali boshqarish, texnologik jarayonlarni real vaqt rejimida nazorat qilish hamda inson omilini kamaytirish zamonaviy boshqaruv tizimlarining asosiy vazifalaridan biri hisoblanadi. Maqolada suv sathi, bosim va oqim kabi asosiy parametrlarni masofadan kuzatish va boshqarish imkonini beruvchi tizimlarning ishlash prinsiplari tahlil qilingan. Shuningdek, monitoring jarayonlarini avtomatlashtirishda Python dasturlash tilidan foydalanish imkoniyatlari yoritilgan bo‘lib, ma’lumotlarni yig‘ish, qayta ishlash va vizualizatsiya qilish jarayonlari ko‘rib chiqilgan. Taklif etilayotgan yondashuv asosida suv omborlarining ishlash samaradorligini oshirish, nosozliklarni erta aniqlash va ekspluatatsiya xarajatlarini kamaytirish mumkinligi asoslab berilgan.

Mazkur ilmiy maqolada axborotlashgan jamiyat taraqqiyoti sharoitida axborot oqimining keskin kuchayishi bilan bog‘liq muammolar kompleks tarzda tahlil qilinadi. Axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi natijasida jamiyatda axborot almashinuvi tezlashgani, biroq bu jarayon bilan birga axborot ortiqligi, noto‘g‘ri ma’lumotlar tarqalishi, axborot xavfsizligi va inson ongiga ta’sir muammolari yuzaga kelayotgani yoritiladi. Tadqiqotda axborot oqimining ijtimoiy, psixologik va huquqiy jihatlari o‘rganilib, zamonaviy axborot makonida muvozanatni saqlash zarurati asoslab beriladi.

Mazkur tezis 6–7 yoshli bolalarning ijtimoiy-emotsional ko‘nikmalarini (empatiya, o‘zini boshqarish, hamkorlik, nizolarni hal qilish) shakllantirishda o‘yin texnologiyalaridan foydalanish metodikasini ishlab chiqish va uning samaradorligini eksperimental tekshirishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning dolzarbligi – maktabgacha ta’limda o‘yin texnologiyalaridan tizimli foydalanish metodikasi yetarli emasligi, shuningdek O‘zbekistonning maktabgacha ta’lim konsepsiyasida bolalarning hissiy intellekti va ijtimoiy ko‘nikmalarini shakllantirish ustuvor vazifa ekanligi bilan izohlanadi.

Ushbu maqolada badiiy adabiyotning maktabgacha katta yoshdagi bolalar nutqini o‘stirishdagi o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Maqolada bolalar nutqini rivojlantirishda ertaklar, she’rlar, hikoyalar, topishmoqlar va maqollar kabi badiiy janrlarning ta’siri tahlil qilingan. Shuningdek, badiiy adabiyot orqali bolalarda so‘z boyligini oshirish, grammatik tuzilmani shakllantirish, ifodali nutqni rivojlantirish hamda axloqiy va estetik tarbiya berishning samarali yo‘llari bayon etilgan. Muallif badiiy asarlar bolalarda nafaqat nutq, balki tafakkur, xotira va ijodkorlik qobiliyatini ham rivojlantirishini asoslab bergan.

Mazkur ilmiy maqolada axborotlashgan jamiyat taraqqiyoti sharoitida axborot oqimining keskin kuchayishi bilan bog‘liq muammolar kompleks tarzda tahlil qilinadi. Axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi natijasida jamiyatda axborot almashinuvi tezlashgani, biroq bu jarayon bilan birga axborot ortiqligi, noto‘g‘ri ma’lumotlar tarqalishi, axborot xavfsizligi va inson ongiga ta’sir muammolari yuzaga kelayotgani yoritiladi. Tadqiqotda axborot oqimining ijtimoiy, psixologik va huquqiy jihatlari o‘rganilib, zamonaviy axborot makonida muvozanatni saqlash zarurati asoslab beriladi.

В современном мире всё большее значение приобретают исламские финансовые инструменты, фундаментом которых выступает исламский банкинг. На фоне глобальной финансовой и геополитической нестабильности, а также неконтролируемого перетока капитала между рынками, порождаемого спекуляциями, возникают серьёзные барьеры для развития национальной и мировой экономики. К ним относятся ценовая волатильность, завышенная стоимость заёмных средств и неэффективное распределение денежных ресурсов. Для преодоления этих вызовов требуется диверсификация национальных рынков через внедрение новых и действенных принципов и инструментов. Именно такие подходы и механизмы являются отличительной чертой исламской банковской системы.

Ushbu maqolada o'zbek va turk tillaridagi aldoqchi so'zlarning lug'aviy qatlamlari tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi – ikki til o'rtasida aldoqchi so'zlarning o'xshashlik va farqlarini aniqlashdir. Tahlil usul sifatida lingvistik metodlar qo'llaniladi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, o'zbek va turk tillarida aldoqchi so'zlar ko'p hollarda umumiy etimologiyaga ega, lekin ularning ma'nolari va ishlatilish kontekstlari farq qiladi. Ushbu tadqiqot tilshunoslik sohasida yangi bilimlarni keltirib chiqaradi va tillararo aloqalarni o'rganishga yordam beradi.

Adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatdiki, dunyoning 195 dan ortiq mamlakatlarning milliy tadqiqot natijalari turli etiologiyali teri va teri osti kletchatkasining shikastlanish chastotasi 8,24% ni tashkil qiladi. Shu bilan birga, yiringli yaralarning yallig‘lanish chastotasi jarrohlik profilidagi teri yaralarini umumiy sonining 45% ga yetadi, nogironlik va o‘limga 25% dan 50% gacha olib keladi. Rossiya Federatsiyasida har yili 12 milliondan ortiq yiringli jarohatlanish holatlari qayd etiladi va aholining 18 % har yili tasodifiy yoki operatsiyadan keying xirurgik infeksiya jarohatlarini oladi. Ochiq jarohatlar ulushi 16,7 %, jahon statistikasi ma’lumotlariga ko‘ra esa 12,3 % tashkil etadi. Davolash usulini tanlash va prognoz nuqtai nazardan oyoq-qo‘llarning ochiq jarohatlari eng og‘ir jarohat turlaridan biri hisoblanib, barcha jarohatlarning 21 % dan 30 % gacha qismini tashkil qiladi. Xitoy Xalq Respublikasi hududlarida ham xuddi shunday holat kuzatilmoqda. Bu yerlarda yumshoq to‘qimalarning yiringli yara kasalliklari bilan har yili 5 milliongacha bemor qayd etiladi. AQSH va G‘arbiy Yevropa mamlakatlarida shifoxonaga yotqizilgan bemorlarning 10% yumshoq to‘qimalarning jarrohlik infeksiyalari bo‘lgan bemorlar tashkil qiladi. Bundan kelib chiqadigan yillik iqtisodiy zarar 9-10 milliard AQSH dollariga baholanmoqda. Ma’lumki, yumshoq to‘qimalarning jarrohlik infeksiyalariga chalingan bemorlarning eng samarali davolash usuli, agar u yiringli yarani tozalashga ko‘maklashadigan va tiklanish jarayonlari uchun qulay sharoit yaratadigan texnologiyalar bilan uyg‘unlashtirilmasa, o‘z ta’sir kuchini yo‘qotadi.

Mazkur maqolada zamonaviy o‘zbek tilida lingvistik gibridizatsiya jarayoni, uning paydo bo‘lish sabablari, asosiy shakllari hamda til me’yorlariga ta’siri ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Globallashuv, axborot texnologiyalari rivoji va ijtimoiy omillar natijasida yuzaga kelayotgan til aralashuvi hodisalari misollar asosida yoritiladi. Shuningdek, adabiy til me’yorlarini saqlash va rivojlantirish masalalari muhokama qilinadi.

HER2-позитивный рак молочной железы характеризуется гиперэкспрессией рецептора эпидермального фактора роста человека 2 (HER2), что ассоциируется с агрессивным течением заболевания и неблагоприятным прогнозом. Внедрение таргетной терапии существенно улучшило клинические исходы у данной категории пациентов. Целью настоящего исследования является сравнительный анализ эффективности различных анти-HER2 препаратов, включая моноклональные антитела (трастузумаб, пертузумаб), ингибиторы тирозинкиназ (лапатиниб) и конъюгаты антител с цитотоксическими агентами (T-DM1, trastuzumab deruxtecan). На основе анализа клинических исследований показано, что комбинированные схемы терапии обеспечивают более высокую частоту патологического полного ответа и улучшение показателей выживаемости по сравнению с монотерапией. Современные препараты демонстрируют значительное увеличение времени без прогрессирования и общей выживаемости, однако сопровождаются различными профилями токсичности.

Maktabgacha yosh (3-7 yosh) bolalarning emotsional rivojlanishi ularning keyingi hayotidagi ijtimoiy moslashish, o'qish faoliyati va umumiy psixologik sog'liqiga bevosita ta'sir qiluvchi muhim davrdir. Ushbu maqola ota-onaning psixologik ta'sirining bolalar emotsional rivojlanishiga ta'sir mexanizmlarini — tarbiyaviy uslublar, emotsional intellekt va oilaviy muhit orqali tahlil qiladi. Tadqiqot natijalari ko'rsatdiki, demokratik tarbiyaviy uslubdagi oilalarda tarbiyalangan bolalar emotsional barqarorlik, o'z his-tuyg'ularini ifoda etish va boshqalarning emotsiyalarini anglash (empatiya) bo'yicha yuqori natijalarga erishadi. Onaning emotsional ta'siri otaning ta'siridan ko'ra ko'proq bo'lib (emotsional aloqa 78.5% vs 45.0%, qo'llab-quvvatlash 85.0% vs 52.5%), biroq ota-onaning emotsional intellekti darajasi esa bolaning emotsional rivojlanishi bilan chuqur bog'liq (ona uchun r = 0.72, ota uchun r = 0.58). Maqola Oilaning ijtimoiy-psixologik funksiyalari, ota-onaning emotsional ijtimoiyashuv roli va bolalar emotsional kompetentligini shakllanish mexanizmlarini birlashtiradi.

XXI-asrning birinchi o'n yilligining oxiridan boshlab, o'tkir yuz-jag' jarohatlari bilan og'rigan bemorlar sonining sezilarli darajada oshishi kuzatildi, bu esa travma chastotasi va og'irligining ortishi bilan bog'liq. Yuz-jag' jarohatlari ko'pincha ko'rish organlari, miya va paranazal sinuslarning shikastlanishi bilan birga keladi va ko'krak qafasi va qorin bo'shlig'idagi hayotiy ichki organlarning shikastlanishi bilan birlashtirilishi mumkin. Shuning uchun, bu guruhdagi jabrlanuvchilar odatda og'ir jarohatlanganlar deb tasniflanadi. So'nggi o'n yilliklarda Rossiyada ham, chet elda ham travma holatlari sezilarli darajada oshdi, bemorlarning ixtisoslashgan tibbiy muassasalarga qo'shimcha jarohatlar bilan yotqizilishi soni ortib bormoqda. Bunga transport vositalari soni va quvvatining ortishi, aholi orasida uzoq davom etgan ijtimoiy keskinlik va tajovuzkorlik, qonunga beparvolik, giyohvand moddalarni suiiste'mol qilish va boshqa ko'p narsalar sabab bo'lmoqda. Yuqori yuzning travmatik jarohatlarini tashxislash va davolash zamonaviy shoshilinch jarrohlik amaliyotidagi eng qiyin masalalardan biri bo'lib qolmoqda. Hayot sifati ko'rsatkichlarini etkazish va ularni yaxshilash strategiyalarini ishlab chiqish nafaqat sog'liqni saqlash muassasalarida muhim masalalardir. Davolashdan oldin va keyin hayot sifati ko'rsatkichlarini taqqoslash bizga kasallikning bemorning jismoniy, psixologik va ijtimoiy faoliyatiga ta'sirini baholash imkonini beradi. Bu shuningdek, davolash samaradorligi va samaradorligini oshirishga yordam beradi.