JAZONI IJRO ETISH ISLOHOTLARI KONTEKSTIDA “TA'SIR-XAVF-EHTIYOJ” (RNR) MODELI: HUQUQIY VA METODIK ASOSLAR

Аннотация:

Mazkur tezisda jazoni ijro etish tizimidagi islohotlar kontekstida “ta’sir–xavf–ehtiyoj” (Risk–Needs–Responsivity, RNR) modelining huquqiy va metodik asoslari yoritiladi. Konseptual tahlilda RNR modelining uch tayanchi — jazoni ijro etishda xavfni tabaqalashtirish, o‘zgartirishga yaroqli ehtiyojlarni aniqlash va ta’sir choralarini shaxsning individual xususiyatlariga moslashtirish — milliy normativ-huquqiy muhit, xalqaro standartlar va amaliy reabilitatsiya jarayonlari bilan bog‘lanadi. Tadqiqot dizayni hujjatlarni tahlil qilish va dizayn-orientirlangan konseptual umumlashtirishga tayanadi. Natijalar RNR tamoyillarini amaldagi etik-me’yoriy talablar, protsessual adolat va ochiq ma’lumotlarga asoslangan boshqaruv bilan uyg‘unlashtirish zarurligini ko‘rsatadi; baholash mezonlari sifatida recidiv ko‘rsatkichlari bilan bir qatorda oraliq natijalar — bandlik, ta’lim, ijtimoiy aloqalar va identitet transformatsiyasi —ni inobatga olish taklif etiladi. Xulosa qilib, RNR modelining bosqichma-bosqich joriy etilishi, xodimlar salohiyatini oshirish, axborot tizimlarini kuchaytirish va “Mandela qoidalari” ruhiga muvofiqlik jazoni ijro etish tizimida samarali reabilitatsiya va profilaktika uchun strategik asos bo‘lib xizmat qilishi ta’kidlanadi.