Наука и технология в современном мире

Nowadays, the activities of higher education leaders are carried out under significant pressure and responsibility. This means that they may face considerable stress and pressure during their work. Competition among educational institutions, rapidly evolving innovative technologies, and working in a digital environment can have a psychological impact on any leader. Therefore, a leader must be stress-resilient so that stress does not negatively affect their management and decision-making processes.

Mazkur tezisda elektron ta’lim muhitlarining zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni, ularning nazariy asoslari hamda amaliy ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, elektron ta’limni joriy etish jarayonidagi mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari muhokama etiladi. Tadqiqot natijalari asosida elektron ta’lim muhitlarini rivojlantirish va takomillashtirishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi. Ushbu yondashuv ta’lim tizimini innovatsion texnologiyalar bilan boyitish, o‘quv jarayonini optimallashtirish va ta’lim oluvchilarning individual ehtiyojlariga moslashtirishga xizmat qiladi.

Ushbu maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarda inklyuziv kompetensiyalarni rivojlantirishning pedagogik asoslari tahlil qilinadi. Inklyuziv ta’lim sharoitida o‘qituvchilarning kasbiy tayyorgarligi, ularning alohida ta’lim ehtiyojlariga ega bo‘lgan o‘quvchilar bilan samarali ishlash ko‘nikmalarini shakllantirish masalalari yoritiladi. Shuningdek, pedagogik yondashuvlar, metod va texnologiyalar orqali bo‘lajak o‘qituvchilarning inklyuziv kompetensiyalarini rivojlantirishning samarali usullari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari asosida oliy ta’lim muassasalarida inklyuziv ta’limni takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar beriladi.

Ushbu maqolada dialektal matnlar, ularning o‘ziga xos xususiyatlari hamda dialektal matn ustida ishlash metodikasi yoritiladi. Dialektal matnlar adabiy til me’yorlaridan fonetik, leksik va grammatik jihatdan farq qilishi bilan ajralib turadi. Maqolada dialektal matnlarni to‘plash, yozib olish, tahlil qilish, adabiy til bilan qiyoslash hamda ilmiy xulosalar chiqarish bosqichlari haqida so‘z yuritiladi. Shuningdek, dialektal matnlar ustida ishlash orqali o‘quvchilarning til hodisalarini chuqurroq anglash, sheva va adabiy til o‘rtasidagi farqlarni bilish hamda lingvistik tahlil ko‘nikmalarini shakllantirish masalalari ham ko‘rib chiqiladi. Mazkur maqola dialektologiya, tilshunoslik va ona tili ta’limi yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalar hamda o‘qituvchilar uchun mo‘ljallangan.                   

Mazkur maqolada Edgar Allan Po va Cho‘lpon ijodida sevgi va erkinlik g‘oyasi qiyosiy adabiyotshunoslik asosida keng tahlil qilinadi. Har ikki ijodkor asarlarida inson qalbi, ruhiy kechinmalar, erkinlikka intilish va sevgi motivlari o‘ziga xos badiiy usullar orqali yoritiladi. Po ijodida sevgi ko‘proq individual va psixologik xarakter kasb etsa, Cho‘lpon ijodida u ijtimoiy va milliy erkinlik bilan chambarchas bog‘liq holda tasvirlanadi.

Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalari talabalarining maktabgacha va umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlarida amaliyot o‘tash jarayonini samarali tashkil etishda raqamli platformalarning, xususan career.edu.uz platformasining ahamiyati tahlil qilinadi. Amaliyot jarayonida yuzaga keladigan muammolar, ularning yechimlari, hamda platformaning funksional imkoniyatlari ilmiy asosda yoritilgan. Shuningdek, talabalar, ta’lim muassasalari va ish beruvchilar o‘rtasidagi integratsiyani ta’minlashdagi o‘rni ko‘rsatib berilgan.

Mazkur maqola o‘zbek tili morfologiyasining asosiy ustuni hisoblangan ot so‘z turkumi atroflicha tahlil qilinadi.Tadqiqot davomida semantik-grammatik xususiyatlari, ularning borliqdagi narsa va hodisalarni nomlashdagi o‘rni, shuningdek, atoqli va turdosh otlarning farqlanish mezonlari yoritilgan.Maqolada otlarning gapdagi sintaktik vazifalari va so‘z o‘zgartiruvchi qo‘shimchalar bilan bog‘lanish qonuniyatlari ilmiy asoslanib berilgan.Material ona tili o‘qtuvchilari, talabalar va tilshunoslikka qiziquvchilar uchun mo‘ljallangan.

Mazkur maqolada zamonaviy ta’lim tizimida innovatsion pedagogik muhitni yaratishning asosiy jihatlari va tamoyillari tahlil qilinadi. Unda an’anaviy ta’limdan farqli ravishda innovatsion muhitning o‘quvchi va o‘qituvchi o‘rtasidagi munosabatlarga ta’siri, ijodiy erkinlikning o‘rni hamda texnologiyalarning pedagogik jarayonga integratsiyasi masalalari yoritilgan. Shuningdek, ta’limni subyekt-subyekt munosabatlari asosida tashkil etish va o‘quvchilarning intellektual salohiyatini rivojlantiruvchi muhitni yaratish bo‘yicha muhim tavsiyalar berilgan.

TIMSS (Trends in International Mathematics and Science Study) xalqaro baholash dasturi talablariga asoslangan holda zamonaviy darslarni loyihalashtirishning dolzarb masalalari keng yoritilgan. Maqolada o‘quvchilarning matematik va tabiiy fanlar bo‘yicha bilimlarini chuqurlashtirish, ularning amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirish hamda xalqaro baholash mezonlariga mos kompetensiyalarni shakllantirishga qaratilgan pedagogik yondashuvlar tahlil qilinadi. Shuningdek, zamonaviy ta’lim texnologiyalari, interfaol metodlar, muammoli vaziyatlar asosida o‘qitish hamda o‘quvchilarning mustaqil va tanqidiy fikrlashini rivojlantirish yo‘llari ko‘rsatib beriladi. Darslarni samarali tashkil etish, baholash tizimini takomillashtirish va ta’lim sifatini oshirishga qaratilgan amaliy tavsiyalar ham keltiriladi.

Mazkur maqolada ta’lim muassasalari va muzeylar hamkorligining o‘quvchi-yoshlar ma’naviyatini rivojlantirishdagi o‘rni yoritiladi. Muzeylar yoshlarning tarixiy ongini shakllantirish, milliy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalash hamda dunyoqarashini kengaytirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Shuningdek, ekskursiyalar, interaktiv mashg‘ulotlar va ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar orqali samarali hamkorlik yo‘llari tahlil qilinadi. Maqolada muzey pedagogikasining o‘rni alohida ta’kidlanib, uning yoshlar tarbiyasidagi ahamiyati ochib beriladi. Tadqiqot natijalariga asoslanib, ta’lim jarayoniga muzey faoliyatini kengroq jalb etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Mazkur maqolada o‘zbek tili taraqqiyotida kalkalash (so‘zma-so‘z tarjima qilish) jarayonining o‘rni va ahamiyati ilmiy-amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Kalkalashning tarixiy ildizlari, uning ijobiy va salbiy ta’siri, hozirgi globallashuv sharoitidagi roli, rus va ingliz tilidan kirib kelayotgan kalkalarning o‘zbek tili me’yorlariga moslashuvi masalalari yoritiladi. Maqolada adabiy til, matbuot, ilm-fan, rasmiy uslub hamda internet muhitida uchraydigan kalkalarga misollar keltiriladi va ularning til taraqqiyotiga ta’siri baholanadi.

This article analyzes the position, participation, and foreign economic relations of Uzbekistan in the context of the globalization processes of the world economy. It is known that the level of openness of our country's economy has been increasing year by year in recent years; in addition to this, the expansion of foreign trade relations, export and import, the increase in the flow of foreign state investments, and the development of transport-logistics potential are considered as main directions. Furthermore, expanding cooperation with international economic organizations, the diversification of export composition, and the formation of the digital economy are highlighted as important manifestations of globalization. The article also elaborates on paying attention to ensuring national economic stability in the context of foreign economic risks and competition, along with the positive results of globalization.

Mazkur ilmiy tezisda akademik mobililik doirasida talabalarning kompetensiyalarini shakllantirishning pedagogik mexanizmlari tahlil qilinadi. Xususan, xalqaro ta’lim almashinuvi jarayonida shakllanadigan umumkasbiy, kommunikativ, madaniyatlararo va kasbiy kompetensiyalarni rivojlantirish omillari ilmiy adabiyotlar asosida yoritiladi. Shuningdek, kredit-modul tizimi, kompetensiyaga asoslangan ta’lim modeli va refleksiv yondashuvlarning samaradorligi ilmiy manbalar asosida asoslab beriladi.

Ushbu maqolada o‘smirlik davrining psixologik xususiyatlari chuqur tahlil qilinadi. O‘smirlik bosqichida yuz beradigan jismoniy, emotsional va ijtimoiy o‘zgarishlar, shuningdek, shaxsning shakllanish jarayoni ilmiy asosda yoritiladi. Maqolada o‘smirlarning o‘zini anglash darajasi, mustaqillikka intilishi, emotsional beqarorligi hamda atrof-muhit bilan munosabatlari keng ko‘lamda ko‘rib chiqiladi. Bundan tashqari, o‘smirlik davrida uchraydigan muammolar — stress, o‘ziga ishonchsizlik, ijtimoiy moslashuv qiyinchiliklari tahlil qilinib, ularni bartaraf etish yo‘llari haqida tavsiyalar beriladi. Ota-ona, ustoz va jamiyatning o‘smir tarbiyasidagi roli alohida ta’kidlanadi. Ushbu maqola o‘smirlar bilan ishlovchi pedagoglar, psixologlar hamda ota-onalar uchun foydali manba bo‘lib xizmat qiladi.

Mahalliy lignotsellyulozali xomashyolar asosida kompozitsion sorbentlar yaratish oqava suvlarni samarali tozalashda muhim yo‘nalish hisoblanadi. Bunday sorbentlarning strukturaviy xossalari, ayniqsa g‘ovak tuzilishi va sirt funksional guruhlari ularning adsorbsiya xususiyatlarini belgilaydi. Shu nuqtai nazardan, sorbentlarning bo‘kish xususiyatini o‘rganish ularning suv bilan o‘zaro ta’siri va amaliy qo‘llanish samaradorligini baholashda muhim ahamiyatga ega.

Tadqiqotda gastrulyatsiya jarayoni va uning o'q organlaridagi roli muhokama qilinadi. Gastrulyatsiya, biologik rivojlanishning muhim bosqichidir va organizmning asosiy tuzilmalarini shakllantiradi. O'q organlari esa hayvonlar va insonlar organizmida ma'lumotlarni qabul qilish va qayta ishlashda muhim ahamiyatga ega. Ushbu tadqiqotning maqsadi gastrulyatsiya jarayonini o'q organlari bilan bog'liq holda o'rganish, shuningdek, bu jarayonda yuzaga keladigan o'zgarishlarni tahlil qilishdir.

Mazkur maqolada antroponimiya onomastikaning muhim tarkibiy qismi sifatida tahlil qilinib, uning tilshunoslikdagi o‘rni, lisoniy xususiyatlari hamda diaxron shakllanish omillari yoritiladi. Tadqiqotda o‘zbek antroponimiyasining tarixiy rivojlanish bosqichlari, uning tarkibiy unsurlari va nomlash tizimining shakllanishiga ta’sir etuvchi ijtimoiy, madaniy va diniy omillar kompleks tarzda tahlil qilinadi.

Ushbu maqolada raqamlashgan dunyoda axborot xavfsizligi natijasida yuzaga keladigan bir qancha muommolar tahlil qilinadi. Raqamlashtirishning jadal sur’atlarda rivojlanishi shaxsiy ma’lumotlar, elektron to'lovlar, davlat xizmatlari hamda biznesga doir ma’lumotlarni himoya qilish masalalarini eng dolzarb muommolardan biriga aylantirdi. Maqolada kiberhujum turlari, ma’lumotlar o'g'irlanishi, soxta axborotlar, shaxsiy ma’lumotlar xavfsizligi, shuningdek, virusli va zararli dasturlar ta’sirida uchraydigan bir qancha xavflar kabi dolzarb masalalar yoritilgan. Bundan tashqari, virtual dunyoning barqaror va samarali rivojlanishini ta’minlash uchun zarur bo'lgan texnik va tashkiliy chora-tadbirlar ilgari suriladi.

Bul maqalada til biliwin oqıtıwdıń zamanagóy kózqarasları, olardıń teoriyalıq tiykarları hám ámeliy áhmiyeti sáwlelendirilgen. Onda kompetenciyalıq qatnas, kommunikativlik qatnas, shaxsqa bagdarlangan bilimlendiriw, interaktiv metodlar hám de informaciya-kommunikaciya texnologiyalarınan paydalanıw máseleleri analizlengen. Sonday-aq, zamanagóy pedagogikalıq qatnaslar arqalı oqıwshılardıń til kónlikpelerin rawajlandırıw, erkin pikirlewdi qáliplestiriw hám bilimlendiriw nátiyjeliligin arttırıw jolları kórsetip berilgen.

Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida olib borilayotgan soliq siyosatining asosiy yo‘nalishlari va uning iqtisodiy rivojlanishdagi o‘rni yoritiladi. So‘nggi yillarda soliq tizimini isloh qilish, soliqlarni soddalashtirish va tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan muhim o‘zgarishlar amalga oshirildi. Bu islohotlar iqtisodiyotni rivojlantirish, investitsiya muhitini yaxshilash hamda davlat byudjeti barqarorligini ta’minlashga xizmat qilmoqda. Maqolada soliq siyosatining asosiy tamoyillari, soliq yukini kamaytirish, soliq ma’muriyatchiligini takomillashtirish va raqamlashtirish jarayonlari tahlil qilinadi. Shuningdek, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari ham qisqacha ko‘rib chiqiladi.

Ushbu maqolada O‘zbekistonda ayollar himoyasining ijtimoiy va tarixiy asoslari keng tahlil qilinadi. Mazkur mavzu qadimiy davrlardan boshlab jamiyatda ayollarning o‘rni, ularning huquqlari va ijtimoiy maqomi shakllanish jarayonlarini o‘z ichiga oladi. Maqolada shuningdek, turli tarixiy davrlarda ayollarni himoya qilishga qaratilgan ijtimoiy institutlar, an’analar va davlat siyosati ko‘rib chiqiladi.Maqolada bugungi kunda ayollarni himoya qilish tizimining rivojlanishi, ularning huquqiy maqomi va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari tahlil qilinadi. Shu bilan birga, tarixiy tajriba va zamonaviy qonunchilikning uyg‘unligi, ayollarning ijtimoiy faolligi va jamiyatdagi o‘rni bilan bog‘liq muammolar ham ko‘rib chiqiladi.Maqola natijalari O‘zbekiston jamiyatida ayollar huquqlarini himoya qilish va gender tengligini rivojlantirish bo‘yicha ilmiy va amaliy ahamiyatga ega.