Наука и инновация

Craniosynostosis occurs when cranial sutures fuse prematurely. These sutures are essential for facilitating the baby's passage through the birth canal and later accommodating brain growth. When one or more sutures close too early, the skull adapts by growing along the path of least resistance—perpendicular to the closed suture—resulting in an abnormal skull shape. This condition can lead to increased intracranial pressure (ICP) and may impact the respiratory and neurological systems, as well as overall child development. [1][2]

This article examines the characteristics of the soil cover in the Jizzakh region, including its formation, major environmental issues, and modern methods of study and monitoring using geoinformation technologies (GIS). The processes of soil formation influenced by climate, relief, and anthropogenic factors, as well as the impact of irrigation systems on soil composition, are described. Special attention is paid to methods of soil mapping and spatial data analysis, which allow for a more accurate assessment of soil degradation and the development of effective soil restoration measures. The study is based on an analysis of scientific sources, remote sensing data, and GIS cartography.

Дунёда олиб борилган кўп тармоқли изланишлар шуни кўрсатадики, зўриқишдаги бош оғриғида иммун тизим ва вегетатив тизимда ўзгаришлар динамикада турлича намоён бўлади, ҳамда ўзига хос симптомокомплекс билан намоён бўлади. Шуни ҳисобга олган ҳолда, зўриқишдаги бош оғриқлари тез- тез эпизодик ва сурункали турида беморлардаги клиник-неврологик, нейропсихологик, психовегетатив, постурал бузилишлар, нейрофизиологик ва нейровизуал ўзгаришларни солиштирма ташхиси, беморларни эрта ташхислаш, этиопатогенетик асосланган даволаш ва профилактика усулларини таклиф этиш, даволаш самарадорлигини баҳолаш усулларини ишлаб чиқишни такомиллаштириш алоҳида аҳамият касб этади.

This article covers the great importance attached to modern methods of teaching foreign languages in the process of preschool education in the Republic of Uzbekistan, as well as the modern teaching methods needed to organize them.

В статье обобщены результаты изучение роста и развития помесных бычков голштинского и черно – пестрого скота при улучшенных условиях кормления и содержания на площадках показало свою высокую эффективность. Поэтому подопытные бычки достигли высоких результатов живой массы и среднесуточного прироста.

Konsessiya (lot. concessio — ruxsat, yon berish) — 1) xoʻjalik yuritish va chet el kapitalini jalb qilish shakli; milliy iqtisodiyotni rivojlantirish yoki tiklash, tabiiy boyliklarni oʻzlashtirish maqsadida davlat yoki mahalliy hokimiyat idoralariga qarashli yer uchastkalari, qazilma boyliklar, korxonalar va boshqa xoʻjalik obʼyektlarini muayyan muddatga va shartlar bilan foydalanish uchun chet el kapitali (davlat, firma, xususiy shaxs) ga berish haqidagi shartnoma yoki kelishuv. Xalqaro huquq boʻyicha davlat shartnoma muddati tugaganidan keyin K. amal qilishini toʻxtatishi mumkin. Hozirgi sharoitlarda konsessioner ishlab chiqargan mahsulotini, ayniqsa, keng isteʼmol mollari yoki mashinasozlik, yoqilgʻienergetika mahsulotlarini joylashgan mamlakat bozoriga chiqarishi koʻp uchraydi.

Ushbu maqolada kreativ qobiliyatni shakllantirish muammosi, uning nazariy asoslari va mazmuni yoritilgan. Shuningdek, maqolada texnologiya fani o‘qituvchilarida kreativlik salohiyatini rivojlantirish metodlari va mazkur jarayon bilan bog‘liq kasbiy pedagogik xususiyatlar haqida fikr yuritilgan.

в данной работе исследуется феномен пунктуационной кальки в переводах романа Ф. М. Достоевского «Идиот» на английский и узбекский языки. Рассматриваются особенности использования пунктуации в оригинале и способы её передачи в переводах. Особое внимание уделяется сохранению тире, многоточий, восклицательных и вопросительных знаков, а также перестановке знаков препинания в соответствии с нормами целевого языка.

Bu izlanishimmizda glyukozaning ba'zi geometrik va energiya parametrlari Avagadro dasturida empirik hisoblash usullari bilan o'rganildi.

“Sakubnitril va valsartan” substansiyasi asosida tayyorlangan preparatlar Sakubitril — bu yurak yetishmovchiligini davolash uchun ishlatiladigan muhim neprilizin ingibitori bo‘lib, u faqat Valsartan bilan birga ishlatiladi. Farmatsevtik ishlab chiqarish jarayonlarida yuqori tozalikka ega bo‘lishi va xalqaro sifat standartlariga javob berishi talab etiladi. Hozirgi vaqtda Sakubitril Valsartan kombinatsiyasi yurak yetishmovchiligini davolash bo‘yicha eng samarali va innovatsion dorilardan biri hisoblanadi. Yurak-qon tomir kasalliklari dunyo bo‘ylab o‘limning asosiy sabablaridan biri bo‘lib, aynan ushbu dori yurak yetishmovchiligi bilan og‘rigan bemorlarning hayot sifatini yaxshilash va umrini uzaytirishda katta ahamiyatga ega.

Ushbu mаqоlаdа tаrix fаni nаzаriyаsi, uning mаzmun mоhiyаti tо‘g‘risidа, tаrix nаzаriyаsi bо‘yichа innаvаtsiyоn usullаrdа, ilmiy jаrаyоnlаr hаqidаgi umumiy tаsаvvurlаr mаjmuyi e’tirоf etilgаn оlimlаrning qаrаshlаri vа g‘оyаlаri  metоdоlоgik nuqtаyi nаzаrdаn tаhlil etilаdi. 

Mazkur tezisda yosh bokschilarning tezlik-kuch sifatini takomillashtirish bo‘yicha tashkil etilgan tadqiqot ma’lumotlari doirasida ilmiy faolilat natijalari tahlil qilingan.

Ushbu tezisda yosh bokschilarning mashg’ulot jarayonida qo’llaniladigan turli kattalikdagi yuklamalalar tasirida tezlik-kuch sifatini rivojlantirish jarayonlari aks ettirilgan va qiyosiy tahlil olib borilgan.

Ушбу мақолада мустақилликнинг сўнгги йилларида ёшлар фаолиятига оид амалга оширилаётган ислоҳотларда, қабул қилинаётган сиёсий қарорларда, ёшлар сиёсатининг акс этиши. Хозир кунда талаба ёшларни ватанпарварлик руҳида тарбиялашнинг аҳамияти,  ижтимоий жамиятнинг ўзига хос умумий қонуниятлари, ёшлар фаолияти билан боғлиқ бўлган меъёрий тартиблар очиб берилган.

Saliva plays an important role in oral health regulation and salivary diagnostics is now entering to the modern dentistry. In modern medical literature there are many papers on methods of diagnosis of general diseases by analyzing the mineral composition and properties of saliva. Some properties of saliva are sensitive indicators of serious systemic disorders and conditions of the body. The article contains data on the saliva of children with different somatic diseases.

Zamonaviy sportda muvaffaqiyatga yerishishda psixologik tayyorgarlik asosiy rol o‘ynaydi. Bu, ayniqsa, boks kabi murosasiz va talabchan sport turiga to‘g‘ri keladi. Mashg‘ulot jarayonida bokschilarning psixologik tayyorgarligining xususiyatlari tadqiqot uchun yanada dolzarb va qiziqarli bo‘lib borayotgan mavzudir.

Bu maqola boshlangʻich sinf oʻquvchilariga inshoni oʻrgatish va ularning erkin fikrlarini yozma bayon qilish haqida. Oʻquvchilar tarbiyasini yaxshilash mustaqil fikrlashni va qiziqishlarini yozma  bayon qilish, orqali toʻliq tushunchalarini yuzaga chiqarishlari haqida.

Следующий этап лексического развития узбекского и каракалпакского языков относится к периоду последнего десятилетия. Фундаментальные реформы во всех сферах нашего общества, международных культурных, экономических, политических и спортивных связей открыли новый путь для определенных языковых изменений и развития нашего языка.

Ushbu maqolada xalqaro PIRLS dasturi asosida o‘quvchilarning o‘qish va tushunish ko‘nikmalarini rivojlantirish yo‘llari tahlil qilinadi. Matn bilan ishlash strategiyalari, interfaol o‘qitish metodlari, tanqidiy fikrlashni rivojlantirish va ota-onalar hamda o‘qituvchilarning roli yoritiladi. O‘zbekiston ta’lim tizimida PIRLS tajribasidan foydalanish imkoniyatlari muhokama qilinadi.

Ushbu maqola mustaqillik davri o‘zbek navoiyshunosligida tasavvufiy istilohlarning o‘rganilish jarayoni, uning bosqichlari va tadqiqotlarning ahamiyatini tahlil qilishga qaratilgan. Mazkur maqolada ulug` mutafakkir  Alisher Navoiy asarlaridagi tasavvufiy istilohlar, ularning ma’no-mohiyati va ularni sharhlashdagi zamonaviy yondashuvlar asosida muhim olimlarning ishlari va bu bo`yicha olib borilgan tadqiqotlar yoritiladi.

Ushbu maqolada Turkiyaning boshlang‘ich sinflarida matematika fanini o‘qitish usullari tahlil qilinib, an’anaviy va zamonaviy metodlarning uyg‘unligi, interfaol texnologiyalardan foydalanish, muammoli va differensial yondashuvlarning o‘quvchilarga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, ta’lim jarayonida faol ishtirok, amaliy mashg‘ulotlar va raqamli texnologiyalarning o‘rni yoritilib. Turkiya ta’lim tajribasi asosida o‘qitish samaradorligini oshirishga qaratilgan usullar va ularni boshqa mamlakatlar, jumladan, O‘zbekiston ta’lim tizimiga tatbiq etish imkoniyatlari tahlil qilinadi.

Mazkur maqolada yurtimizdagi imkoniyati cheklangan bolalar hamda ular uchun yaratilayotgan barcha shart-sharoitlar, nuqsoni bor bolalarni sog`lom bolalar bilan birga o`qitish orqali ijtimoiy hayotda o`z o`rnini topishga katta e`tibor berilayotgani  haqida umumiy tavsif berilgan.

В данной тезисе посвящена анализу роли фондового рынка в Республике Узбекистан, а также влиянию акционерных обществ на фондовый рынок, а также развитие экономики страны. Приведенные выше анализы проанализированы в таблицах и основаны на мнениях зарубежных ученых.

Mazkur tezis lingvopoetikaning o‘ziga xos xususiyatlarini tadqiq etadi va badiiy matnlardagi til vositalarining estetik funksiyasini yoritishga qaratilgan. Lingvopoetika so‘zlarning nafaqat mazmuniy, balki ifodaviy imkoniyatlarini ham o‘rganadi. Ushbu jarayon Omon Matjon ijodida yorqin aks etgan. Shoirning asarlari inson qalbining nozik kechinmalari, tabiat manzaralari va milliy qadriyatlarni badiiy mahorat bilan ifodalashi bilan ajralib turadi.

Ushbu maqolada ona tili darslarida o‘quvchilarning kreativ ko‘nikmalarini rivojlantirishga doir muhim jihatlar tahlil qilinadi. Kreativ tafakkurni shakllantirishga xizmat qiluvchi innovatsion metodlar, interfaol usullar va ijodiy topshiriqlarning samaradorligi yoritiladi. Shuningdek, dars jarayonida muhit yaratish, o‘quvchilarni mustaqil va ijodiy fikrlashga undash hamda lingvistik kompetensiyalarni rivojlantirish masalalari ham ko‘rib chiqiladi. Maqola boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari uchun amaliy tavsiyalarni o‘z ichiga oladi va zamonaviy pedagogik yondashuvlarning ahamiyatini ochib beradi.

The process of language acquisition is inherently complex, but recent advances in pedagogical theory, technology, and cognitive research have shown significant potential for accelerating this process. This article explores various methods and approaches that contribute to faster and more efficient language learning. By examining the latest research in second language acquisition (SLA), the role of digital tools, immersive environments, and innovative teaching techniques, this paper identifies key strategies for accelerating language acquisition in learners of diverse ages and backgrounds. The implications for educational practices and policy-making are discussed, with a particular focus on higher education settings.

Mazkur maqolada innovatsion yondashuvlar asosida maktabgacha ta'lim tashkilotlarini boshqarishning hozirgi holati va muammolari hamda xodimlarning raqamli savodxonligini oshirish bosqichlari keltirilgan.

Ushbu maqolada boksni o‘rgatishda ta’lim muassasalari va trenerlarning o‘rni, shuningdek, trening jarayonini samarali tashkil etishning muhim jihatlarini ham yoritadi. Maqola talaba qizlarining jismoniy tayyorgarlik tizimini shakllantirishda ilmiy va amaliy jihatlarni o‘zaro uyg‘unlashtirishni ta’minlashga qaratilgan bo‘lib, boksning yoshlar uchun nafaqat sport, balki ijtimoiy rivojlanish vositasi sifatida xizmat qilishiga urg‘u beradi.

Ushbu maqolada bokschi talaba qizlarning jismoniy tayyorgarlik tizimi, uning nazariy asoslari va amaliy jihatlari o‘rganiladi. Maqola boks sportining talaba yoshidagi qizlar uchun ahamiyatini va uning jismoniy, psixologik hamda intellektual rivojlanishga qanday ta’sir ko‘rsatishini tahlil qiladi. Jismoniy tayyorgarlikning kuch, tezlik, chidamlilik va koordinatsiya kabi asosiy komponentlari, shuningdek, boksni o‘rgatish jarayonida qo‘llaniladigan metodlar batafsil ko‘rib chiqilgan. Talaba qizlarning boks orqali nafaqat jismoniy salomatliklarini yaxshilash, balki ruhiy barqarorlik va o‘ziga bo‘lgan ishonchni oshirishda qanday ijobiy natijalarga erishishlari mumkinligi ta’kidlanadi.

Birinchi Prezidentimiz Islom Karimov rahnamoligida ilm-fan, madaniyat, adabiyot va san’at sohasiga katta e’tibor va g‘amxo‘rlik ko‘rsatilmoqda. Vatanimiz, xalqimiz tarixida o‘chmas iz qoldirgan atoqli adiblar, fan va madaniyat namoyandalarining el-yurtimiz oldidagi ulkan xizmatlari munosib baholanib, ularning xotirasini abadiylashtirish, merosini asrab-avaylash va o‘rganish borasida izchil va keng qamrovli ishlar amalga oshirilmoqda.  Istiqlol yillarida bir guruh marhum ulug‘ shoir va yozuvchilarimiz davlatimizning yuksak mukofotlari bilan taqdirlangani, yubileylari keng nishonlangani, poytaxtimizda G‘afur G‘ulom va Abdulla Qahhor kabi ustoz adiblarimizga muhtasham haykallar o‘rnatilgani bu fikrni yaqqol tasdiqlaydi.

Ushbu maqolada o‘zbek va rus mumtoz adabiyotlarida "do‘stlik" konsepti lingvomadaniy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda "do‘stlik" tushunchasining badiiy matnlardagi semantik, leksik va pragmatik xususiyatlari aniqlanib, turli davr va muhitlarda shakllangan do‘stlik namunalari taqqosiy tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘zbek va rus xalq og‘zaki ijodi, maqollar, hikmatli so‘zlar hamda mumtoz asarlarda do‘stlikning ma’naviy-axloqiy ahamiyati o‘rganiladi. Maqola natijalari lingvistika, madaniyatshunoslik va adabiyotshunoslik sohalarida "do‘stlik" konseptining mazmunini yanada chuqurroq tushunishga xizmat qiladi.

3-iyul. Shu sana hayotim ma’nosi, umrimning bahorini olib qo’yadi deb hech ham o’ylamagan edim. U bilan mening butun umrim har bir faslim bahor edi.Eng ijod qiladigan,baxtga to’yadigan kunlarimizda  qulog’imga “Hamid Olimjon avtohalokatga uchradi”  degan gap keldi-yu mening yuragimga olov tushgandek, to’satdan qalbim ko’zgularini chil-chil qilib uchirib kelgan bo’rondek esankirab qayerga borishim,nima qilishim, ne so’z deyishimni bilmay xuddi na harakatlana oladigan va na bir gap ayta oladigan shol kabi turgan joyimda qotib qoldim. Ko’zimdan ko’z yoshlar shundayin oqa boshladiki xuddi butun daryolarning,ummonlarning suvi jam bo’lib quyayotgandek edi. Endi hayotimda bahorimni topdim deganda uni bir zumda yo’qotgandim.

Boshlang’ich sinflarda oʻqish darslarini tashkil etish, uning mohiyatini koʻrsatish, oʻqish darslarining maqsad va vazifalari, oʻquvchilar ma’naviyatini kamol toptirishda hamda Vatanga mehr-muhabbat uygʻotish kabi mulohazalar haqida fikr yuritiladi.

Maqalada baslawısh tálim ana tili sabaqlarında oqıwshılardıń lingvistikalıq  kompetenciyaların qáliplestiriw arqalı tildi túsiniw, ańlatıw hám tuwrı isletiw qábiletlerin rawajlandırıw haqqında maǵlıwmat  beriledi.

Пиёзгулдошлар оиласига (Liliaceae) Allium авлодига мансуб оддий (бош) пиёз (Allium сера L.) мансуб, бир паллали, бир ёки икки йиллик ўт ўсимликлар туркумига мансуб бўлиб, Ўзбекистонда пиёзни 5 тури сабзавот сифатида ўстирилади. Оддий пиёз (Allium cepa L.) - пиёзбоши кискарган поядан иборат. Ушбу мақолада пиёзнинг “Қизил шаҳзода” навини етиштириш агротехнологияси бўйича маълумотлар келтирилган.

В Республике Узбекистан проводятся работы по реформированию системы образования путём подготовки высококвалифицированных кадров, соответствующих требованиям рынка труда, оценки качества образования, создания эффективных механизмов внедрения в практику инновационных научных достижений. Это обусловлено  необходимостью совершенствования национальной системы профессионального образования на основе передового зарубежного опыта, подготовки квалифицированных и конкурентоспособных кадров для рынка труда путем внедрения уровня начального, среднего и средне-специального профессионального образования, а так же широкого привлечения работодателей в данному процессу. При этом качество образования становиться одной из главных целей развития образования.

Alisher Navoiyning “Lison ut-tayr” asarini ingliz tiliga tarjima qilgan kanadalik tadqiqotchi Geri Dikning ta’kidlashicha, hozirgi kunda G‘arbda Alisher Navoiy asarlarini o‘qishga bo‘lgan ehtiyoj katta. O‘zbek adabiyoti jahonga chiqishi quvonarli hol, ammo o‘zbeklarning o‘zi Navoiyni o‘qishmoqdami? Afsuski, hozirgi kunda O‘zbekistonda barcha kitob do‘konlarida sotilayotgan, kitobxonlar qo‘lidan tushmayotgan, ijtimoiy tarmoqlarda bod-bod namoyish qilinayotgan va ayrim nashriyotlarning asosiy nashrlari bo‘lib qolgan, kundan kunga nom va son jihatdan ortib borayotgan turk adabiyotlari o‘qilmoqda.

Ushbu ilmiy maqolada o‘zbek shoiri va mutafakkiri, jahon falsafasiga o‘zining falsafiy qarashlari bilan ulkan hissa qo‘shgan va ma’naviy merosi bilan bashariyatni bahramand etgan gumanist  shoirning ijtimoiy-falsafiy qarashlari tahlil etilgan.

Mazkur maqola boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining matematika darslarida STEAM texnologiyasining ahamiyatini va uning amaliy qo‘llanilish usullarini tahlil etadi. STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts, Mathematics) texnologiyasi o‘quvchilarga nafaqat matematik bilimlarni o‘rgatish, balki interfaol va integratsiyalashgan yondashuv orqali ijodiy va tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi. O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulotlarga jalb qilish, ularga matematik masalalarni turli yo‘llar bilan hal qilishni o‘rgatish uchun STEAM texnologiyasining metodologik asoslari, usullari va afzalliklari ko‘rib chiqiladi. Maqola boshlang‘ich sinf matematika darslarida STEAM texnologiyasining qanday foyda keltirishi va uning cheklovlarini tahlil qilishga qaratilgan.

Modeling is an essential tool in modern education, allowing students to develop research skills by analyzing, simulating, and predicting real-world processes. This paper explores ways to improve the methodology of using modeling in education to enhance students’ research experience. It discusses the role of modeling in problem-solving, critical thinking, and knowledge application, while also addressing challenges such as the selection of appropriate models and the integration of digital tools. The study highlights practical strategies for incorporating modeling into the curriculum to foster students' analytical and investigative abilities.