Том 3 № 8 (2025): Наука и инновация

Мы рады сообщить вам, что Центр поддержки исследований «Innovative  Academy» организовал Республиканская конференция «Наука и инновация». Это национальная онлайн-конференция с открытым доступом, на которой публикуются обзорные тезисы, относящиеся к различным областям. Главная цель состоит в том, чтобы предложить интеллектуальную платформу для национальных ученых, и она направлена на продвижение междисциплинарных исследований.

Опубликован: 2025-04-02

НОВЫЕ ВОЗМОЖНОСТИ ИНЖЕНЕРНОГО ОБРАЗОВАНИЯ НА ОСНОВЕ РОБОТОТЕХНИКИ И ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА

обусловлена стремительным развитием технологий в условиях Индустрии 4.0, где робототехника и ИИ становятся ключевыми драйверами прогресса в инженерных науках и промышленности, требуя от образования подготовки специалистов с новыми компетенциями - программированием, управлением роботами, анализом данных и разработкой интеллектуальных систем, что делает традиционные подходы недостаточными; одновременно ИИ позволяет персонализировать обучение через адаптивные платформы, повышая его эффективность, а робототехника обеспечивает практическую направленность, развивая навыки критического мышления и инноваций через реальные проекты; глобальная конкуренция за технологическое лидерство и необходимость решать социальные и экологические проблемы - от автоматизации опасных производств до создания экологичных технологий - усиливают стратегическую важность такого образования, несмотря на вызовы вроде стоимости оборудования, переподготовки преподавателей и этических вопросов, что лишь подчеркивает значимость темы для подготовки кадров, формирования устойчивого будущего и развития инноваций в образовательной практике. [1]

Абылова Гулбахар Жалгасбаевна, Агжанов Тимур-Мухаммет Сейтназарович, Жолдасбаева Рано Мурад кызы

4-6

2025-03-31

GEOMETRIYA FANIDAN AMALIY MASHGʻULOTLARDA TALABALAR MAKTABDA AKADEMIK LITSEY VA KASB-HUNAR KOLLEJLARDA OʻRGANMAGAN MAVZULARINI CHUQURROQ VA TADBIQIY MASALALARNING OʻQITILISHI

Ushbu maqola geometriya fanini o‘qitishda amaliy mashg‘ulotlarning o‘rni va ahamiyatini, xususan, maktab, akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida standart dasturlar doirasida yetarlicha yoritilmaydigan mavzularni chuqurroq o‘rganish imkoniyatlarini tahlil qiladi. Tadqiqotda talabalarning nazariy bilimlarini real hayotiy muammolar yechimiga tatbiq etish ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan metodik yondashuvlar va ilmiy asoslangan pedagogik strategiyalar muhokama qilinadi. Maqolada, shuningdek, geometriyaning murakkab bo‘limlari – masalan, proyeksion geometriya, affin va evklid bo‘lmagan geometriya kabi sohalar – bo‘yicha tadbiqiy masalalarning o‘quv jarayoniga integratsiyalashuvi va bu jarayonning talabalarning mantiqiy fikrlash hamda muhandislik dizaynidagi muammolarni hal qilish qobiliyatlariga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Ilmiy yondashuv sifatida empirik ma’lumotlar, statistik tahlillar va xalqaro tajribalar misolida zamonaviy ta’lim standartlariga mos keladigan yangicha o‘qitish modelining samaradorligi isbotlanadi.

Zaxiriddinova Shahlo, Murodulloyeva Jasmina Najim qizi, Nurmaxmatova Umida Abduqahhor qizi

7-10

2025-03-31

TAQQOSLAMA VA ULARNING XOSSALARI HAQIDA

Ushbu maqolada algebra va sonlar nazariyasining muhim bo’limlaridan biri bo’lgan taqqoslama tushunchasi hamda uning asosiy xossalari tahlil qilinadi.Taqqoslama sonlar nazariyasida qoldiqlar sinfi orqali modulli arifmetika bilan chambarchas bog’liq bo’lib, u turli xil matematik va kriptografik ilovalarda qo’llaniladi. Maqqolada taqqoslamaning asosiy ta’rifi, ekvivalent munosabatlari, modulli arifmetikaga oid teoremalarning isboti, Eyler, Ferma va Xitoy qoldiqlar teoremalari singari muhim natijalar tahlil qilinadi. Shuningdek, taqqoslamaning algebraic tuzilmalardagi roli, ya’ni qoldiqlar sinfi guruhlari va halqalardagi ifodalanishi ko’rib chiqiladi.

Zaxiriddinova Shahlo, Nurmaxmatova Umida Abdiqahhor qizi, Murodulloyeva Jasmina Najim qizi

11-14

2025-03-31

MARKAZIY, PARALLEL PROEKTSIYALASH VA ULARNING TURLARI

Ushbu maqolada markaziy va parallel proyeksiyalash tushunchalari, ularning asosiy xususiyatlari, farqlari va amaliy qo‘llanilish sohalari tahlil qilinadi. Markaziy proyeksiyalash proyeksiya nurlarining bitta umumiy nuqtadan chiqishi natijasida tasvirga chuqurlik va realistik ko‘rinish beradi. Ushbu usul san’at, fotografiya va 3D modellashtirishda keng qo'llaniladi.

Zahriddinova Shahlo Zahriddin qizi, Keldiyorova Gulsevar Otabek qizi

15-18

2025-03-31

DISKRET MATEMATIKA VA MATEMATIK MANTIQ TARIXI VA UNING ASOSLARI. TARIXIY MA'LUMOTLAR

Mazkur maqolada diskret matematika va matematik mantiqning tarixi, asosiy tushunchalari hamda zamonaviy qo‘llanilish sohalari tahlil qilinadi. Diskret matematika uzluksiz bo‘lmagan tuzilmalarga asoslangan bo‘lib, u kombinatorika, graf nazariyasi va algoritmlar kabi yo‘nalishlarni o‘z ichiga oladi.

Zahriddinova Shahlo Zahriddin qizi, Keldiyorova Gulsevar Otabek qizi

19-22

2025-03-31

PROEKTIV TEKISLIKDAGI QO’ZG’ALMAS TO’G’RI CHIZIQ. PROEKTIV GEOMETRIYA NUQTAI NAZARIDAN YEVKLID GEOMETRIYASI

Ushbu maqolada proektiv geometriyada qoʻzgʻalmas toʻgʻri chiziq tushunchasi tahlil qilinadi va uning Yevklid geometriyasidagi ekvivalent tushunchalar bilan solishtirilishi koʻrib chiqiladi. Proektiv tekislikda barcha toʻgʻri chiziqlar kesishishi, jumladan, parallel chiziqlarning ham umumiy "cheksizlik nuqtasi" mavjudligi tushuntiriladi. Shu asosda, proektiv geometriyada cheksizlik toʻgʻri chizigʻi muhim qoʻzgʻalmas chiziq sifatida qaraladi. Maqolada proektiv oʻzgarishlar natijasida oʻz holatini oʻzgartirmaydigan toʻgʻri chiziqlarning matematik tavsifi va ularning amaliy ahamiyati ham yoritiladi. Bu mavzu Yevklid va proektiv geometriyalar oʻrtasidagi farqni tushunishda muhim oʻrin tutadi.

Zaxiriddinova Shahlo Zaxiriddin qizi, Rajapova Zilola Bahriddin qizi

23-27

2025-03-31

DISKRET MATEMATIKA VA UNING ASOSLARI. TARIXIY MA’LUMOTLAR

Ushbu maqolada diskret matematikaning mazmuni, uning asosiy tushunchalari va rivojlanish tarixi yoritilgan. Diskret matematika uzluksiz bo‘lmagan obyektlarni o‘rganadigan soha bo‘lib, u mantiq, to‘plamlar nazariyasi, kombinatorika, graf nazariyasi va algoritmlar kabi yo‘nalishlarni o‘z ichiga oladi. Maqolada qadimgi davrlardan to hozirgi zamongacha diskret matematikaga oid muhim kashfiyotlar va olimlarning hissasi haqida so‘z yuritiladi. Ayniqsa, Muhammad al-Xorazmiy, Blaise Pascal, Gottfried Leibniz kabi matematiklarning ishlari diskret matematikaning shakllanishida muhim rol o‘ynagani ta’kidlanadi. Diskret matematikaning zamonaviy axborot texnologiyalari, kriptografiya va sun’iy intellekt sohalarida qo‘llanilishi ham muhokama qilinadi. Ushbu maqola diskret matematika bilan qiziqqan tadqiqotchilar va talabalar uchun foydali bo‘lishi mumkin.

Zaxiriddinova Shahlo Zaxiriddin qizi, Rajapova Zilola Bahriddin qizi

28-32

2025-03-31

PROYEKTIV TEKISLIKDA QO’ZG’ALMAS TO’G’RI CHIZIQ. PROEKTIV GEOMETRIYA NUQTAI NAZARDAN YEVKLID GEOMETRIYASI

Ushbu maqola proyektiv geometriya nuqtai nazaridan proyektiv tekislikdagi qo‘zg‘almas to‘g‘ri chiziq tushunchasini tahlil qiladi va uni Yevklid geometriyasi bilan solishtiradi. Maqolada proyektiv tekislikning asosiy xususiyatlari, cheksizlikdagi chiziq va transformatsiyalar natijasida saqlanib qoladigan qo‘zg‘almas chiziqlarning ahamiyati yoritiladi. Yevklid geometriyasining klassik tekislik tushunchasi proyektiv geometriyadagi umumiy yondashuv bilan taqqoslanadi. Shu bilan birga, ushbu tushunchalarning nazariy va amaliy ahamiyati, xususan, kompyuter grafikasi va optika kabi sohalardagi qo‘llanilishi ko‘rib chiqiladi. Maqola geometriya sohasidagi ikki muhim yo‘nalishning o‘zaro bog‘liqligini ko‘rsatib, ularning zamonaviy ilmdagi o‘rnini ta’kidlaydi.

Rahmatullayeva Maxfuza Iskandar qizi, Zahiriddinova Shahlo Zahiriddin qizi

33-35

2025-03-31

DISKRET MATEMATIKA VA MATEMATIK MANTIQ TARIXI VA UNING ASOSLARI.TARIXIY MAʼLUMOTLAR

Ushbu maqolada diskret matematika va matematik mantiqning kelib chiqishi, rivojlanish tarixi hamda uning asosiy tamoyillari yoritiladi. Diskret matematika raqamli texnologiyalar, algoritmlar va dasturlashning nazariy asosi bo‘lib, uning ildizlari qadimgi matematika va mantiqiy tafakkurga borib taqaladi. Shuningdek, maqolada Aristotel, Evklid, Jorj Bul, Gotlob Frege, Alan Turing kabi olimlarning mantiq va matematikaga qo‘shgan hissasi ko‘rib chiqiladi. Matematik mantiq va diskret tuzilmalar bugungi zamonaviy hisoblash tizimlarining ajralmas qismi bo‘lib, ularning rivojlanishi sun’iy intellekt, axborot xavfsizligi va dasturiy ta’minot sohalariga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Maqolada ushbu sohaning amaliy ahamiyati, uning hozirgi kundagi tadqiqot yo‘nalishlari va kelajakdagi istiqbollari ham tahlil qilinadi.

Rahmatullayeva Maxfuza Iskandar qizi, Zahiriddinova Shahlo Zahiriddin qizi

36-39

2025-03-31

GEOMETIYA FANIDAN AMALIY MASHGʻULOTLARDA TALABALAR MAKTABDA, AKADEMIK LITSEY VA KASB HUNAR KOLLEJLARDA OʻRGANILMAGAN MAVZULARINI CHUQURROQ VA TADBIQIY MASALALARNING OʻQITILISHI TAVSIYA ETILADI

Mazkur maqolada geometriya fanidan talabalar bilimini chuqurlashtirish va ularning nazariy bilimlarini amaliy tadbiqiy masalalar orqali mustahkamlashga qaratilgan. Maktab, akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida yetarlicha o‘rganilmagan mavzular, jumladan, fazoviy geometriya, trigonometriya, vektorlar geometriyasi hamda muhandislik geometriyasi chuqur tahlil qilinadi. Talabalar real hayotdagi muammolarni yechishda geometrik qonuniyatlardan foydalanishni o‘rganadilar hamda loyihalash, dizayn va texnologik jarayonlarda geometriyaning ahamiyatini anglab yetadilar. Ushbu amaliy mashgʻulotlar orqali talabalarning ijodiy fikrlashi, mantiqiy tahlil qilish ko‘nikmalari va muammolarni yechish qobiliyatlari rivojlanadi.

Zaxriddinova Shaxlo Zaxriddin qizi, Toʻrayeva Charos Jumanazar qizi

40-45

2025-03-31

BOSHLANGʻICH ILDIZLAR. PA VA P2A MODUL BOʻYICHA BOSHLANGʻCH INDEKISLAR

Ushbu maqolada Pa va P2a moduli boʻyicha boshlangʻich ildizlar va indekslar tushunchasi tadqiq qilinadi. Boshlangʻich ildizlarning matematik asoslari, ularning mavjudlik shartlari va xususiyatlari koʻrib chiqiladi. Shuningdek, Pa va P2a moduli bo‘yicha indekslash usullari va ularning qo‘llanilish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Modulli arifmetika, kriptografiya va algoritmik optimallashtirishdagi amaliy qo‘llanilishi haqida muhokama qilinadi. Maqolada boshlangʻich ildizlarni topish va indekslarni hisoblash algoritmlari ham bayon etiladi.

Zaxriddinova Shaxlo Zaxriddin qizi, Toʻrayeva Charos Jumanazar qizi

46-50

2025-03-31

SHTEYNER, PASKAL VA BRAINSHON TEOREMALARI VA ULARNING MAKTAB GEOMETRIYA KURSIDAGI MASALALARNI YECHISHGA TATBIQI

Ushbu maqolada Shteyner, Paskal va Brainshon teoremalari atroflicha yoritiladi hamda ularning maktab geometriya kursidagi ahamiyati va tatbiqlari o‘rganiladi. Bu teoremalar klassik va proyektiv geometriyaning muhim natijalari bo‘lib, ularning maktab darajasidagi masalalarni yechishda qanday ishlatilishi izohlanadi. Maqolada har bir teoremaning tarixi, bayoni, isboti va amaliy jihatlari muhokama qilinadi. Bu teoremalar o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lib, ular yordamida murakkab geometriya masalalarini soddalashtirish, yangi bog‘liqliklarni aniqlash va shakllar orasidagi munosabatlarni oson tushunish mumkin. Maqolada ushbu teoremalar chuqur tahlil qilinib, ularning maktab geometriya kursidagi tatbiqlari ko‘rib chiqiladi.

Zaxriddinova Shaxlo Zaxriddin qizi, Numonova Hulkar Naim qizi

51-53

2025-03-31

TAQQOSLAMA VA UNING XOSSALARI. EYLER VA FERMA TEOREMALARI

Ushbu maqolada taqqoslama, uning xossalari, sonning oxirgi ikkita va uchta raqamini topish haqida ma’lumot berilgan. Taqqoslamalar yordamida bir nechta misollar keltirilgan.

Zaxriddinova Shaxlo Zaxriddin qizi, Numonova Hulkar Naim qizi

54-58

2025-03-31

MARKAZIY PARALLEL PROEKTSIYALASH VA ULARNING XOSSALARI

Ushbu maqolada markaziy va parallel proektsiyalash tushunchalari, ularning asosiy xossalari va geometrik tavsiflari haqida batafsil ma'lumot berilgan. Markaziy proektsiyalashning asosiy tamoyillari va parallel proektsiyalash bilan bog‘liq bo‘lgan asosiy formulalar keltiriladi. Proektsiyalashning turli ko‘rinishlari orqali fazoviy shakllarni tasvirlash usullari ham ko‘rib chiqiladi.

Zaxiriddinova Shahlo Zaxiriddin qizi, Ulug`murodova Shaxlo Shuhrat qizi

59-64

2025-03-31

TAQQOSLAMA VA UNING XOSSALARIGA DOIR MISOL VA MASALALAR YECHISH

Maqolada taqqoslash jarayonlarining maqsadi, obyektlar yoki jarayonlarning  o'zaro  bog'liqliklarini  tushuntirib  chiqish  va  buning  natijasida ma'lumotlar olish, aniqlasho’rganilgan.

Zaxiriddinova Shahlo Zaxiriddin qizi, Ulug`murodova Shaxlo Shuhrat qizi

65-71

2025-03-31

MARKAZIY PARALLEL PROETKSIYALASH VA ULARNING XOSSALARI

Markaziy parallel proektsiyalash va uning xossalari mavzusi geometriya va kartografiya sohalarida muhim ahamiyatga ega. Ushbu mavzuda o'rganiladigan asosiy masalalar – proektsiya usulining geometrik xususiyatlari, markaziy parallel proektsiyalarni ishlatishdagi afzalliklar va kamchiliklar, shuningdek, ularning xarita va tasvirlarni yaratishda qanday qo'llanilishi. Markaziy parallel proektsiyalar, asosan, sferik yuzalardagi nuqtalarni yassi yuzaga o'tkazish uchun ishlatiladi, bu esa geografik va astronomik xaritalar yaratishda muhim ahamiyatga ega. Maqolada markaziy parallel proektsiyaning asosiy turlari, ularning geometrik xususiyatlari va amaliy qo'llanilishi, shuningdek, bunday proektsiyaning xatoliklar va aniqlikdagi ta'siri tahlil qilinadi. Bunday tahlillar ilmiy tadqiqotlar va mutaxassislarning bu usulni yanada rivojlantirishga bo'lgan qiziqishini oshirishga yordam beradi.

Zaxiriddinova Shaxlo Zaxiriddin qizi, Mamadaliyeva Mashxura Salim qizi

72-78

2025-03-31

DISKRIT MATEMATIKA VA MATEMATIK MANTIQ TARIXI VA UNING ASOSLARI. TARIXIY MA’LUMOTLAR

Ushbu maqolada diskret matematika va matematik mantiqning tarixi hamda asosiy tamoyillari yoritiladi. Diskret matematika zamonaviy axborot texnologiyalari va algoritmik jarayonlarning nazariy asosi bo‘lib, uning rivojlanishi qadimgi matematika, mantiq va sonlar nazariyasi bilan chambarchas bog‘liqdir. Maqolada Aristotel, Evklid, Jorj Bul kabi olimlarning matematik mantiq va diskret tuzilmalarga qo‘shgan hissasi tahlil qilinadi. Shuningdek, diskret matematikaning asosiy tushunchalari – to‘plamlar nazariyasi, kombinatorika, algoritmlar, graf nazariyasi va mantiqiy hisoblash usullari ko‘rib chiqiladi. Ushbu fan sohasining rivojlanishi zamonaviy dasturlash, kriptografiya, sunʼiy intellekt va kompyuter fanlarining rivojiga qanday ta’sir qilgani ham muhokama qilinadi. Maqola diskret matematikaning nazariy asoslarini va uning amaliy ahamiyatini yoritishga qaratilgan.

Zaxiriddinova Shaxlo Zaxiriddin qizi, Mamadaliyeva Mashxura Salim qizi

79-84

2025-03-31

SHTEYNER, PASKAL VA BRIANSHON TEOREMALARI VA ULARNI MAKTAB GEOMETRIYA KURSIDAGI MASALALARNI YECHISHGA TADBIG’I

Ushbu maqolada Shteyner, Paskal va Brianshon teoremalari va ularning maktab geometriya kursidagi masalalarni yechishda qo‘llanilishi o‘rganiladi. Shteyner teoremasi uchburchakning aylana bilan bog‘liq xususiyatlarini, Paskal teoremasi esa koniklik va oltita nuqtaning geometrik xossalarini tavsiflaydi. Brianshon teoremasi esa olti burchak va uning diagonallari orasidagi bog‘liqlikni ifodalaydi. Ushbu teoremalarning isboti va ularni masalalar yechishda qo‘llash usullari tahlil qilinadi. Maqolada maktab geometriya kursida tez-tez uchraydigan masalalar misolida ushbu teoremalarning samaradorligi va amaliy ahamiyati ko‘rsatiladi. Shuningdek, o‘quvchilarga ushbu teoremalardan foydalanish ko‘nikmalarini shakllantirish bo‘yicha tavsiyalar beriladi. Maqola geometriya darslarida nazariy bilimlarni mustahkamlash va ularni amaliyotda qo‘llash imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qiladi.

Zahriddinova Shahlo Zahriddinovna, Yodgorova Soxiba Po'latxon qizi

85-87

2025-03-31

SHTEYNER, PASKAL, BRIANSHON TEOREMALARI VA ULARNI MAKTAB BOSQICHIGA TADBIQI

Ushbu maqola geometriyaning klassik Shteyner (Steiner), Paskal (Pascal) va Brianshon (Brianchon) teoremalarini o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, ularning maktab matematika ta’limiga murakkab, lekin samarali tarzda tadbiq qilish imkoniyatlarini keng ko‘lamda yoritadi. Bu teoremalar, o‘zining chuqur nazariy mazmuni va vizual-tahliyli xususiyatlari bilan, nafaqat oliy matematikaning poydevorini tashkil etadi, balki maktab o‘quvchilarining analitik fikrlash qobiliyatini rivojlantirishda ham muhim vosita sifatida xizmat qilishi mumkin. Maqolada ushbu teoremalarning tarixiy kelib chiqishi, geometrik mohiyati va zamonaviy ta’limdagi dolzarbligi sinchiklab tahlil qilinadi, shu bilan birga, ularni maktab dasturiga moslashtirish uchun innovatsion metodik yondashuvlar taklif etiladi.

Zahiriddinova Shahlo Zahiriddin qizi, Yormatova Farangiz Abdumalik qizi

88-91

2025-03-31

LEJANDR VA YAKOBI SIMVOLLARINING ALGEBRA VA SONLAR NAZARIYASIDA TUTGAN O'RNI

Ushbu maqola Lejandr va Yakobi simvollarining algebra va sonlar nazariyasidagi muhim o'rnini o'rganadi. Bu simvollar kvadratik qoldiqlar, modul arifmetika va sonlarning xossalari bilan bog'liq masalalarni hal qilishda qo'llaniladi. Maqolada ularning tarixiy rivojlanishi, matematik xossalari va zamonaviy ilovalari muhokama qilinadi. Shuningdek, ushbu simvollarning sonlar nazariyasidagi fundamental teoremalarga ta'siri va algebraik tuzilmalardagi roli tahlil etiladi.Lejandr va Yakobi simvollari sonlar nazariyasida muhim rol o‘ynab, kvadratik qoldiqlar va modul arifmetikani o‘rganishda asosiy vositalardan biri sifatida qo‘llaniladi. Ushbu maqolada ushbu simvollarining paydo bo‘lish tarixi, ularning asosiy matematik xossalari va qo‘llanilish sohalari tahlil qilinadi. Ayniqsa, kvadratik o‘zaro bog‘liqlik qonuni, algebraik tuzilmalar va kriptografiya sohasidagi ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, Lejandr va Yakobi simvollarining zamonaviy matematik tadqiqotlar va amaliy masalalardagi o‘rni muhokama qilinadi.

Zahiriddinova Shahlo Zahiriddin qizi, Yormatova Farangiz Abdumalik qizi

92-95

2025-03-31

QUTB VA QUTB TOʻGʻRI CHIZIGʻI. PROYEKTIV TEKISLIKDAGI IKKINCHI TARTIBLI CHIZIQLAR VA ULARNING KLASSIFIKATSIYASI

Mazkur maqolada qutb va qutb to‘g‘ri chizig‘i tushunchalari, ularning xossalari hamda proyektiv geometriyadagi qo‘llanilishi yoritilgan. Shuningdek, proyektiv tekislikdagi ikkinchi tartibli chiziqlarning klassifikatsiyasi, ularning asosiy xususiyatlari va dualik teoremasi bilan bog‘liqligi haqida ma’lumot berilgan.

Zaxiriddinova Shahlo Zaxiriddin qizi, Abdullayev Dilmurod Ubaydullo o’g’li

96-98

2025-03-31

DISKRET MATEMATIKA VA MATEMATIK MANTIQ

Ushbu maqolada diskret matematika va matematik mantiqning shakllanish tarixi yoritiladi. Fan tarixida ko‘pincha G‘arb olimlarining hissasi tilga olinadi, biroq qadimgi Bobil, Misr, Hindiston, Xitoy va Islom olami mutafakkirlari ham bu yo‘nalishda muhim ilmiy kashfiyotlar qilgan. Xususan, Al-Xorazmiy, Forobiy, Beruniy va Nasiriddin Tusi kabi olimlarning algoritmlar, kombinatorika va mantiq sohasidagi ta’siri tahlil qilinadi. Shuningdek, diskret matematikaning zamonaviy texnologiyalar, sun’iy intellekt va kriptografiyadagi roli ham ochib beriladi.

Zaxiriddinova Shahlo Zaxiriddin qizi, Abdullayev Dilmurod Ubaydullo o’g’li

99-102

2025-03-31

MARKAZIY, PARALLEL PROYEKSIYALASH VA ULARNING XOSSALARI

Mazkur maqolada markaziy va parallel proyeksiyalashning asosiy tushunchalari, ularning farqlari va xossalari yoritib berilgan. Shuningdek, ushbu proyeksiyalash usullarining ilmiy va amaliy ahamiyati, ularning geometriya, chizma geometriya va muhandislik sohalaridagi qo‘llanilishiga alohida e’tibor qaratilgan.

Zaxiriddinova Shahlo Zaxiriddin qizi, Raxmatova Gulandom Baxrom qizi

103-106

2025-03-31

BIRINCHI DARAJALI BIR NOMAʼLUMLI TAQQOSLAMALARNI YECHISH USULLARIGA DOIR MISOL VA MASALALAR YECHISH

Mazkur maqolada birinchi darajali bir nomaʼlumli taqqoslamalarni yechish usullari yoritilgan. Taqqoslamalarning asosiy turlari, ularni yechishning algebraik va analitik usullari hamda real hayotdagi qo‘llanilishiga doir misollar keltirilgan. Bundan tashqari, mavzu bo‘yicha turli murakkablikdagi masalalar yechilib, ularning yechimiga izoh berilgan.

Zaxiriddinova Shahlo Zaxiriddin qizi, Raxmatova Gulandom Baxrom qizi

107-111

2025-03-31

TOPOLOGIK FAZO VA UNI KIRITISHGA DOIR MISOLLAR. OCHIQ VA YOPIQ TOʻPLAMLAR

Ushbu maqolada topologik fazolar tushunchasi, ularning asosiy xossalari va zichlik tushunchasi tahlil qilinadi. Topologik fazoning ta’rifi, bazis va zichlik bilan bog‘liq muhim teoremalar isbotlanadi. Shuningdek, zich va ko‘chik to‘plamlarning xossalari hamda haqiqiy sonlar fazosidagi zich to‘plamlarning namunaviy misollari keltiriladi. Maqola matematik analiz va funksional analiz sohalari uchun muhim bo‘lgan zichlik tushunchasining nazariy asoslarini kengroq ochib beradi.

Zaxiriddinova Shahlo Zaxiriddin qizi, Norboboyeva Sevinchoy Normoʻmin qizi

112-115

2025-03-31

DISKRET MATEMATIKA VA MATEMATIK MANTIQ TARIXI VA UNING ASOSLARI. TARIXIY MA’LUMOTLAR

Ushbu maqolada diskret matematika va matematik mantiq fanlarining kelib chiqishi, tarixiy rivojlanishi hamda zamonaviy fan va texnologiyalar bilan bog‘liqligi yoritilgan. Diskret matematikaning qadimgi yunon matematiklari (Pifagor, Evklid) va o‘rta asr olimlari (AlXorazmiy) tomonidan shakllanganligi, uning kombinatorika, graflar nazariyasi va ehtimollar nazariyasi kabi yo‘nalishlari bayon etilgan. Shuningdek, matematik mantiqning Aristotel davridan boshlab Jorj Bul, Gottlob Frege, David Hilbert va Kurt Gödel kabi olimlar tomonidan rivojlantirilganligi, uning zamonaviy kompyuter fanlari, sun'iy intellekt va kriptografiya sohalarida qo‘llanilishi ta’kidlangan. Ushbu maqola diskret matematika va matematik mantiqning ahamiyatini tushunish hamda ularning kelajakdagi tadqiqotlar uchun asosiy rol o‘ynashini ko‘rsatadi.

Zaxiriddinova Shahlo Zaxiriddin qizi, Norboboyeva Sevinchoy Normoʻmin qizi

116-120

2025-03-31

AYQASH TO’G’RI CHIZIQLAR ORASIDAGI MASOFA

Ushbu maqolada ayqash toʻgʻri chiziqlar orasidagi masofani hisoblashga oid masalalar muhokama qilinadi. Ayqash chiziqlar deganda, o'zaro paralel bo'lmagan va bir-biriga burchakli boʻlgan toʻgʻri chiziqlar tushuniladi. Maqola, geometriya fanining asosiy tushunchalariga tayangan holda, ayqash toʻgʻri chiziqlar orasidagi masofani aniqlashning matematika va geometriya usullari orqali qanday amalga oshirilishini tushuntiradi. Bu masala, o'zaro parallel yoki burchakli joylashgan toʻgʻri chiziqlar orasidagi eng qisqa masofani aniqlash uchun murakkab algebraik va geometrik yechimlarni talab qiladi. Annotatsiya, ayniqsa, bu masalalarni chuqurroq o'rganishga va turli geometrik vaziyatlarni aniqlashga qiziqadigan talabalar va ilmiy izlanish olib borayotganlar uchun foydalidir. Maqola, bunday masalalar bilan bog'liq ko'plab amaliy ilovalar va amaliy muammolarni yoritadi.

BUXOROVA IRODA TUFLI QIZI, RAHIMOVA HOSILA MUSTAFO QIZI, ZAXRIDDINOVA SHAXLO ZAXRIDDIN QIZI

121-125

2025-03-31

DISKRET MATEMATIKA VA MATEMATIK MANTIQ

Ushbu maqolada diskret matematika va matematik mantiqning shakllanish tarixi yoritiladi. Fan tarixida ko‘pincha G‘arb olimlarining hissasi tilga olinadi, biroq qadimgi Bobil, Misr, Hindiston, Xitoy va Islom olami mutafakkirlari ham bu yo‘nalishda muhim ilmiy kashfiyotlar qilgan. Xususan, Al-Xorazmiy, Forobiy, Beruniy va Nasiriddin Tusi kabi olimlarning algoritmlar, kombinatorika va mantiq sohasidagi ta’siri tahlil qilinadi. Shuningdek, diskret matematikaning zamonaviy texnologiyalar, sun’iy intellekt va kriptografiyadagi roli ham ochib beriladi.

BUXOROVA IRODA TUFLI QIZI, RAHIMOVA HOSILA MUSTAFO QIZI, ZAXRIDDINOVA SHAXLO ZAXRIDDIN QIZI

126-129

2025-03-31

FAZOVIY FIGURALARNING TASVIRINI YASASH POZITSION VA METRIK MASALALAR

Pozitsion va metrik masalalarni hal qilishning nazariy asoslari, geometrik proyeksiyalar va transformatsiya usullari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, tekislik va to‘g‘ri chiziqlar o‘zaro joylashuvi, burchaklar va masofalarni aniqlash, kesishish nuqtalari va fazoviy ob’ektlarning o‘zaro munosabatlari tahlil qilinadi. Ushbu ish fazoviy figuralarni chizishda amaliy yondashuvlar va muammolarni hal qilish usullarini o‘z ichiga oladi.

Zahiriddinova Shahlo.Z, Cho’lliyeva Mehriniso Begali qizi

130-132

2025-03-31

BIRINCHI DARAJALI BIR NOMA’LUMLI TAQQOSLAMALARNI YECHISH USULLARIGA DOIR MISOL VA MASALALAR YECHISH

Bir noma'lumli birinchi darajali tengsizliklarni yechish algebraik ifodalarni tahlil qilish va noma'lum qiymatni aniqlashga asoslanadi. Ushbu maqolada tengsizliklarni yechishning asosiy usullari – tengsizlikni soddalashtirish, algebraik amallar bajarish va yechimni tekshirish jarayonlari yoritiladi. Misollar yordamida asosiy qoidalar va amaliy yechim usullari tushuntiriladi.

Zahiriddinova Shahlo.Z, Cho’lliyeva Mehriniso Begali qizi

133-134

2025-03-31

PROEKTIV TEKISLIKDAGI QO'ZG'ALMAS TOʻGʻRI CHIZIQ. PROEKTIV NUQTAI NAZARDAN YEVKLID GEOMETRIYASI

Ushbu maqola proyektiv geometriya va Yevklid geometriyasi o'rtasidagi bog'liqlikni, xususan proyektiv tekislikdagi qo'zg'almas to'g'ri chiziq tushunchasini o'rganadi. Maqolada proyektiv tekislikning asosiy xususiyatlari, undagi qo'zg'almas chiziqning roli va Yevklid geometriyasiga moslashuvi tahlil qilinadi.Muhokama jarayonida proyektiv transformatsiyalar va ularning Yevklid fazosidagi aks etishi ko'rib chiqiladi. Maqola geometriya sohasidagi zamonaviy tadqiqotlar va nazariy yondashuvlarni umumlashtirishga qaratilgan bo'lib, ushbu mavzuni o'quvchilar uchun tushunarli qilishga harakat qiladi.

Zahiriddinova Shahlo Zahiriddin qizi, Rajabova Dilbar Xayrullayevna

135-137

2025-03-31

DISKRET MATEMATIKA VA MATEMATIK MANTIQ TARIXI VA UNING ASOSLARI. TARIXIY MAʼLUMOT

Ushbu maqola diskret matematika va matematik mantiqning tarixiy evolyutsiyasi, ularning asosiy tushunchalari va rivojlanish bosqichlarini atroflicha tahlil qilishga bag‘ishlanadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi ushbu fanlarning paydo bo‘lishidan boshlab zamonaviy davrgacha bo‘lgan rivojlanish traektoriyasini ko‘rib chiqish, shuningdek, ularning falsafa, tabiiy fanlar va axborot texnologiyalari bilan uzviy bog‘liqligini aniqlashdan iborat. Maqola bir nechta muhim bo‘limlarga bo‘lingan bo‘lib, har bir qism o‘ziga xos tarixiy va nazariy jihatlarni yoritadi.

Zahiriddinova Shahlo Zahiriddin qizi, Rajabova Dilbar Xayrullayevna

138-141

2025-03-31

TOPOLOGIK FAZO VA UNI KIRITISHGA DOIR MISOLLAR. OCHIQ VA YOPIQ TO’PLAMLAR

Ushbu maqola topologiya va geometriya sohalari o'rtasidagi o'zaro aloqalarni tahlil qiladi. Topologiya fazolarini o'rganish, to'plamlar orasidagi munosabatlarni aniqlash va ularning ochiq yoki yopiq bo'lishi kabi xususiyatlarni tahlil etadi. Geometriya esa, asosan, o'lchovlar, masofalar va burchaklar bilan bog'liq bo'lib, fazolarni o'lchash va shaklini aniqlashga qaratilgan. Maqolada bu ikki sohaning bir-birini to'ldiruvchi xususiyatlari, shuningdek, topologik va geometrik embedding tushunchalari orqali ularning o'zaro aloqalari ko'rib chiqiladi.

Zahiriddinova Shahlo Zahiriddin qizi, Bozarova Gulira’no Sadriddin qizi

142-145

2025-03-31

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA INKLYUZIV TA'LIMNING ME'YORIY-HUQUQIY BAZASI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI

Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida inklyuziv ta'limning rivojlanishiga xizmat qiluvchi me’yoriy-huquqiy hujjatlar tahlil qilinadi. Inklyuziv ta'limning ahamiyati va uning qonuniy asoslari, shuningdek, bu tizimni amalga oshirishda davlatning roli va xalqaro majburiyatlari ko‘rib chiqiladi. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, Ta'lim to‘g‘risidagi qonun, Maxsus ta'lim to‘g‘risidagi qonun, va boshqa muhim me’yoriy hujjatlar inklyuziv ta'limni rivojlantirishning huquqiy asoslarini tashkil etadi. Maqolada shuningdek, inklyuziv ta'limga oid amaliy islohotlar va bu tizimni amalga oshirishdagi mavjud muammolar va ularning yechimlari haqida ham so‘z boradi. Yozma ishda inklyuziv ta'limni rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan huquqiy normativ hujjatlar, xalqaro me'yorlar va O‘zbekistonning ta'lim sohasidagi yutuqlari haqida batafsil ma'lumotlar taqdim etiladi.

Nuriddinova Nozima, Norboboyeva Dinora

146-151

2025-03-31

TOVAR BELGILARI VA XIZMAT KO‘RSATISH BELGILARINI RO‘YXATDAN O‘TKAZISHDA TALABNOMA TOPSHIRISHGA DOIR TALABLAR

Ushbu ilmiy maqola tovar belgilari va xizmat ko‘rsatish belgilarini ro‘yxatdan o‘tkazish jarayonini, shu jumladan talabnoma topshirishga doir talablarni chuqur tahlil qiladi. Tovar belgilari va xizmat ko‘rsatish belgilarining huquqiy himoyasi, ro‘yxatga olishning ahamiyati, hujjatlar va talablar haqida batafsil ma’lumot berilgan.  

Razzoqova Flora Shamsiddin qizi, Rahimjonov Akmaljon Bahromjon o‘g‘li

152-155

2025-03-31

Показать все выпуски