Наука и инновация

Ushbu maqolada ayollar jinoyatchiligining oldini olishda profilaktika inspektorining o‘rni, vazifalari va vakolatlari, shuningdek, ushbu faoliyatni tartibga soluvchi tashkiliy va huquqiy mexanizmlar yoritilgan. Ayollar orasida huquqbuzarlikka sabab bo‘layotgan omillar, ularni erta aniqlash, xavf guruhidagi shaxslar bilan ishlash, oilaviy zo‘ravonlikning oldini olish va davlat xizmatlari o‘rtasidagi hamkorlik tizimining me’yoriy asoslari tahlil qilingan. Shuningdek, raqamlashtirilgan profilaktika tizimi, “Ayollar daftari”, psixologik xizmatlar bilan integratsiya va mahalla tizimining o‘rni haqida ham fikr yuritiladi.

Maqolada ayollar jinoyatchiligi fenomenining ijtimoiy-huquqiy xususiyatlari, uning shakllanishiga ta’sir etuvchi asosiy omillar hamda profilaktika inspektorining ushbu yo‘nalishdagi faoliyati ilmiy asosda tahlil qilingan. Xotin-qizlar orasida huquqbuzarliklarning oldini olishda mahalla, huquqni muhofaza qiluvchi organlar, psixologik xizmatlar va nodavlat sektor bilan hamkorlikning ahamiyati ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, ayollarni ijtimoiy himoyalash, psixologik qo‘llab-quvvatlash, bandlikni ta’minlash, oilaviy zo‘ravonlikning oldini olish va raqamlashtirilgan profilaktika tizimidan foydalanish bo‘yicha takomillashtirish yo‘llari ishlab chiqilgan.

Feedback is a central component of language learning because it guides learners toward clarity, accuracy, and greater communicative competence. It strengthens motivation, promotes self-reflection, and helps learners understand not only what is incorrect, but why it is incorrect. This article examines how feedback functions in the language learning process, what types of feedback are most beneficial, and how teachers can apply feedback in meaningful, human-centered ways. Through a qualitative analysis of pedagogical theories and classroom practices, the paper highlights the emotional, cognitive, and developmental role of feedback in shaping learners’ progress.

Ushbu tezisda zamonaviy tolali optik aloqa tizimlarida qo‘llaniladigan to‘lqinli zichlashtirish texnologiyasi (WDM)ning mazmuni, ishlash tamoyillari, turlari, afzalliklari va qo‘llanilish, sohasi haqida izchil va sodda bayon etiladi. WDM texnologiyasi bitta optik tolada bir vaqtning o‘zida bir nechta yorug‘lik to‘lqinlari orqali ma’lumot uzatishga imkon beradi. Bu texnologiya aloqa tizimlarining sig‘imini oshirish, tezlikni ko‘paytirish hamda global axborot almashuvini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi.

Ushbu maqola Abonent Kirish Tarmoqlarida (PON, 5G-RAN) yuqori talabli immersiv Multimedia Xizmatlari (masalan, 8K, VR/AR) uchun ultra-past kechikish va yuqori  QoS (Xizmat Sifati) ni ta'minlash muammosini ko'rib chiqadi. An'anaviy statik Kommutatsiya va Marshrutizatsiya mexanizmlari dinamik trafik o'zgarishlariga moslasha olmaydi, bu esa eng yuqori yuklanish davrida tarmoq tiqilishiga olib keladi.Muammoni hal qilish uchun biz AI (Mashinani O'rganish) asosidagi trafik boshqaruv modelini taklif qilamiz. Model Signallarni Qayta Ishlash usullaridan foydalanib, tarmoq holatini real vaqt rejimida tahlil qiladi va SDN (Software-Defined Networking) arxitekturasi orqali optimal resurslarni dinamik ravishda taqsimlaydi.Taklif etilgan usulning samaradorligi Tarmoqlarni Modellashtirish va Simulyatsiya Qilish (NS-3) orqali baholandi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, AI asosidagi dinamik boshqaruv an'anaviy statik protokollarga nisbatan trafik kechikishini 30% gacha kamaytiradi, shu bilan birga, yuqori ustuvorlikdagi multimedia oqimlari uchun Foydalanuvchi Tajribasini (QoE) sezilarli darajada yaxshilaydi.

Ushbu tezisda Boltzmann mashinasining nazariy asoslari, uning ehtimollik va energiya funksiyasi tamoyillariga asoslangan ishlash mexanizmi, generativ model sifatidagi imkoniyatlari, shuningdek, o‘qitish jarayonidagi murakkabliklari batafsil tahlil qilinadi. Boltzmann mashinasi va uning soddalashtirilgan varianti — Cheklangan Boltzmann mashinasi (RBM) haqida ma’lumot berilib, chuqur o‘rganish modellariga qo‘shgan hissasi ko‘rsatildi. Modelning amaliy sohalarda qo‘llanilishi va uning afzallik hamda kamchiliklari haqida umumiy tasavvur berildi.

Ushbu tezisda logistik regressiya modelining nazariy asoslari, logistika funksiyasining matematik talqini va uning ehtimollikni modellashtirishdagi o‘rni yoritilgan. Logistik funksiyaning sigmasimon shakli, chiziqli kombinatsiyaning ehtimollikka aylanish jarayoni hamda logik transformatsiyasi ilmiy asosda tushuntiriladi. Tadqiqot natijalari logistik regressiyaning ikki kategoriyali natijalarni ishonchli, barqaror va talqin qilish oson bo‘lgan statistika modeli ekanligini ko‘rsatadi.

Abu Ali Ibn Sinoning aqliy hamda axloqiy ta’limotini фалсафий нуқтаи назардан тадқиқ etishga bag‘ishlanadi. Tadqiqotda mutafakkirning inson mohiyati, aqlning o‘rni, ma’naviy kamolot va axloqiy yetuklik haqidagi qarashlari yoritiladi. Ibn Sino aqlni insonning eng oliy quvvati sifatida baholagan bo‘lib, uni bilish jarayonining asosiy manbai, haqiqatni anglash vositasi deb izohlaydi. U “faol aql” tushunchasi orqali inson tafakkurining bosqichma-bosqich mukammallashuvi va oliy darajadagi bilishga erishish jarayonini ilmiy asosda sharhlab beradi.

Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining kasbiy refleksiya madaniyatini shakllantirishning nazariy asoslari, metodik tamoyillari hamda refleksiv kompetensiyani rivojlantirishga qaratilgan samarali yondashuvlar tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida diagnostika, trening, videodars tahlili va “refleksiya kundaligi” kabi metodlardan foydalanilgan bo‘lib, ularning ta’lim sifatiga ta’siri tajriba-sinov asosida asoslab berilgan. Maqola yakunida refleksiv madaniyatning o‘qituvchi kasbiy rivojlanishidagi o‘rni va ahamiyati bo‘yicha umumiy xulosalar keltirilgan.

Ushbu ilmiy maqolada Abay Qo‘nonboyev ijodida xalq og‘zaki ijodi an’analari masalasi ilmiy-nazariy asosda tahlil qilinadi. Tadqiqotda shoir she’riyatida xalq hikmatlari, maqol va matallar, rivoyat va dostonlar kabi og‘zaki ijod elementlarining badiiy va g‘oyaviy funksiyalari yoritiladi. Shuningdek, Abay ijodida folklor unsurlarining lirik qahramon ruhiyati, shaxs va jamiyat o‘rtasidagi murakkab munosabatlar va axloqiy qadriyatlarni ifodalashdagi roli tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari Abay ijodining folklor merosi bilan uyg‘unligini, shuningdek, qozoq adabiyotidagi psixologik lirika va ma’naviy tafakkur rivojidagi ahamiyatini ochib beradi.

International tourism is an important industry that currently has a significant impact on economic, cultural and social spheres around the world. This article analyzes the main factors affecting the development of international tourism. It analyzes the global development trends of tourism by studying economic, political, cultural, technological, environmental and social factors. It also expresses opinions on the changes taking place in the tourism sector and future development prospects.

This article examines the main types of phonetics and their functional roles in teaching foreign languages. It highlights articulatory, auditory, acoustic, and visual phonetics, emphasizing their importance for developing learners’ pronunciation, listening comprehension, and overall communicative competence. The study provides practical strategies for integrating phonetics into classroom activities, enhancing both teaching effectiveness and learner outcomes.

The concept of the syllable plays a central role in phonetics, phonology, orthography, and language pedagogy. English, with its deep and historically layered writing system, demonstrates a notable gap between spoken and written syllabification. This article explores the graphic and phonological characteristics of syllables, focusing on the difference between orthoepic (phonetic) and orthographic (written) syllables. Through detailed descriptions, linguistic explanations, and examples from contemporary English, the article illustrates how these forms of syllabification shape pronunciation, spelling, reading acquisition, and pedagogical practice.

The acquisition of English grammar by second language learners is significantly influenced by the structural, typological, and cognitive properties of their native language. This phenomenon, commonly referred to as native language influence or cross-linguistic transfer, has been widely examined within the field of second language acquisition. The present thesis explores how native language structures affect learners’ acquisition of English grammatical features such as tense, aspect, word order, articles, and prepositions. Drawing on empirical findings from contrastive analysis, error analysis, and interlanguage studies, the thesis demonstrates that native language influence can both facilitate and hinder English grammar acquisition depending on the degree of similarity between the native language and English. The study synthesizes established research to highlight pedagogical implications for teaching English grammar to multilingual learners.

Mazkur tezis optik aloqa tizimlarida qo`llaniladigan fotoqabul qilgichlarning fizik tamoytillari, konstruksiyasi va ularning ishlash ko`rsatkichlarini ilmiy jihatdan tahlil qiladi. Optik tolasi aloqa liniyalarida axborot  optik impulslar ko`rinishida uzatilib, qabul nuqtasida ushbu yorug`lik signallarini elektr signallariga aylantirish jarayoni fotoqabulqilgichlar orqali amalga oshiriladi.  Shuning uchun fotoqabul modullari optik aloqa tizimlarining sezgirligi, tezkorligi va umumiy samaradorligini belgilovchi eng muhim elementlardan biri hisoblanadi.

Ushbu tezisda korxonalardagi texnologik jarayonlarni optimallashtirish masalalari, uning samaradorlikka ta’siri va ilg‘or usullari haqida so‘z boradi. Optimallashtirish orqali ishlab chiqarish hajmini oshirish, resurslardan samarali foydalanish va tannarxni kamaytirish mumkinligi asoslab beriladi. Korxonalardagi texnologik jarayonlarni optimallashtirish zamonaviy ishlab chiqarish tizimlarining samaradorligini oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu jarayon ishlab chiqarish hajmini ko‘paytirish, resurslardan tejamkorlik bilan foydalanish, energiya sarfini kamaytirish va mahsulot sifatini yaxshilash imkonini beradi. Tezisda optimallashtirishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilinib, uning korxona iqtisodiy samaradorligiga ta’siri asoslab beriladi. Shuningdek, ilg‘or usullar – sun’iy intellekt, raqamli modellashtirish va avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari yordamida texnologik jarayonlarni takomillashtirish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Ushbu izlanish natijalari ishlab chiqarish jarayonlarining innovatsion yondashuvlar orqali optimallashtirilishining ahamiyatini ko‘rsatib beradi.

This article analyzes the work of 18th-century women writers and their role in society. The article highlights the role of women writers in society, famous representatives, the characteristics of their work, and their contribution to literature and social life. 18th-century women writers demonstrated such features as personal experience, social criticism, feminist motifs, and the development of the novel genre in their works. Their work was important not only in literature, but also in promoting women's rights and strengthening equality in society. The article will be useful for readers and researchers in studying 18th-century feminist literature and the work of women writers.

Ushbu tezisda monopoliyalarning bozor narxini shakllantirishdagi o‘rni, iste’molchilar farovonligiga ta’siri va ularni tartibga solish mexanizmlari tahlil qilinadi. Monopoliyalarning mavjudligi narxni yuqoriga ko‘tarish, ishlab chiqarish hajmini cheklash va bozor samaradorligini pasaytirish kabi iqtisodiy oqibatlarga olib keladi. Tadqiqotda monopoliyalarning mikroiqtisodiy asoslari, ularning narx belgilashdagi ustunliklari va raqobatni cheklash natijasida yuzaga keladigan deadweight loss tushunchasi yoritilgan. Shuningdek, maqolada monopoliyalarni tartibga solish mexanizmlari, jumladan: narxlarni nazorat qilish, antimonopoliya qonunchiligi, raqobatni rivojlantirish va tabiiy monopoliyalarda tarif siyosati muhokama qilinadi. O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari, jumladan “Raqobat to‘g‘risida” qonun, tabiiy monopoliyalar to‘g‘risidagi qonun hamda monopoliyaga qarshi kurash bo‘yicha farmonlar misol sifatida keltiriladi. Tadqiqot natijalari monopoliyalarning iqtisodiyotga ta’sirini aniqlash, bozor muvozanatini saqlash va davlat siyosatini shakllantirishda amaliy tavsiyalar beradi.

Ushbu tezisda aholining ijtimoiy farovonligini belgilovchi asosiy ko‘rsatkichlar va ularning milliy iqtisodiy rivojlanish jarayonlariga ta’siri statistik tahlil asosida yoritiladi. Tadqiqotda real daromadlar, bandlik darajasi, ta’lim va sog‘liqni saqlash sifati, iste’mol darajasi va ijtimoiy infratuzilma kabi ko‘rsatkichlar o‘rganilib, ularning iqtisodiy o‘sish bilan o‘zaro bog‘liqlik darajasi aniqlanadi. Statistik usullar sifatida dinamik qatorlar, indekslar tizimi, korrelyatsion-regression tahlil va strukturaviy tahlil qo‘llaniladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, aholining ijtimoiy farovonligining oshishi iqtisodiyotning barqaror rivojlanishiga, inson kapitali sifatining yaxshilanishiga va iqtisodiy faollikning kuchayishiga xizmat qiladi.

Ushbu maqola raqamli transformatsiya jarayonlarida signal va tasvirlarni qayta ishlash samaradorligini oshirish uchun adaptiv modellashtirish usulini tadqiq etadi. Maqolaning markaziy maqsadi — shovqinni bartaraf etish va aniqlikni oshirish maqsadida an'anaviy Kalman filtri (KF) ning mustahkam nazariyasini chuqur o‘rganish (LSTM/Transformer) modellarining kuchli ketma-ketlikni modellashtirish qobiliyati bilan birlashtiruvchi gibrid integratsiya usulini taklif qilishdir. Taklif etilgan gibrid model KF ning optimum holatni baholash ustunligini  LSTM/Transformer ning murakkab, chiziqli bo‘lmagan bog‘liqliklarni o‘rganish qobiliyati bilan birlashtiradi. Bu integratsiya noaniqlik sharoitida yuqori aniqlikdagi prognozlash va filtratsiyani ta'minlaydi. Tadqiqot natijalari gibrid yondashuvning shovqinni kamaytirish va obyektni kuzatish (tracking) kabi vazifalarda faqat KF yoki faqat chuqur o‘rganishga asoslangan yechimlarga nisbatan sezilarli darajada yaxshi ishlash ko‘rsatkichlarini (xatoni kamaytirish) namoyish etishini ko'rsatadi. Maqola bu gibrid modelning IoT, avtonom tizimlar va aqlli shahar infratuzilmalarida real vaqt rejimida qo‘llanilishining amaliy ahamiyatini ta'kidlaydi.

Ushbu mavzuda oligopoliya bozoridagi firmalararo raqobatning uchta asosiy nazariy modeli Kurno, Shtakelberg va Bertran modellarini qiyosiy o`rganishga bag’ishlangan.Bu uch model oligopoliya sharoitida  narx,ishlab chiqarish hajmi va  firmaning foydasi qanday shakllanishini turli strategik o`zaro bog`liqliklar asosida tushunishga yordam beradi.

Sun’iy intellekt (SI) stomatologiya sohasida tashxis qo‘yish va bemorlarni boshqarishda yangi imkoniyatlar yaratmoqda. SI algoritmlari tish röntgeni, intraoral skaner va 3D tasvirlar asosida aniq va tezkor tashxis qo‘yishni ta’minlaydi. Ushbu maqolada SI tizimlarining turlari, stomatologik diagnostikadagi qo‘llanilishi va klinik samaradorligi tahlil qilinadi. SI yordamida kariyes, periodontit, og‘iz saratoni va boshqa stomatologik kasalliklarni aniqlash imkoniyati kengaymoqda.

Cet article examine le rôle de la littérature dans le développement des compétences orales des élèves. Il explore comment la littérature peut enrichir le vocabulaire, améliorer la fluidité du discours et favoriser la structuration des idées lors de discussions orales. Les résultats de l’étude montrent que les élèves impliqués dans des activités basées sur la littérature ont démontré une meilleure capacité à argumenter, à utiliser des expressions variées et à participer activement à des débats. En outre, la littérature permet non seulement de développer des compétences linguistiques mais aussi de stimuler la réflexion critique et la communication interculturelle. L’étude conclut sur l'importance d’intégrer davantage la littérature dans l’enseignement des compétences orales pour optimiser l’apprentissage du langage.

Ushbu maqolada ma’lumotlar oqimini vaqt bo‘yicha o‘zgarishini baholash uchun kombinatsiyalangan hosila yondashuvi taklif etiladi. An’anaviy differensial operatorlar ma’lumotlar notekis oqimga ega bo‘lgan real tizimlarda xatoliklarni oshirishi mumkin. Shu sababli hosilaning vaqt bo‘yicha lokal va global komponentlarini birlashtiruvchi yangi formuladan foydalanildi. Taklif etilgan metod katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlashda aniqlikni oshiradi va signal-tezlik tahlilida samaradorlikni kafolatlaydi. Tadqiqot natijasida kombinatsiyalangan hosila yordamida oqim intensivligini bashorat qilishning yaxlit matematik modeli ishlab chiqildi.

XIX asr oxiri va XX asr boshlarida musulmon dunyosida Haj ziyorati bilan bog‘liq yo‘l tarmoqlarining rivojlanishi, asosiy transport yo‘nalishlari, dengiz va quruqlik orqali amalga oshirilgan sayohatlarning tarixiy ahamiyatini tahlil qiladi. Tadqiqotda Otomman imperiyasi davridagi yo‘l xavfsizligi, temir yo‘l transportining paydo bo‘lishi, “Hijoz temir yo‘li”ning qurilishi va Markaziy Osiyo ziyoratchilarining Makkaga borish marshrutlari ilmiy asosda yoritiladi. Shuningdek, mazkur jarayonlarning siyosiy, iqtisodiy va diniy omillari tahlil qilinadi.