LINGVISTIK VA NUTQIY KOMPETENSIYALAR NISBATINI DARSDA MUVOZANATLASH: MEZONLAR VA AMALIY YECHIMLAR
Article Sidebar
Main Article Content
Аннотация:
Kompetensiyaga yo‘naltirilgan ona tili ta’limida til tizimi haqidagi bilim (lingvistik kompetensiya) bilan real muloqotda fikrni samarali ifodalash malakasi (nutqiy kompetensiya) o‘rtasidagi muvozanat dars sifatini belgilovchi asosiy omillardan biridir. Amaliyotda ko‘pincha grammatik-orfografik aniqlikni oshirishga qaratilgan mashqlar ustun kelib, natijada o‘quvchida “biladi, lekin qo‘llay olmaydi” muammosi yuzaga chiqadi; aksincha, faqat erkin muloqotni ko‘zlagan darslarda tilda me’yoriylik va uslubiy to‘g‘rilikning barqarorlashuvi sekinlashadi. Mazkur maqolada lingvistik va nutqiy kompetensiyalar nisbatini dars jarayonida muvozanatlash mezonlari (dars maqsadi va natijasi mosligi, vaqt-taqsimot, topshiriq dizayni, xatolar profili, baholash og‘irligi, transfer ko‘rsatkichi) hamda o‘qitish amaliyotida qo‘llash mumkin bo‘lgan yechimlar (integrativ topshiriqlar, “qoidadan vaziyatga” o‘tish mexanizmi, formatif baholash va kechiktirilgan tahrir, nutqiy janrlar bo‘yicha mini-modellar) metodik tahlil asosida yoritiladi. Nazariy tayanch sifatida kommunikativ kompetensiya konsepsiyasi hamda harakatga yo‘naltirilgan yondashuv talablari hisobga olinadi. Hulosada ona tili darsini “lingvistik yadro” va “nutqiy vazifa”ning bir butun tizimi sifatida loyihalash bo‘yicha amaliy tavsiyalar umumlashtiriladi.
Article Details
Как цитировать:
Библиографические ссылки:
Hymes D.H. On communicative competence // Pride J.B., Holmes J. (eds.). Sociolinguistics: Selected Readings. — Harmondsworth: Penguin Books, 1972. — P. 269–293.
Canale M., Swain M. Theoretical bases of communicative approaches to second language teaching and testing // Applied Linguistics. — 1980. — Vol. 1, No. 1. — P. 1–47.
Bachman L.F. Fundamental Considerations in Language Testing. — Oxford: Oxford University Press, 1990. — 408 p.
Council of Europe. Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment. — Strasbourg: Council of Europe, 2001.
Council of Europe. Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment. Companion volume. — Strasbourg: Council of Europe, 2020.
Vygotsky L.S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. — Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978.
Halliday M.A.K., Matthiessen C.M.I.M. An Introduction to Functional Grammar. — 3rd ed. — London: Hodder Arnold, 2004.
To‘xliyev B., Shamsiyeva M., Ziyodova T. O‘zbek tili o‘qitish metodikasi: o‘quv qo‘llanma. — Toshkent: O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg‘armasi nashriyoti, 2006. — 192 b.
Nurmonov A. Lingvistik tadqiqot metodologiyasi va metodlari. — Toshkent: Akademnashr, 2010. — 112 b.
G‘ulomov Yo., Rasulov I., Rustamov H., Mirzaahmedov B. O‘zbek tili o‘qitish metodikasi. — Toshkent: O‘qituvchi, 1995.
Roziqov O., Mahmudov M., Adizov B. Ta’lim texnologiyasi. — Toshkent: O‘qituvchi, 1999.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017 yil 6 aprelidagi 187-son qarori: “Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limining davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash to‘g‘risida”. — Toshkent, 2017.