MATN TILSHUNOSLIGI: NAZARIY ASOSLAR VA LINGVISTIK XUSUSIYATLAR

Abstract:

Mazkur maqolada zamonaviy tilshunoslikning muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lgan matn tilshunosligi tushunchasi nazariy va amaliy jihatdan atroflicha yoritilgan. Tadqiqot davomida matn tilshunosligining shakllanish tarixi, asosiy tushunchalari hamda tilni kommunikativ birlik sifatida o‘rganishdagi o‘rni tahlil qilindi. Shuningdek, matnning yaxlitligi, mantiqiy bog‘liqligi va mazmuniy izchilligini ta’minlovchi omillar — kohesiya va koherensiya masalalariga alohida e’tibor qaratildi.Tadqiqot nazariy va amaliy metodlar asosida olib borildi. Nazariy qismda yetakchi tilshunos olimlarning ilmiy qarashlari tahlil qilinib, matnni lingvistik birlik sifatida talqin qilish masalalari o‘rganildi. Amaliy qismda esa oliy ta’lim muassasasida tahsil olayotgan talabalarning va maktab o’quvchilarining yozma ishlari asosida matn tilshunosligi elementlarining ta’lim jarayonida qo‘llanishi kuzatildi va tahlil qilindi. Olingan natijalar shuni ko‘rsatdiki, matn tilshunosligi asosida tashkil etilgan mashg‘ulotlar talabalar yozma nutqining mantiqiyligi, ravonligi va tuzilishining yaxshilanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalari matn tilshunosligini akademik yozuv, nutq madaniyati va til o‘qitish jarayoniga integratsiya qilish zarurligini asoslab beradi. Mazkur maqola matn tilshunosligini o‘rganayotgan talabalar, yosh tadqiqotchilar hamda til o‘qituvchilari uchun amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, kelgusida ushbu yo‘nalishda olib boriladigan tadqiqotlar uchun nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi.