ARAB VA O‘ZBEK TILLARIDA JUMLA TARKIBI: SINTAKSIS VA SEMANTIK QIYOSIY TAHLIL

Аннотация:

Ushbu ishda arab va o‘zbek tillarida jumla tarkibi  sintaktik va semantik jihatdan qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida har ikki tildagi so‘z tartibi, bosh va ikkinchi darajali bo‘laklarning o‘zaro munosabati, kesimning joylashuvi hamda ma’no ifodalash usullari o‘rganiladi. Maqolada arab tilining fe’l markazli tuzilishi bilan o‘zbek tilining ot markazli tuzilishi o‘rtasidagi farqlar yoritiladi. Shuningdek, jumlaning semantik tuzilishi, ya’ni ma’no qatlamlari, konnotativ va denotativ jihatlar solishtiriladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, arab va o‘zbek tillarida grammatik tuzilish turlicha bo‘lsa-da, ularning ma’no ifodalash imkoniyatlarida umumiylik mavjudligi aniqlanadi. Maqola natijalari tilshunoslikdagi qiyosiy sintaksis masalalarini yanada chuqurroq o‘rganishda muhim ahamiyat kasb etadi.Arab tili va o‘zbek tili sintaktik qurilishi jihatidan ikki xil til oilasiga mansub bo‘lib, jumla tarkibi va bo‘laklarning semantik munosabatlari turli grammatik mexanizmlarga asoslanadi. Ushbu tezis arab tilidagi i‘robga tayanadigan struktura bilan o‘zbek tilidagi affikslash va so‘z tartibi asosidagi strukturaning qiyosiy jihatlarini ko‘rsatadi.