AMUDARYONING O'NG SOHILI SHAHARLARIDA TEATR TARIXI

Аннотация:

Amudaryoning o'ng sohili — qadimgi Baqtriya va Sug'diyona chegara hududi — miloddan avvalgi  IV asrdan milodiy IV asrgacha davom etgan ko'p asrlik davrda siyosiy, iqtisodiy va madaniy taraqqiyotning geopolitik markaziga aylangan. Tarmita, Kampirtepa, Xalchayan va Dalvarzintepa kabi yodgorliklar arxeologik qazilmalar natijasida sahna san'ati tarixi bo'yicha boy manba bazasiga aylangan. Mazkur maqolada o'ng sohil shaharlari misoli orqali teatr va sahnaviy san'atning vujudga kelishi, rivojlanishi va o'ziga xos xususiyatlari ilmiy-tarixiy metodlar yordamida tahlil etiladi. Amudaryoning o'ng sohili, antik manbalar tilida Oks daryosining shimoliy-sharqiy qirg'og'i, Baqtriyaning markaziy va shimoliy tumanlari bilan geografik jihatdan mos tushadi. Mil. av. IV asrdan mil. IV asrigacha bo'lgan sakkiz asrlik davr ichida ushbu hudud ketma-ket to'rtta yirik siyosiy tuzum — Ahmoniylar saltanatining so'nggi davri, Iskandar imperiyasi va Selevkiylar hukmronligi, Yunon-Baqtriya podsholigi va nihoyat Kushon imperiyasi — ta'sirida bo'ldi. Har bir siyosiy tuzum o'ziga xos teatr-tomosha madaniyatini olib keldi: ellinistik davrda yunon tragediyasi va komediyasi institutlashgan shakllarda yoyilgan bo'lsa, kushon davrida buddaviy marosimlar bilan uyg'unlashgan mahalliy sahnaviy an'analar gullab-yashnadi. [1, B. 3-18]