Центральноазиатский журнал академических исследований - это рецензируемый международный журнал с открытым доступом, в котором публикуются оригинальные исследования и обзорные статьи, относящиеся к различным областям. Основная цель состоит в том, чтобы предложить интеллектуальную платформу международным ученым, и она направлена на продвижение междисциплинарных исследований в прикладных науках. Все рукописи должны быть подготовлены на узбекском, казахском, таджикском, английском или русском языках и пройти тщательный процесс рецензирования.

Опубликован: 2026-02-17

EĞITIMDE OYUNLAŞTIRMA YÖNTEMININ ÖĞRENCI MOTIVASYONUNA ETKISI

Eğitim süreçleri, öğrencilerin motivasyonlarını artırmak ve öğrenme etkinliğini yükseltmek amacıyla sürekli bir dönüşüm içerisindedir. Ancak, geleneksel öğretim yöntemleri, dijital çağda büyüyen öğrenciler için zaman zaman yetersiz kalmaktadır (Deci & Ryan, 1985). Bu durum, öğrencilerin derse katılım oranlarının düşmesine ve akademik performanslarının olumsuz etkilenmesine neden olmaktadır. Eğitimde oyunlaştırma, öğrenmeyi daha ilgi çekici ve etkili hale getirme potansiyeline sahip yenilikçi bir yaklaşım olarak dikkat çekmektedir (Deterding ve b., 2011.

Adolatjon Abdulaminova

4-10

2026-02-16

THEORETICAL FOUNDATIONS AND MODERN DEVELOPMENT OF CIVIL LAW

Civil law constitutes one of the fundamental branches of legal systems worldwide, governing private relationships between individuals, legal entities, and other participants in civil turnover. This article provides an extensive theoretical analysis of civil law, focusing on its conceptual foundations, principles, sources, and modern developmental tendencies. Particular attention is paid to the influence of globalization, digitalization, and comparative legal developments, especially within the context of British and European legal doctrine.

Shodiya G'ayrataliyeva, Mahmuda Sharipova

11-14

2026-02-16

COMPARATIVE ANALYSIS OF CHILDHOOD IN AMERICAN AND UZBEK LITERATURE BASED ON THE NOVELS "THE ADVENTURES OF TOM SAWYER" AND "SHUM BOLA"

This article presents a comparative literary analysis of childhood representation in American and Uzbek literature through the examination of Mark Twain's "The Adventures of Tom Sawyer" (1876) and Gafur Gulom's "Shum Bola" (1936). The study employs comparative literary methodology to identify thematic parallels and cultural divergences in the portrayal of boyhood experiences, social environments, and moral development across two distinct literary traditions. The analysis reveals that despite significant temporal, geographical, and cultural differences, both novels share fundamental concerns regarding childhood autonomy, social criticism, and the tension between individual freedom and societal constraints.

Dilafruz Mirzayeva

15-18

2026-02-16

МИКРОСКОПИЧЕСКИЕ ИЗМЕНЕНИЯ ТКАНЕЙ ПРИ АУТОИММУННЫХ ЗАБОЛЕВАНИЯХ

Аутоиммунные заболевания (АИЗ) представляют собой гетерогенную группу патологий, характеризующихся нарушением толерантности иммунной системы к собственным структурам организма. Основой патогенеза является аутоиммунная реакция, приводящая к хроническому воспалению и повреждению различных тканей и органов. Микроскопические изменения являются ключевым диагностическим критерием при патологоанатомическом анализе этих заболеваний. Целью данного исследования было изучение характерных гистологических и иммуногистохимических изменений при наиболее распространённых АИЗ, оценка их частоты и клинико-патогенетической значимости. На основании анализа 240 биопсий выявлено, что у пациентов с АИЗ наиболее типичны очаговое и диффузное воспаление, лимфоидные инфильтраты, клеточные и структурные нарушения тканей, что отражает механизмы хронического повреждения, характерные для аутоиммунных реакций.

Uzaqova Husnida Jamoliddin qizi

19-22

2026-02-16

ЦИФРОВОЙ АНАЛИЗ ПАТОЛОГИЧЕСКИХ ПРЕПАРАТОВ С ПОМОЩЬЮ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА

В работе исследованы возможности интеграции методов искусственного интеллекта (ИИ) в цифровой анализ патологических препаратов. Рассмотрены алгоритмы глубокого обучения для автоматического распознавания гистологических структур, их сравнительная точность с традиционной патоморфологической диагностикой, а также влияние ИИ-анализов на скорость обработки цифровых слайдов. Полученные результаты свидетельствуют о значительном повышении объективности и эффективности диагностики патологических изменений тканей с использованием ИИ-алгоритмов: точность выявления атипичных клеток достигла 92-95%, что выше традиционной визуальной оценки.

Исмаилов Азамат

23-26

2026-02-16

ПАТОЛОГОАНАТОМИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ПОЛИОРГАННОЙ НЕДОСТАТОЧНОСТИ ПРИ СЕПСИСЕ

Полиорганная недостаточность (ПОН) является ведущей причиной смерти пациентов с сепсисом и септическим шоком. Морфологические изменения во внутренних органах отражают сложные патофизиологические механизмы системного воспалительного ответа, эндотелиальной дисфункции, микроциркуляторных нарушений и клеточной гибели. Цель настоящего исследования — выявление характерных патологоанатомических изменений при ПОН в условиях сепсиса на основе макроскопических и гистологических данных. Результаты анализа 120 аутопсий подтверждают, что выраженные дистрофические и некротические изменения в жизненно важных органах обусловлены нарушением микроциркуляции, коагуляционными расстройствами и иммунной дисфункцией..

Абдугаппоров Давронжон

27-30

2026-02-16

РОЛЬ ПАТОМОРФОЛОГИИ ПЛАЦЕНТЫ В ПЕРИНАТАЛЬНОЙ СМЕРТНОСТИ

Перинатальная смертность остаётся одной из приоритетных проблем акушерства и неонатологии, тесно связанной с патологией плаценты — ключевого органа, обеспечивающего материнско-плодный обмен. Исследование патоморфологических изменений плаценты позволяет выявлять причины фетоплацентарной дисфункции, нарушений кровообращения, воспалительных процессов и других факторов, приводящих к внутриутробной задержке развития плода и перинатальной гибели. Целью настоящего исследования было изучение патоморфологических изменений плаценты у случаев перинатальной смертности и оценка их роли в этиологии неблагоприятных исходов. Анализ 240 случаев перинатальной гибели выявил высокую частоту васкулопатий, инфарктов и воспалительных изменений плаценты, что подтвердило их значимую роль в механизмах перинатальной смертности..

Абдухалимов Нодирбек Улугбек угли

31-34

2026-02-16

СОВРЕМЕННОЕ ЗНАЧЕНИЕ ИММУНОГИСТОХИМИЧЕСКИХ МЕТОДОВ ПРИ ОНКОЛОГИЧЕСКИХ ЗАБОЛЕВАНИЯХ

Иммуногистохимический анализ (ИГХ) занимает ключевое место в диагностике злокачественных новообразований. Он обеспечивает точную визуализацию белковых маркеров опухолевых клеток, что позволяет уточнить происхождение, фенотип и прогностические характеристики опухоли. Настоящее исследование анализирует современное состояние применения ИГХ-методов в онкологии, оценивает их диагностическую и прогностическую ценность, а также приводит статистические данные успешности применения. Полученные результаты подтверждают, что ИГХ-анализ повышает точность диагностики по сравнению с морфологией на 20-30% и обеспечивает дифференциальную диагностику сложных онкопатологий..

Урмонов Эргашали

35-38

2026-02-16

ПАТОЛОГОАНАТОМИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ МИКРОАНГИОПАТИИ ПРИ САХАРНОМ ДИАБЕТЕ

Микроангиопатия – одно из ключевых морфологических проявлений хронической сосудистой патологии при сахарном диабете (СД). Изменения мелких сосудов - артериол, капилляров и посткапиллярных венул - служат структурной основой развития тяжелых осложнений: диабетической нефропатии, ретинопатии, нейропатии и дермопатии. В настоящем исследовании представлены данные морфологических и гистологических изменений микроциркуляторного русла у пациентов с различными формами СД. Полученные результаты позволяют уточнить характерные патологоанатомические особенности микроангиопатии и их клиническое значение..

Араббоев Дилшод

39-42

2026-02-16

МОЛЕКУЛЯРНО-ПАТОЛОГИЧЕСКИЕ МЕХАНИЗМЫ ЦИРРОЗА И ФИБРОЗА ПЕЧЕНИ

Цирроз и фиброз печени — конечные морфологические проявления прогрессирующих хронических заболеваний печени, сопровождающихся необратимой перестройкой архитектуры органа и нарушением его функций. Эти процессы обусловлены сложными молекулярными и клеточными механизмами, включающими активацию звездчатых клеток печени, воспалительные сигналы, цитокин-медиированные каскады и нарушения ремоделирования внеклеточного матрикса. Настоящее исследование обобщает современные представления о молекулярно-патологических механизмах фиброгенеза печени, соотносит их с клиническими проявлениями и приводит статистические данные распространённости этого процесса в различных популяциях. Анализирует ключевые сигнальные пути, включая TGF-β, PDGF, Wnt/β-catenin, NF-κB, и влияние генетических факторов на прогрессирование фиброза..

Турсунбоев Рустам

43-46

2026-02-16

СУД МАЖЛИСИДА ХАЛҚ МАСЛАҲАТЧИЛАРИ ИШТИРОКИНИНГ САМАРАДОРЛИГИ ТАҲЛИЛИ

Мазкур мақолада жамоатчилик вакиллари бўлган халқ маслаҳатчиларининг ўта оғир жиноят ишларининг кўрилишида судда иштирок этиш асослари, уларнинг фаолиятида мавжуд камчилик ва муаммолар, ушбу муаммоларнинг келиб чиқиш сабаблари, уларни бартараф этиш йўллари таҳлил қилинган. Шунингдек, мақолада бир қатор ривожланган Осиё ва Европа давлатларининг жиноят-процессуал қонунчилиги ўрганилган бўлиб, миллий қонунчилигимиз билан қиёсий-ҳуқуқий таҳлил қилинган. Мақола якунида ушбу ҳуқуқ интитутини ривожлантириш бўйича таклифлар берилган.

Мавланов Камолиддин Тўйчиевич

47-51

2026-02-17

O‘ZBEKISTON VA QORAQALPOG‘ISTONDA DAMLI CHOLG‘U ASBOBLARINING RIVOJI

Bu maqolada O‘zbekiston va Qoraqalpog‘istonda damli cholg‘ular uchun yaratilgan asarlar, ijrochilar, kompozitorlar, nashr qilingan kitoblar, damli cholg‘ularning rivoji bosqichida o‘tkazilgan tanlovlar, konsertlar, mahorat darslari haqida so‘z etilgan. Bu ma’lumotlar oliy o‘quv yurti talabalari, va barcha ijrochilar uchun yozilgan.

Muratbaev Abat, Abdullayev F.R.

52-56

2026-02-17

DISCOURSE MARKERS IN MEANING-MAKING: A FUNCTIONAL PERSPECTIVE ON THEIR USE IN EFL DISCOURSE

This article examines discourse markers from a functional perspective, emphasizing their role in constructing meaning and ensuring coherence in spoken and written communication. Drawing on insights from discourse analysis and constructivist-oriented pedagogy, it argues that discourse markers function as organizational tools guiding interpretation rather than merely linking sentences. The paper also outlines teaching strategies—including analysis of authentic texts, discourse-based tasks, interactive practice, and reflective comparison—to raise learners’ awareness and enhance discourse competence in EFL contexts..

Zakirova Z.Z.

57-61

2026-02-18

BOLALARDA RAXIT SHAKLLANISHI VA SUYAKLARNING MINERALLASHUVI BUZILISHIDA D VITAMINI YETISHMASLIGINING AHAMIYATI

D vitamini yetishmovchiligi bolalarda eng ko‘p uchraydigan mikroelement tanqisligi bo‘lib qolmoqda va raxit hamda suyak to‘qimasi minerallashuvining buzilishiga olib keluvchi asosiy omil hisoblanadi. D vitamini ichakda kalsiy so‘rilishini va buyraklarda uning qayta so‘rilishini boshqaradi, shu orqali suyakning normal minerallashuvi va mustahkamligini ta’minlaydi. Uning yetishmovchiligida gipokalsiyemiya, ikkilamchi giperparatireoz, suyak rezorbsiyasining kuchayishi va metafizar tog‘ay to‘qimasining yumshoqlashuvi yuzaga keladi. Bu esa klinik jihatdan skelet deformatsiyalari, liqildoqlarning kech yopilishi va suyak sinishi xavfining oshishi bilan namoyon bo‘ladi. [1;2;6] 

Рақибов Фахриддин Абдумухторович, Бекмирзаева Хурсаной Адхамжон қизи

62-68

2026-02-18

YUQORI KUCHLANISHLI ASINXRON MOTOR UCH FAZALI REAKTIV TOKINING ASOSIY KATTALIK VA PARAMETRLARI

Ushbu maqolada yuqori kuchlanishli asinxron motor uch fazali reaktiv tokining asosiy kattalik va parametrlari oʻrganiladi. Bunda aktiv va reaktiv quvvat istemoli ularning energetika tizimidagi oʻrni va ularning balansi haqqida taqliliy ma’lumotlar keltirilgan. Aktiv quvvat va uning balansi, energetika tizimidagi ahamiyati haqqida soʻz etiladi. Reaktiv quvvat va reaktiv quvvat balansi, uning buzilishi, uning energetika tizimiga ta’siri, boshqa energetik parametrlarga ta’siri haqqida  ma’lumotlar beriladi. Bu maqolada aktiv va reaktiv qarshiliklar, reaktiv quvvat parametrlari, rekativ tok, reaktiv quvvatning tok va kuchlanishga ta’siri, reaktiv quvvat balansining sanoat korxonalaridagi boshqa qurulmalar yoki ish jarayonlariga ta’siri haqqida ma’lumotlar keltirilgan.

A.B.Abubakirov, N.Q.Eshmuratov, M.F.Atoboev

69-75

2026-02-19

MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARGA NUTQ RIVOJLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR

Ushbu maqola maktabgacha yoshdagi bolalarda tafakkur va nutq rivojlanishining psixologik, pedagogik va ijtimoiy asoslarini tahlil qiladi. Bolalarning tafakkur va nutq rivojlanishiga ta’sir etuvchi biologik va emotsional omillar, shuningdek, zamonaviy pedagogik yondashuvlar yoritiladi. Nutq va tafakkur rivojlanishida didaktik o‘yinlar, interfaol metodlar va innovatsion texnologiyalarning o‘rni chuqur tahlil qilinadi. Xulosa va tavsiyalar qismida bolalarning psixologik rivojlanishini qo‘llab-quvvatlash uchun pedagoglar va ota-onalar hamkorligining ahamiyati ko‘rsatib berilgan. Maqola maktabgacha ta’lim jarayonini takomillashtirishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.

Aripov Zoirjon Toirjonovich, Usmonova Mohinur Botirjon qizi

76-78

2026-02-19

DISSOTSIAL SHAXS BUZILISHIDA EMPATIYA VA EMOTSIONAL REGULYATSIYA BUZILISHLARINING KLINIK XUSUSIYATLARI (O‘ZBEK MADANIY KONTEKSTIDA)

Ushbu ilmiy maqolada dissotsial shaxs buzilishi (DSB) doirasida empatiya va emotsional regulyatsiya buzilishlarining klinik xususiyatlari O‘zbek madaniy kontekstida tahlil qilinadi. Madaniy kollektivizm, oilaviy ierarxiya, ijtimoiy nazorat va gender stereotiplari dissotsial xususiyatlarning namoyon bo‘lishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada diagnostik murakkabliklar, differensial tashxis masalalari hamda madaniy sezgir terapevtik yondashuvlar yoritilgan.

Doniyorova Surayyo Sunnatulla qizi

79-82

2026-02-19

HUDUDIY INVESTITSIYA DASTURLARINI AMALGA OSHIRISHDA INVESTITSION LOYIHA BOSHQARUVINI JORIY ETISH MEXANIZMLARI

Ushbu maqolada investitsiya muhitining mohiyati, uni investitsiyalarni jalb qilishdagi ahamiyati, unga ta’sir etuvchi omillar yoritilgan. Mamlakatda investitsiya muhiti yaxshilash boʻyicha amaliy taklif va tafsiyalar islab chiqilgan..

Murtozayeva Dinora

83-88

2026-02-19

ИЖРО ҲАРАКАТЛАРИНИ АМАЛГА ОШИРИШ ЖАРАЁНИДА МОЛ-МУЛКНИ ХАТЛАШНИНГ ҲУҚУҚИЙ АСОСЛАРИ ВА ТАРТИБИ

Мазкур мақолада Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида қарздорнинг мол-мулкини хатлаш институтининг ҳуқуқий асослари, уни қўллаш тартиби ва босқичлари таҳлил қилинган. Мол-мулкни хатлаш даъвони таъминлаш ва суд ҳужжатларини ижро этишда муҳим процессуал чора сифатида ўрганилган. Шунингдек, давлат ижрочисининг ваколатлари, мутаносиблик тамойили, хатланган мол-мулкни сақлаш ва реализация қилишдаги амалиётдаги муаммолар ёритилган. Муаллиф томонидан амалдаги тизимни такомиллаштириш зарурати асослантирилган

Холбоев Элбек Акмал ўғли

89-95

2026-02-20

ПАТОМОРФОЛОГИЧЕСКИЕ ИЗМЕНЕНИЯ МИОКАРДА ПРИ ИШЕМИЧЕСКОЙ БОЛЕЗНИ СЕРДЦА В РАЗЛИЧНЫХ ВОЗРАСТНЫХ ГРУППАХ

В статье представлены результаты морфологического исследования миокарда у пациентов с ишемической болезнью сердца (ИБС) в разных возрастных группах. Анализ проводился с целью выявления закономерностей структурных изменений, их зависимости от возраста и клинической картины. Обследовано 380 трупных материалов пациентов с подтверждённой ИБС, разделённых на три возрастные когорты: молодые (до 45 лет), средний возраст (45-65 лет) и пожилые (старше 65 лет). Полученные данные свидетельствуют о нарастающей тяжести дистрофических, фиброзных и воспалительных изменений с возрастом, существенно влияющих на функциональное состояние сердца. Результаты могут быть использованы для прогностической оценки течения ИБС и совершенствования программы профилактики осложнений.

Эргашев Иззатхон Адхамхон угли

96-99

2026-02-20

ҲУҚУҚ-ТАРТИБОТ ФАОЛИЯТИДА ҚОНУНИЙЛИК ВА ХИЗМАТ СИФАТИНИ ТАЪМИНЛАШ ВОСИТАСИ СИФАТИДА ҲУҚУҚИЙ АУДИТ ИНСТИТУТИ: НАЗАРИЙ АСОСЛАР, ХОРИЖИЙ ТАЖРИБА ВА ЎЗБЕКИСТОНДА ЖОРИЙ ЭТИШ МЕХАНИЗМИ

Мақолада ҳуқуқ-тартибот идоралари фаолиятида қонунийлик ва хизмат сифатига оид талабларни барқарор таъминлашда “ҳуқуқий аудит” институтининг назарий-амалий асослари ёритилади. Тадқиқотнинг долзарблиги Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёев  раислигида 2026 йил 27 январь куни Тошкент шаҳрида хавфсиз муҳитни шакллантириш ҳамда жамоат хавфсизлигини самарали таъминлаш бўйича ўтказилган видеоселектор йиғилишида ҳуқуқ-тартибот тизимидаги айрим йўналишларда тизимли камчиликлар қайд этилгани ва уларни бартараф этиш мақсадида Адлия вазирлиги томонидан ҳуқуқ-тартибот идоралари фаолиятини “ҳуқуқий аудит”дан ўтказиш тизимини жорий этиш вазифаси илгари сурилгани билан асосланади.

Ғаниев Элёр Ғаниевич

100-104

2026-02-20

CHET EL FUQAROLARI VA FUQAROLIGI BO‘LMAGAN SHAXSLARNING MA’MURIY JAVOBGARLIK MASALASI

Maqola O‘zbekiston Respublikasi hududida bo‘lgan chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarning ma’muriy javobgarligi masalasini huquqiy-tahliliy jihatdan o‘rganishga bag‘ishlangan. Maqolada chet el fuqarolarining O‘zbekistonda bo‘lish qoidalarini buzish holatlari uchun jazo choralari (jarima, ma’muriy tarzda chiqarib yuborish, kirish huquqini cheklash), immunitetga ega shaxslarga nisbatan qo‘llaniladigan normalar hamda aliment majburiyatlari mavjud shaxslarga nisbatan cheklovlar batafsil tahlil qilingan. Markaziy Osiyo mintaqasida migratsiya siyosati va ma’muriy javobgarlik tizimining xususiyatlari ilmiy adabiyotlar va rasmiy hujjatlar asosida ko‘rib chiqilgan. Maqola migratsiya oqimlarini tartibga solish, xavfsizlikni ta’minlash va inson huquqlarini himoya qilish o‘rtasidagi muvozanatni saqlash masalalariga alohida e’tibor qaratgan.

Qushboqov Shohrux Xasan o‘g‘li, Jo‘rayev Javohir Baxtiyor o‘g‘li

105-109

2026-02-20

OLIY TA’LIM TALABALARI BILIMINI BAHOLASHDA KAHOOT! PLATFORMASIDAN FOYDALANISHNING PSIXOLOGIK VA PEDAGOGIK SAMARADORLIGI

Mazkur maqolada oliy ta’lim tizimi o‘qitish jarayonida Kahoot! platformasidan foydalanishning psixologik va pedagogik samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqot o‘yinlashtirilgan baholash vositalarining talabalar motivatsiyasi, akademik natijalari, stress va test xavotiri darajasiga ta’sirini o‘rganishga qaratilgan. Tahlil natijalari Kahoo!t platformasi talabalarning dars jarayoniga jalb etilish darajasini oshirishi, o‘quv motivatsiyasini kuchaytirishi va baholash samaradorligini ta’minlashi mumkinligini ko‘rsatadi. Shuningdek, o‘yin elementlari asosidagi baholash modeli an’anaviy test shakllariga nisbatan pastroq emotsional zo‘riqish bilan bog‘liq ekanligi aniqlangan. Maqolada Kahootdan foydalanishning metodik jihatlari, psixologik xavfsizlikni ta’minlash omillari hamda vaqt chegarasi va raqobat muhitining kognitiv yuklamaga ta’siri muhokama qilinadi. Xulosa sifatida, Kahoot! platformasi oliy ta’lim muassasalarida samarali interaktiv baholash, bilimlarni oshirish va mustahkamlash vositasi sifatida qo‘llanishi mumkinligi asoslab beriladi.

Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna, Abdukaxxarova Mubina

110-115

2026-02-23

BOLALAR VA O‘SMIRLARDA IDIOPATIK SKOLIOZNI ERTA PROGNOZLASH VA DAVOLASHNING ZAMONAVIY STRATEGIYALARI

O‘smirlar idiopatik skoliozi (AIS) tayanch-harakat tizimining eng ko‘p uchraydigan deformatsiyalaridan biri bo‘lib, o‘z vaqtida tashxis qo‘yilmasa, hayot sifatining pasayishiga va jiddiy somatik asoratlarga olib keladi. Maqsad: Ushbu maqolada AISning rivojlanish xavfini erta aniqlashning zamonaviy usullari va davolashning konservativ hamda jarrohlik strategiyalari xalqaro adabiyotlar tahlili asosida yoritilgan. Metodologiya: Tadqiqotda so‘nggi 10 yillikdagi PubMed, Scopus va Web of Science ma’lumotlar bazalaridagi tizimli tahlillar, klinik ko‘rsatmalar va meta-tahlillar o‘rganildi. Natijalar: Skolioz rivojlanishini prognozlashda nafaqat Kobb burchagi, balki skelet yetukligi (Risser va Sanders testlari) hamda zamonaviy 3D-optik topografiya usullarining samaradorligi isbotlandi. Davolashda Shrot (Schroth) uslubidagi maxsus mashqlar va Cheneau tipidagi korsetlar kombinatsiyasi progressiyani 75-80% holatlarda to‘xtatishi aniqlandi. Xulosa: Erta prognozlash algoritmlarini amaliyotga joriy etish invaziv jarrohlik amaliyotlarini kamaytirish va bemorlar reabilitatsiyasini optimallashtirish imkonini beradi.

Umarov J. T.

116-121

2026-02-23

BRUTSELLYOZ SURUNKALI SHAKLLARINING IMMUNOLOGIK XUSUSIYATLARI.

Brutsellyoz – endemik kasallanish ko‘rsatkichiga ega bo‘lgan hududlarda, jumladan, O‘zbekiston Respublikasida sog‘liqni saqlashning jiddiy muammosi hisoblangan zoonoz infeksiyadir (1, 2, 5). Ushbu infeksiya surunkali shaklga o‘tish xavfi yuqoriligi bilan ajralib turadi va turli a’zolar hamda tizimlar funksiyasining buzilishi natijasida mehnat qobiliyatini yo‘qotishga hamda nogironlikka sabab bo‘ladi (3, 4, 6). Bir qator mualliflarning ma’lumotlariga ko‘ra, brutsellyoz uchun tayanch-harakat, nerv, yurak-qon tomir va siydik-tanosil tizimlarining shikastlanish sindromlari xosdir, biroq ushbu kasallikdagi immunologik o‘zgarishlarning xususiyatlari haqidagi ma’lumotlar juda kam va o‘rganilishga muhtoj.

Agzamova T.A. , Nabieva U.P. , Qodirova N.Q.

122-124

2026-02-23

СОВРЕМЕННЫЕ ПОДХОДЫ К РАННЕЙ ДИАГНОСТИКЕ ПОЛИНЕЙРОПАТИИ

Полинейропатия – одно из наиболее частых неврологических осложнений метаболических, токсических и аутоиммунных заболеваний. Ранняя диагностика патологии имеет решающее значение для замедления прогрессирования неврологических нарушений, предотвращения инвалидизации и улучшения качества жизни пациентов. В настоящем исследовании оценены клинико-параклинические маркеры ранней полинейропатии, а также разработана диагностическая стратегия, включающая электро- и биохимические параметры. Полученные данные свидетельствуют о высокой диагностической ценности комплексного подхода и позволяют выделить ключевые маркеры, ассоциированные с ранними стадиями процесса

Мамасаидов Жамолдин Тургунбаевич, Хайдаров Рахмонали Мухамадалиевич

125-128

2026-02-23

ПРОГНОСТИЧЕСКИЕ КРИТЕРИИ ПРОГРЕССИРОВАНИЯ ДИСЦИРКУЛЯТОРНОЙ ЭНЦЕФАЛОПАТИИ

В статье представлены результаты клинико-эпидемиологического исследования, направленного на выявление прогностических критериев прогрессирования дисциркуляторной энцефалопатии (ДЭП). Установлены основные клинико-лабораторные, инструментальные и неврологические факторы, связанные с ускоренным течением болезни. Полученные данные позволяют разработать модель оценки риска прогрессирования ДЭП и предлагают пути стратификации пациентов для оптимизации лечения.

Мамасаидов Жамолдин Тургунбаевич, Хакимов Лазижон Шокиржон угли

129-132

2026-02-23

YOSHLARDA EKOLOGIK MADANIYATNI SHAKLLANTIRISH OMILLARI

Mazkur maqolada yoshlarda ekologik madaniyatni shakllantirishning nazariy va amaliy asoslari tahlil qilinadi. Ekologik madaniyatning mazmuni, uning tarkibiy qismlari hamda yoshlar ongida ekologik mas’uliyatni rivojlantirishga ta’sir etuvchi ijtimoiy, pedagogik va psixologik omillar yoritiladi. Ta’lim tizimi, oila muhiti, ommaviy axborot vositalari, raqamli platformalar va jamoatchilik tashabbuslari ekologik ong va ekologik xulq-atvorni shakllantirishda muhim vosita sifatida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, barqaror rivojlanish tamoyillari asosida ekologik tarbiyani tashkil etishning samarali mexanizmlari, yoshlarning tabiatga ongli munosabatini kuchaytirish yo‘llari hamda ekologik muammolarni hal etishda ularning faol ishtirokini ta’minlash masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, ekologik madaniyatni shakllantirish tizimli, uzluksiz va integrativ yondashuvni talab etadi

Madaliyeva Dilafruz Nematulayevna, Xoldarova Nigora Tursunbayevna

133-136

2026-02-23

"JANUBIY USTYURT" MILLIY TABIAT BOGʻIDA QO'NG'IR QUMUZUMNING TARQALISHI VA FITOTSENOTIK O‘RNI

Mazkur maqolada "Janubiy Ustyurt" milliy tabiat bogʻida uchraydigan Peganaceae oilasiga mansub Malacocarpus crithmifolius o‘simligining tarqalish xususiyatlari hamda uning cho‘l fitotsenozlaridagi o‘rni chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida turning asosan toshloq va sho‘rlangan tuproqlarda, shuningdek, chuchuk atroflarida lokal populyatsiyalar hosil qilishi aniqlandi. Shuningdek, o‘simlikning ekologik-morfologik moslashuvlari, jumladan, qurg‘oqchilik va yuqori haroratga chidamliligi uning Janubiy Ustyurtning ekstremal iqlim sharoitida barqaror saqlanib qolishiga imkon berishi asoslab berildi. Bundan tashqari, Malacocarpus crithmifoliusning fitotsenozlar tarkibida tuproqni mustahkamlash, eroziya jarayonlarini cheklash hamda o‘simlik–hasharot munosabatlarini barqarorlashtirishdagi ahamiyati ochib berildi. Tadqiqot natijalari cho‘l ekotizimlarining barqarorligini ta’minlash va biologik xilma-xillikni muhofaza qilishda mazkur turning muhim ekologik komponent ekanligini ko‘rsatadi..

Bazarbaeva Saida Ansatbay qizi

137-140

2026-02-23

ПАРКИНСОНИЗМ: КЛИНИКО-ЭПИДЕМИОЛОГИЧЕСКОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ И СОВРЕМЕННЫЕ ПОДХОДЫ К ЛЕЧЕНИЮ

Паркинсонизм — нейродегенеративный синдром, характеризующийся тремором покоя, брадикинезией, ригидностью и нарушением равновесия. Цель исследования — оценка клинических проявлений паркинсонизма, выявление факторов риска, анализа распространенности и эффективности современных методов лечения. Использованы клинические данные 450 пациентов с диагнозом «болезнь Паркинсона» Узбекистана, в частности Ферганской области. Анализ показал, что наиболее частыми симптомами являются тремор (82%), брадикинезия (76%) и ригидность (68%). Применение комбинированной фармакотерапии с леводопой и агонистами дофаминовых рецепторов улучшает моторные функции у 65–75% пациентов. Исследование подчеркивает необходимость ранней диагностики и комплексного подхода к лечению паркинсонизма

Мамасаидов Жамолдин Тургунбаевич, Салохиддинов Джахонгир Дилмуродович

141-143

2026-02-23

SEMANTIC AND PRAGMATIC FEATURES OF ENGLISH AND UZBEK PROVERBS: A COMPARATIVE PERSPECTIVE

This article analyzes the semantic and pragmatic features of English and Uzbek proverbs. It shows that proverbs in both languages convey figurative and culturally embedded meanings beyond their literal form and function as indirect speech acts for advice and moral evaluation. While many proverbs express universal human values, others reflect culture-specific priorities, such as collectivism in Uzbek and pragmatism in English traditions. The study underscores the role of proverbs in translation, language education, and intercultural communication, highlighting their importance for cross-cultural understanding.

Farzonabonu Shoyadbekova

144-147

2026-02-24

КЛИНИКО-ФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ ОСОБЕННОСТИ ВАЗОМОТОРНОГО РИНИТА У ПАЦИЕНТОВ МОЛОДОГО ВОЗРАСТА

Вазомоторный ринит (ВМР) – хроническое неаллергическое воспалительное заболевание слизистой носа, характеризующееся стойким нарушением носового дыхания, ринореей и периодическим приступообразным ухудшением симптомов. Целью исследования было изучение клинико-функциональных особенностей ВМР у пациентов 18–35 лет в условиях Ферганской долины. Обследованы 382 пациента. Установлено, что у большинства больных доминировали симптомы затрудненного носового дыхания и нейровегетативные проявления, что было подтверждено данными риноманометрии и эндоскопии. Полученные результаты расширяют представления о патогенетических и клинических особенностях ВМР у молодых пациентов.

Эркинжанов Шохрух Фарходжон угли

148-152

2026-02-24

CHET EL FUQAROLARI VA FUQAROLIGI BO‘LMAGAN SHAXSLARNING MA’MURIY JAVOBGARLIK MASALASI

Maqola O‘zbekiston Respublikasi hududida bo‘lgan chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarning ma’muriy javobgarligi masalasini huquqiy-tahliliy jihatdan o‘rganishga bag‘ishlangan. Maqolada chet el fuqarolarining O‘zbekistonda bo‘lish qoidalarini buzish holatlari uchun jazo choralari (jarima, ma’muriy tarzda chiqarib yuborish, kirish huquqini cheklash), immunitetga ega shaxslarga nisbatan qo‘llaniladigan normalar hamda aliment majburiyatlari mavjud shaxslarga nisbatan cheklovlar batafsil tahlil qilingan. Markaziy Osiyo mintaqasida migratsiya siyosati va ma’muriy javobgarlik tizimining xususiyatlari ilmiy adabiyotlar va rasmiy hujjatlar asosida ko‘rib chiqilgan. Maqola migratsiya oqimlarini tartibga solish, xavfsizlikni ta’minlash va inson huquqlarini himoya qilish o‘rtasidagi muvozanatni saqlash masalalariga alohida e’tibor qaratgan.

Qushboqov Shohrux Xasan o‘g‘li, Jo‘rayev Javohir Baxtiyor o‘g‘li

153-157

2026-02-24

ЗАМОНАВИЙ ЖАНГЛАРДА ФРОНТ ОРТИ ТАЪМИНОТИНИНГ ДОЛЗАРБ МАСАЛАЛАРИ (РАССИЯ-УКРАИНА УРИШИ ТАЖРИБАСИ АСОСИДА)

ушбу мақолада замонавий жанг шароитида фронт орти таъминоти (логистика) тизимининг аҳамияти, янги технологиялар таъсири ҳамда такомиллаштириш йўналишлари таҳлил қилинади. Ҳозирги гибрид ва юқори технологияли урушлар шароитида таъминот тизимининг барқарорлиги ғалабанинг муҳим омили сифатида кўриб чиқилади

Бобожонов Р.М.

158-161

2026-02-24

FARG‘ONA SHAHRIDAGI MAKTAB O‘QUVCHILARI ORASIDA TISH KARIYESINING TARQALISH DARAJASINI ANIQLASH

Mazkur tadqiqot Farg‘ona shahridagi maktab o’quvchilari orasida tish kariyesining tarqalish darajasini aniqlash va unga ta’sir qiluvchi asosiy xavf omillarini baholashga qaratilgan. Kesimiy epidemiologik tadqiqot doirasida 7–15 yoshdagi 420 nafar o‘quvchi klinik ko‘rikdan o‘tkazildi. Kariyes intensivligi DMFT indeksi asosida baholandi, qo‘shimcha ravishda og‘iz gigiyenasi odatlari va shirin mahsulotlar iste’moli bo‘yicha so‘rovnoma o‘tkazildi. Natijalarga ko‘ra, kariyesning umumiy tarqalishi 68,3% ni tashkil etdi. Yosh ortishi bilan kariyes intensivligi oshishi kuzatildi (p < 0,01). Shirin mahsulotlarni tez-tez iste’mol qilish va tishlarni muntazam tozalamaslik kariyes rivojlanishining asosiy xavf omillari sifatida aniqlandi (p < 0,001). Olingan natijalar maktab yoshidagi bolalar orasida profilaktik stomatologik dasturlarni kuchaytirish zarurligini ko‘rsatadi.

Parpiyeva Odinaxon Raxmanovna, Абдукаримова Мархабо Рузаматовна, Хакимова Нафиса Ойбековна, Эргашбоев Озодбек Шерзод угли

162-164

2026-02-26

BOSHLANG‘ICH SINFDA SINFDAN TASHQARI MASHG‘ULOTLARIDA EKOLOGIK BILIMLARNI CHUQURLASHTIRISHDA EKSKURSIYALARNING AHAMIYATI

Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ekologik bilimlarini chuqurlashtirishda sinfdan tashqari mashg‘ulotlar tizimida ekskursiyalarning pedagogik imkoniyatlari tahlil qilinagan. Maqolada ekologik ta’limning uzluksizligi va amaliy yo‘naltirilganligi tamoyillari asosida tabiiy obyektlarga tashkil etilgan ekskursiyalarning o‘quvchilarda ekologik tafakkur, kuzatuvchanlik va mas’uliyat hissini shakllantirishdagi o‘rni borasida tavsiyalar keltirilgan. Boshlang‘ich ta’lim bosqichida nazariy bilimlarni real muhit bilan bog‘lash orqali o‘quvchilarning atrof-muhit hodisalarini bevosita idrok etishi, ekologik muammolarni anglash darajasi va tabiatga ehtiyotkor munosabati sezilarli darajada ortishi borasida muxim ko'rsatkichlar keltirilgan. Shuningdek, ekskursiyalar jarayonida integrativ yondashuvdan foydalanish (tabiatshunoslik, ona tili, tasviriy san’at fanlari kesimida) ekologik tushunchalarning mustahkam o‘zlashtirilishiga xizmat qilishi ko‘rsatib o‘tilagan.

Amanova Fazilat Rahmanberdi qizi, Bovanova Umida Abduvahobovna

165-168

2026-02-28

ENERGIYA TA’MINOTI SHARTNOMASINI HUQUQIY TARTIBGA SOLISH: O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI VA XORIJIY DAVLATLAR QONUNCHILIGINING QIYOSIY TAHLILI

Ushbu tadqiqot O’zbekiston Respublikasi, Rossiya Federatsiyasi va Yevropa Ittifoqi qonunchiligining qiyosiy tahlili orqali energiya ta’minoti shartnomalarini tartibga soluvchi huquqiy asoslarni o’rganadi. Tadqiqot tartibga solish yondashuvlaridagi asosiy o’xshashlik va farqlarni aniqlaydi, bunda shartnoma tuzish talablari, tomonlarning huquq va majburiyatlari, javobgarlik mexanizmlari hamda iste’molchilar huquqlarini himoya qilish standartlariga alohida e’tibor qaratiladi. Metodologiya doktrinаl huquqiy tahlilni qiyosiy huquqshunoslik usullari bilan birlashtiradi, fuqarolik kodekslari, maxsus energetika qonunchiligi va so’nggi tartibga solish islohotlarini o’z ichiga olgan birlamchi huquqiy manbalarni o’rganadi.

Адильханова Алия

169-175

2026-02-28

HORMONAL HEALTH IN THE YOUNG GENERATION: A CLINICAL OVERVIEW

This article examines the rising prevalence of hormonal and endocrine disorders among adolescents and young adults. It highlights the physiological vulnerabilities of puberty and explores how modern lifestyle factors-such as poor nutrition, digital screen exposure, and environmental chemicals-drive conditions like metabolic syndrome, polycystic ovary syndrome (PCOS), and thyroid dysfunction..

Zarina Abdulxakimova, Farangis Azimova

176-177

2026-02-28

TADBIRKORLIKDA MOLIYAVIY REJALASHTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI

Mazkur maqolada tadbirkorlik faoliyatida moliyaviy rejalashtirishning nazariy asoslari, uning iqtisodiy mohiyati hamda boshqaruv tizimidagi o‘rni tahlil qilinadi. Moliyaviy rejalashtirishning mazmuni, tamoyillari, usullari va bosqichlari ilmiy adabiyotlar asosida yoritilib, kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlari faoliyatida moliyaviy barqarorlikni ta’minlashdagi ahamiyati asoslab beriladi. Shuningdek, moliyaviy prognozlash, byudjetlashtirish, investitsion rejalashtirish hamda risklarni boshqarish jarayonlarining o‘zaro bog‘liqligi ochib beriladi. Tadqiqot natijasida moliyaviy rejalashtirish tadbirkorlik subyektlarining raqobatbardoshligini oshirish, resurslardan samarali foydalanish va uzoq muddatli strategik rivojlanishni ta’minlashning muhim omili ekanligi xulosalanadi

Saidjanov Muzaffar Ho‘sinovich

178-182

2026-02-28

EGILISHGA ISHLAYOTGAN PLASTINAGA TA’SIR ETAYOTGAN KUCH KORDINATASI O‘ZGARISHINI TADQIQ QILISH

Maqolada turli shakldagi ishchi sirtlarga ega bo‘lgan o‘qyoysimon panjalarning abraziv zarrachalar harakati ta’sirida yeyilishi nazariy qaralib bunda ularning yeyilish jadalligi turlicha bo‘lishligi  takidlangan. Olingan natijalar yangi konstruktiv sxemadagi ishchi sirtli o‘qyoysimon panjalarni ishlab chiqishda va ularning ishlash muddatini oshirishni ta’minlash maqsadida tiklash texnologiyasini yaratishda foydalanilishi mumkin

Kuvandikov Yo.T.

183-186

2026-02-28

ÓZBEKSTANNIŃ TAWLI AYMAQLARINDA TURIZMNIŃ REKREACIYALIQ POTENCIALI HÁM RAWAJLANIW PERSPEKTIVALARI

Usı maqalada Ózbekstannıń tawlı aymaqlarınıń rekreaciyalıq potencialı talqılanadı. Ásirese, tábiyiy-geografiyalıq faktorlar, balneologiyalıq resurslar, landshaft-estetikalıq qásiyetler, tariyxıy-mádeniy estelikler hám sport turizmi imkaniyatları bir-biri menen tıģız baylanısta analizlenedi. Sonday-aq, turizm infrastrukturasın rawajlandırıw, ekologiyalıq turaqlılıqtı támiyinlew hám xalıqaralıq bazarda básekige shıdamlılıqtı arttırıw máseleleri kórip shıģıladı.

Paraxatova Dilnora, Turganbaeva Nodira, Jumanazarov Oserbay, Razbaev Sayful

187-191

2026-02-28